ಸ ವೈ ನ ಆದ್ಯಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ವಮಾಯಾಮೋಹಿತಾತ್ಮನಾಮ್ । ಅವಿಜ್ಞತಾನುಭಾವಾನಾಂ ಕ್ಷನ್ತುಮರ್ಹತ್ಯತಿಕ್ರಮಮ್
ಆ ಮೊದಲ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಅರಿಯದವರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಇತಿ ಸ್ವಾಘಮನುಸ್ಮೃತ್ಯ ಕೃಷ್ಣೇ ತೇ ಕೃತಹೇಲನಾಃ । ದಿದೃಕ್ಷವೋಽಪ್ಯಚ್ಯುತಯೋಃ ಕಂಸಾದ್ಭೀತಾ ನ ಚಾಚಲನ್
ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ಕಂಸನ ಭಯದಿಂದ ಕೂಡಾ, ಅಚ್ಯುತರನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆ ಯಿಂದ ಅವರು ಹಿಂದೆ ಸರಲಿಲ್ಲ.
ಗ್ರಹಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಖದುಃಖಯೋಶ್ಚೇತ್ಕಿಮಾತ್ಮನೋಽಜಸ್ಯ ಜನಸ್ಯ ತೇ ವೈ। ಗ್ರಹೈರ್ಗ್ರಹಸ್ಯೈವ ವದನ್ತಿ ಪೀಡಾಂ ಕ್ರುಧ್ಯೇತ ಕಸ್ಮೈ ಪುರುಷಸ್ತತೋಽನ್ಯಃ
ಗ್ರಹಗಳು ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಜನ್ಮಹೀನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು? ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗ್ರಹಗಳು ಗ್ರಹಗಳನ್ನೇ ಬಾಧಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು?
ಕರ್ಮಾಸ್ತು ಹೇತುಃ ಸುಖದುಃಖಯೋಶ್ಚೇತ್ಕಿಮಾತ್ಮನಸ್ತದ್ಧಿ ಜಡಾಜಡತ್ವೇ। ದೇಹಸ್ತ್ವಚಿತ್ಪುರುಷೋಽಯಂ ಸುಪರ್ಣಃ ಕ್ರುಧ್ಯೇತ ಕಸ್ಮೈ ನ ಹಿ ಕರ್ಮ ಮೂಲಮ್
ಕರ್ಮವೇ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಕರ್ಮ ಜಡ ಮತ್ತು ಚೇತನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದೆ. ಈ ದೇಹ ಚರ್ಮ ಮಾತ್ರ, ಆದರೆ ಆತ್ಮ ಚೇತನ; ಹಾಗಾದರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ಕರ್ಮವೇ ಮೂಲವಲ್ಲ.
ಕಾಲಸ್ತು ಹೇತುಃ ಸುಖದುಃಖಯೋಶ್ಚೇತ್ಕಿಮಾತ್ಮನಸ್ತತ್ರ ತದಾತ್ಮಕೋಽಸೌ। ನಾಗ್ನೇರ್ಹಿ ತಾಪೋ ನ ಹಿಮಸ್ಯ ತತ್ಸ್ಯಾತ್ಕ್ರುಧ್ಯೇತ ಕಸ್ಮೈ ನ ಪರಸ್ಯ ದ್ವನ್ದ್ವಮ್
ಕಾಲವೇ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು? ಕಾಲವೂ ಆತ್ಮದಂತೆಯೇ. ಬೆಂಕಿಗೆ ಉಷ್ಣತೆ ಅದರ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲ, ಹಿಮಕ್ಕೆ ಚಳಿ ಅದರದು ಅಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ಯಾಕೆಂದರೆ ದ್ವಂದ್ವ ಬೇರೆ ಯಾರದೂ ಅಲ್ಲ.
