ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀಪತ್‍ನ್ಯ ಊಚುಃ । ( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ಮೈವಂ ವಿಭೋಽರ್ಹತಿ ಭವಾನ್ಗದಿತುಂ ನೃಶಂಸಂ ಸತ್ಯಂ ಕುರುಷ್ವ ನಿಗಮಂ ತವ ಪಾದಮೂಲಮ್ । ಪ್ರಾಪ್ತಾ ವಯಂ ತುಲಸಿದಾಮ ಪದಾವಸೃಷ್ಟಂ ಕೇಶೈರ್ನಿವೋಢುಮತಿಲಙ್‌ಘ್ಯ ಸಮಸ್ತಬನ್ಧೂನ್

ಅವರ ಪತ್ನಿಯರು ಹೇಳಿದರು: ಸ್ವಾಮಿ, ನೀವು ಹೀಗೆ ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಾರದು. ನಿಮ್ಮ ಪಾದದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ವಾಗ್ದಾನವನ್ನು ನೀವು ನಿಭಾಯಿಸಬೇಕು. ನಾವು ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತುಳಸಿಯ ಹಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಧೂಳಿಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.

ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ನೋ ನ ಪತಯಃ ಪಿತರೌ ಸುತಾ ವಾ ನ ಭ್ರಾತೃಬನ್ಧುಸುಹೃದಃ ಕುತ ಏವ ಚಾನ್ಯೇ । ತಸ್ಮಾದ್ ಭವತ್ಪ್ರಪದಯೋಃ ಪತಿತಾತ್ಮನಾಂ ನೋ ನಾನ್ಯಾ ಭವೇದ್ ಗತಿರರಿನ್ದಮ ತದ್ ವಿಧೇಹಿ

ಈಗ ನಮ್ಮನ್ನು ಗಂಡಸರು, ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳು, ಸಹೋದರರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನೇ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದ ನಮಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಶ್ರಯವೂ ಇಲ್ಲ—ದಯಮಾಡಿ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ.

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ - ಪತಯೋ ನಾಭ್ಯಸೂಯೇರನ್ ಪಿತೃಭ್ರಾತೃಸುತಾದಯಃ । ಲೋಕಾಶ್ಚ ವೋ ಮಯೋಪೇತಾ ದೇವಾ ಅಪ್ಯನುಮನ್ವತೇ

ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: ನಿಮ್ಮ ಗಂಡಸರು, ತಂದೆ, ಸಹೋದರರು, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಇತರರು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷಿಸಬಾರದು. ನೀವು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಲೋಕದವರು, ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ನ ಪ್ರೀತಯೇಽನುರಾಗಾಯ ಹ್ಯಙ್‌ಗಸಙ್‌ಗೋ ನೃಣಾಮಿಹ । ತನ್ಮನೋ ಮಯಿ ಯುಞ್ಜಾನಾ ಅಚಿರಾನ್ ಮಾಮವಾಪ್ಸ್ಯಥ

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರ ದೇಹಸಂಬಂಧ ಪ್ರೀತಿ ಅಥವಾ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಬೇಗನೇ ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯುವಿರಿ.

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ದ್ವಿಜಪತ್‍ನ್ಯಸ್ತಾ ಯಜ್ಞವಾಟಂ ಪುನರ್ಗತಾಃ । ತೇ ಚಾನಸೂಯವಃ ಸ್ವಾಭಿಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ಸತ್ರಮಪಾರಯನ್

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದರು: ಹೀಗೆ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತೆ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಅವರ ಗಂಡಸರು ಈಗ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

ತತ್ರೈಕಾ ವಿಧೃತಾ ಭರ್ತ್ರಾ ಭಗವನ್ತಂ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್ । ಹೃದೋಪಗುಹ್ಯ ವಿಜಹೌ ದೇಹಂ ಕರ್ಮಾನುಬನ್ಧನಮ್

ಅಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅವಳ ಗಂಡನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವಳು ಭಗವಂತನನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಬಂಧಿತವಾದ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದಳು.

ಭಗವಾನಪಿ ಗೋವಿನ್ದಃ ತೇನೈವಾನ್ನೇನ ಗೋಪಕಾನ್ । ಚತುರ್ವಿಧೇನಾಶಯಿತ್ವಾ ಸ್ವಯಂ ಚ ಬುಭುಜೇ ಪ್ರಭುಃ

ಆ ಭಗವಂತನಾದ ಗೋವಿಂದನು, ಅದೇ ಅನ್ನದಿಂದ ಗೋಕುಲದವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ತಾನೂ ಕೂಡ ಆ ಅನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದನು.

ಏವಂ ಲೀಲಾನರವಪುಃ ನೃಲೋಕಮನುಶೀಲಯನ್ । ರೇಮೇ ಗೋಗೋಪಗೋಪೀನಾಂ ರಮಯನ್ರೂಪವಾಕ್ಕೃತೈಃ

ಈ ರೀತಿ, ಲೀಲೆಯಿಂದ ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಭಗವಂತನು ಹಸುಗಳು, ಗೋಪಗಳು ಮತ್ತು ಗೋಪಿಕೆಗೆ ತನ್ನ ರೂಪ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಅಥಾನುಸ್ಮೃತ್ಯ ವಿಪ್ರಾಸ್ತೇ ಅನ್ವತಪ್ಯನ್ ಕೃತಾಗಸಃ । ಯದ್ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯೋರ್ಯಾಚ್ಞಾಂ ಅಹನ್ಮ ನೃವಿಡಮ್ಬಯೋಃ

ಆಮೇಲೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರು ವಿಶ್ವನಾಥನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಾನವನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟರು.