ನ ಕೇನಚಿತ್ಕ್ವಾಪಿ ಕಥಞ್ಚನಾಸ್ಯ ದ್ವನ್ದ್ವೋಪರಾಗಃ ಪರತಃ ಪರಸ್ಯ। ಯಥಾಹಮಃ ಸಂಸೃತಿರೂಪಿಣಃ ಸ್ಯಾದೇವಂ ಪ್ರಬುದ್ಧೋ ನ ಬಿಭೇತಿ ಭೂತೈಃ
ಯಾರಿಂದಲೂ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ದ್ವಂದ್ವ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಇರುವಂತೆ, ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರವೂ ಹಾಗೆ; ಜ್ಞಾನಿಯಾದವನು ಭೂತಗಳನ್ನು ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಏತಾಂ ಸ ಆಸ್ಥಾಯ ಪರಾತ್ಮನಿಷ್ಠಾಮಧ್ಯಾಸಿತಾಂ ಪೂರ್ವತಮೈರ್ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಅಹಂ ತರಿಷ್ಯಾಮಿ ದುರನ್ತಪಾರಂ ತಮೋ ಮುಕುನ್ದಾಙ್ಘ್ರಿನಿಷೇವಯೈವ
ಹಳೆಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಿಟ್ಟು, ಮುಕುಂದನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ನಾನು ಅಪಾರವಾದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ। ನಿರ್ವಿದ್ಯ ನಷ್ಟದ್ರವಿಣೇ ಗತಕ್ಲಮಃ ಪ್ರವ್ರಜ್ಯ ಗಾಂ ಪರ್ಯಟಮಾನ ಇತ್ಥಮ್। ನಿರಾಕೃತೋಽಸದ್ಭಿರಪಿ ಸ್ವಧರ್ಮಾದಕಮ್ಪಿತೋಽಮೂಂ ಮುನಿರಾಹ ಗಾಥಾಮ್
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳೆದು ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ, ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದರೂ, ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಚಲನಾಗಿ, ಆ ಮುನಿ ಈ ಗಾಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಸುಖದುಃಖಪ್ರದೋ ನಾನ್ಯಃ ಪುರುಷಸ್ಯಾತ್ಮವಿಭ್ರಮಃ। ಮಿತ್ರೋದಾಸೀನರಿಪವಃ ಸಂಸಾರಸ್ತಮಸಃ ಕೃತಃ
ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಕಾರಣರಲ್ಲ, ಆತ್ಮನೇ ಕಾರಣ. ಸ್ನೇಹಿತ, ಮಧ್ಯಸ್ಥ, ಶತ್ರು ಎಂಬವು ಸಂಸಾರದ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಂಟಾದವು.
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ತಾತ ನಿಗೃಹಾಣ ಮನೋ ಧಿಯಾ। ಮಯ್ಯಾವೇಶಿತಯಾ ಯುಕ್ತ ಏತಾವಾನ್ಯೋಗಸಙ್ಗ್ರಹಃ
ಆದುದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು; ಇದುವೇ ಯೋಗದ ಸಾರಾಂಶ.
ಯ ಏತಾಂ ಭಿಕ್ಷುಣಾ ಗೀತಾಂ ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಠಾಂ ಸಮಾಹಿತಃ। ಧಾರಯಞ್ಛ್ರಾವಯಞ್ಛೃಣ್ವನ್ದ್ವನ್ದ್ವೈರ್ನೈವಾಭಿಭೂಯತೇ
ಯಾರು ಈ ಭಿಕ್ಷುವಿನ ಹಾಡನ್ನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೇಳುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಜೋಡಿ-ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಎಂದಿಗೂ ಸೋಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಇಂದ್ರಮಖಭಙ್ಗ - ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಭಗವಾನಪಿ ತತ್ರೈವ ಬಲದೇವೇನ ಸಂಯುತಃ । ಅಪಶ್ಯತ್ ನಿವಸನ್ ಗೋಪಾನ್ ಇನ್ದ್ರಯಾಗಕೃತೋದ್ಯಮಾನ್
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಬಲರಾಮನ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲೇ ಇದ್ದನು. ಅವನು ಗೋವಿನವರನ್ನು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದನು.
ತದಭಿಜ್ಞೋಽಪಿ ಭಗವಾನ್ ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವದರ್ಶನಃ । ಪ್ರಶ್ರಯಾವನತೋಽಪೃಚ್ಛತ್ ವೃದ್ಧಾನ್ ನನ್ದಪುರೋಗಮಾನ್
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮನಾದ ಭಗವಂತನು ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ನಂದನನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಕೇಳಿದನು.
ಕಥ್ಯತಾಂ ಮೇ ಪಿತಃ ಕೋಽಯಂ ಸಮ್ಭ್ರಮೋ ವ ಉಪಾಗತಃ । ಕಿಂ ಫಲಂ ಕಸ್ಯ ಚೋದ್ದೇಶಃ ಕೇನ ವಾ ಸಾಧ್ಯತೇ ಮಖಃ
ತಂದೆ, ಈ ಗೊಂದಲ ಏಕೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಿ. ಇದರ ಫಲವೇನು? ಯಾರಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ? ಯಾರು ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
ಏತದ್ಬ್ರೂಹಿ ಮಹಾನ್ ಕಾಮೋ ಮಹ್ಯಂ ಶುಶ್ರೂಷವೇ ಪಿತಃ । ನ ಹಿ ಗೋಪ್ಯಂ ಹಿ ಸಾಧೂನಾಂ ಕೃತ್ಯಂ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾಮಿಹ
ತಂದೆ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಹಳ ಆಸಕ್ತನಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ. ಸಜ್ಜನರು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಚ್ಚಿಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಸ್ತ್ಯಸ್ವ-ಪರದೃಷ್ಟೀನಾಂ ಅಮಿತ್ರೋದಾಸ್ತವಿದ್ವಿಷಾಮ್ । ಉದಾಸೀನೋಽರಿವದ್ ವರ್ಜ್ಯ ಆತ್ಮವತ್ ಸುಹೃದುಚ್ಯತೇ
ಯಾರು ಸ್ನೇಹಿತ, ಶತ್ರು, ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಆತನನ್ನು ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಜ್ಞಾತ್ವಾಜ್ಞಾತ್ವಾ ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಜನೋಽಯಮನುತಿಷ್ಠತಿ । ವಿದುಷಃ ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾತ್ ತಥಾ ನಾವಿದುಷೋ ಭವೇತ್
ಜನರು ತಿಳಿದು ಅಥವಾ ತಿಳಿಯದೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲ.
ತತ್ರ ತಾವತ್ ಕ್ರಿಯಾಯೋಗೋ ಭವತಾಂ ಕಿಂ ವಿಚಾರಿತಃ । ಅಥ ವಾ ಲೌಕಿಕಸ್ತನ್ಮೇ ಪೃಚ್ಛತಃ ಸಾಧು ಭಣ್ಯತಾಮ್
ನೀವು ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಯಾಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೀರಿ? ಅಥವಾ ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವೇ? ನಾನು ಕೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ, ದಯವಿಟ್ಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿ.
ಶ್ರೀನನ್ದ ಉವಾಚ - ಪರ್ಜನ್ಯೋ ಭಗವಾನ್ ಇನ್ದ್ರೋ ಮೇಘಾಸ್ತಸ್ಯಾತ್ಮಮೂರ್ತಯಃ । ತೇಽಭಿವರ್ಷನ್ತಿ ಭೂತಾನಾಂ ಪ್ರೀಣನಂ ಜೀವನಂ ಪಯಃ
ಶ್ರೀನಂದನು ಹೇಳಿದನು: ಮಳೆಗಾಲದ ದೇವರಾದ ಇಂದ್ರನು ಭಗವಂತನು; ಮೋಡಗಳು ಅವನ ಸ್ವರೂಪ. ಅವು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಬದುಕಿಗೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ.
ತಂ ತಾತ ವಯಮನ್ಯೇ ಚ ವಾರ್ಮುಚಾಂ ಪತಿಮೀಶ್ವರಮ್ । ದ್ರವ್ಯೈಸ್ತದ್ ರೇತಸಾ ಸಿದ್ಧೈಃ ಯಜನ್ತೇ ಕ್ರತುಭಿರ್ನರಾಃ
ಮಗನೇ, ನಾವು ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ದೇವರಾದ ಆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಹವನದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಘೃತದಿಂದ ಯಜ್ಞಮಾಡುತ್ತೇವೆ.
ತಚ್ಛೇಷೇಣೋಪಜೀವನ್ತಿ ತ್ರಿವರ್ಗಫಲಹೇತವೇ । ಪುಂಸಾಂ ಪುರುಷಕಾರಾಣಾಂ ಪರ್ಜನ್ಯಃ ಫಲಭಾವನಃ
ಅದರಿಂದ ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಜನರು ಮೂರು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವವನು ಮಳೆಯ ದೇವರು.
ಯ ಏನಂ ವಿಸೃಜೇತ್ ಧರ್ಮಂ ಪರಮ್ಪರ್ಯಾಗತಂ ನರಃ । ಕಾಮಾಲ್ಲೋಭಾತ್ ಭಯಾದ್ ದ್ವೇಷಾತ್ ಸ ವೈ ನಾಪ್ನೋತಿ ಶೋಭನಮ್
ಯಾರು ಈ ಪಾರಂಪರ್ಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕಾಮ, ಲೋಭ, ಭಯ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೆ ಶುಭ ಫಲ ಸಿಗದು.
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ವಚೋ ನಿಶಮ್ಯ ನನ್ದಸ್ಯ ತಥಾನ್ಯೇಷಾಂ ವ್ರಜೌಕಸಾಮ್ । ಇನ್ದ್ರಾಯ ಮನ್ಯುಂ ಜನಯನ್ ಪಿತರಂ ಪ್ರಾಹ ಕೇಶವಃ
ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ನಂದನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ರಜವಾಸಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಕೇಶವನು ಇಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧ ಹುಟ್ಟಿಸಿ ತಂದೆಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ - ಕರ್ಮಣಾ ಜಾಯತೇ ಜನ್ತುಃ ಕರ್ಮಣೈವ ವಿಲೀಯತೇ । ಸುಖಂ ದುಃಖಂ ಭಯಂ ಕ್ಷೇಮಂ ಕರ್ಮಣೈವಾಭಿಪದ್ಯತೇ
ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಾಣಿಯು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಖ, ದುಃಖ, ಭಯ, ರಕ್ಷಣೆ ಎಲ್ಲವೂ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತವೆ.
ಅಸ್ತಿ ಚೇದೀಶ್ವರಃ ಕಶ್ಚಿತ್ ಫಲರೂಪ್ಯನ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್ । ಕರ್ತಾರಂ ಭಜತೇ ಸೋಽಪಿ ನ ಹ್ಯಕರ್ತುಃ ಪ್ರಭುರ್ಹಿ ಸಃ
ಯಾವುದಾದರೂ ಒಬ್ಬನು ಇತರರ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಫಲ ನೀಡುವ ದೇವರಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಕೂಡ ಕರ್ಮ ಮಾಡುವವನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಏನು ಮಾಡದವನ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರಲಾರನು.
ಕಿಮಿನ್ದ್ರೇಣೇಹ ಭೂತಾನಾಂ ಸ್ವಸ್ವಕರ್ಮಾನುವರ್ತಿನಾಮ್ । ಅನೀಶೇನಾನ್ಯಥಾ ಕರ್ತುಂ ಸ್ವಭಾವವಿಹಿತಂ ನೃಣಾಮ್
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಾಗ, ಇಂದ್ರನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಏನು? ಅವನು ಯಾರಿಗೂ ಅವರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ನಿರ್ಧರಿತದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಶಕ್ತನಲ್ಲ.
ಸ್ವಭಾವತನ್ತ್ರೋ ಹಿ ಜನಃ ಸ್ವಭಾವಮನುವರ್ತತೇ । ಸ್ವಭಾವಸ್ಥಮಿದಂ ಸರ್ವಂ ಸದೇವಾಸುರಮಾನುಷಮ್
ಜನರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಮಾನವರು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ದೇಹಾನುಚ್ಚಾವಚಾಞ್ಜನ್ತುಃ ಪ್ರಾಪ್ಯೋತ್ ಸೃಜತಿ ಕರ್ಮಣಾ । ಶತ್ರುರ್ಮಿತ್ರಮುದಾಸೀನಃ ಕರ್ಮೈವ ಗುರುರೀಶ್ವರಃ
ಯಾವ ಜೀವಿಯು ಎಂತಹ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆದರೂ, ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಅದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸ್ನೇಹಿತ, ಶತ್ರು ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥನಾದರೂ, ಕರ್ಮವೇ ಗುರು ಮತ್ತು ಅಧಿಪತಿ.
ತಸ್ಮಾತ್ ಸಂಪೂಜಯೇತ್ಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವಸ್ಥಃ ಸ್ವಕರ್ಮಕೃತ್ । ಅನ್ಜಸಾ ಯೇನ ವರ್ತೇತ ತದೇವಾಸ್ಯ ಹಿ ದೈವತಮ್
ಆದಕಾರಣದಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ, ಅದೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ಪೂಜೆಯಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಯಾವ ಕೆಲಸದಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಅವರ ದೇವರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಆಜೀವ್ಯೈಕತರಂ ಭಾವಂ ಯಸ್ತ್ವನ್ಯಮುಪಜೀವತಿ । ನ ತಸ್ಮಾದ್ ವಿನ್ದತೇ ಕ್ಷೇಮಂ ಜಾರಾನ್ನಾರ್ಯಸತೀ ಯಥಾ
ಯಾರಿಗಾದರೂ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಜೀವನೋಪಾಯ ಇದ್ದರೂ, ಇನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು. ಇದು, ಪತಿಯನ್ನಿಟ್ಟು ಪರಪುರುಷನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ಅಶುದ್ಧ ಹೆಂಗಸಿನಂತೆಯೇ.