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಭಗವತಿ ಕೃಷ್ಣೇ ಭಕ್ತಿಮಲೌಕಿಕೀಮ್ । ಆತ್ಮಾನಂ ಚ ತಯಾ ಹೀನಂ ಅನುತಪ್ತಾ ವ್ಯಗರ್ಹಯನ್

ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರು ಭಗವಂತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತೋರಿಸಿದ ಅದ್ಭುತ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ತಾವು ಆ ಭಕ್ತಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತು, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ದೂಷಿಸಿದರು.

ಧಿಗ್ಜನ್ಮ ನಃ ತ್ರಿವೃತ್ ವಿದ್ಯಾಂ ಧಿಗ್ ವ್ರತಂ ಧಿಗ್ ಬಹುಜ್ಞತಾಮ್ । ಧಿಕ್ಕುಲಂ ಧಿಕ್ ಕ್ರಿಯಾದಾಕ್ಷ್ಯಂ ವಿಮುಖಾ ಯೇ ತ್ವಧೋಕ್ಷಜೇ

ನಮ್ಮ ಜನ್ಮ, ತ್ರಿವಿಧ ವಿದ್ಯೆ, ವ್ರತ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜ್ಞಾನ, ಕುಲ, ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪಾಂಡಿತ್ಯ—allವು ವ್ಯರ್ಥ, ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾವು ಭಗವಂತನಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದೇವೆ.

ನೂನಂ ಭಗವತೋ ಮಾಯಾ ಯೋಗಿನಾಮಪಿ ಮೋಹಿನೀ । ಯಸ್ ವಯಂ ಗುರವೋ ನೃಣಾಂ ಸ್ವಾರ್ಥೇ ಮುಹ್ಯಾಮಹೇ ದ್ವಿಜಾಃ

ನಿಜವಾಗಿ, ಭಗವಂತನ ಮಾಯೆ ಯೋಗಿಗಳನ್ನೂ ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಾವು ಮಾನವರ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ನಮ್ಮ ಹಿತವೇನು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ.

ಅಹೋ ಪಶ್ಯತ ನಾರೀಣಾಂ ಅಪಿ ಕೃಷ್ಣೇ ಜಗದ್‍ಗುರೌ । ದುರನ್ತಭಾವಂ ಯೋಽವಿಧ್ಯನ್ ಮೃತ್ಯುಪಾಶಾನ್ ಗೃಹಾಭಿಧಾನ್

ಈ ಮಹಿಳೆಯರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ, ಲೋಕಗುರುವಿನಿಗಾಗಿ, 'ಮನೆ' ಎಂಬ ಮೃತ್ಯುಬಂಧನವನ್ನು ಮುರಿದುಕೊಂಡರು—ಇವರ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ.

ನಾಸಾಂ ದ್ವಿಜಾತಿಸಂಸ್ಕಾರೋ ನ ನಿವಾಸೋ ಗುರಾವಪಿ । ನ ತಪೋ ನಾತ್ಮಮೀಮಾಂಸಾ ನ ಶೌಚಂ ನ ಕ್ರಿಯಾಃ ಶುಭಾಃ

ಈ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದ್ವಿಜರ ಸಂಸ್ಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ, ಗುರುನಿವಾಸವೂ ಇಲ್ಲ, ತಪಸ್ಸು ಇಲ್ಲ, ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ ಇಲ್ಲ, ಶುದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲ, ಶುಭಕರವಾದ ಯಜ್ಞಗಳೂ ಇಲ್ಲ.

ತಥಾಪಿ ಹ್ಯುತ್ತಮಃಶ್ಲೋಕೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಯೋಗೇಶ್ವರೇಶ್ವರೇ । ಭಕ್ತಿರ್ದೃಢಾ ನ ಚಾಸ್ಮಾಕಂ ಸಂಸ್ಕಾರಾದಿಮತಾಮಪಿ

ನಾವು ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ಲೋಕನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ದೃಢವಾಗಿಲ್ಲ.

ನನು ಸ್ವಾರ್ಥವಿಮೂಢಾನಾಂ ಪ್ರಮತ್ತಾನಾಂ ಗೃಹೇಹಯಾ । ಅಹೋ ನಃ ಸ್ಮಾರಯಾಮಾಸ ಗೋಪವಾಕ್ಯೈಃ ಸತಾಂ ಗತಿಃ

ನಾವು ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಮನೆಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗಲೂ, ಗೋಪಿ ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಆತನು ನಮಗೆ ಸಜ್ಜನರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತಂದನು.

ಅನ್ಯಥಾ ಪೂರ್ಣಕಾಮಸ್ಯ ಕೈವಲ್ಯಾದ್ಯಶಿಷಾಂ ಪತೇಃ । ಈಶಿತವ್ಯೈಃ ಕಿಮಸ್ಮಾಭಿಃ ಈಶಸ್ಯೈತದ್ ವಿಡಮ್ಬನಮ್

ಪೂರ್ಣಕಾಮನಾದ ವರಪ್ರದಾತನಿಂದ, ಅವನ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವ ನಾವು ಮುಕ್ತಿಯಂತಹ ವರಗಳ ಏನು ಅಗತ್ಯ? ಇದು ಅವನ ಲೀಲೆಯ ಆಟ ಮಾತ್ರ.

ಹಿತ್ವಾನ್ಯಾನ್ ಭಜತೇ ಯಂ ಶ್ರೀಃ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶಾಶಯಾ ಸಕೃತ್ । ಸ್ವಾತ್ಮದೋಷಾಪವರ್ಗೇಣ ತದ್ಯಾಚ್ಞಾ ಜನಮೋಹಿನೀ

ಶ್ರೀದೇವಿ ತನ್ನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆತನನ್ನು ಒಂದೇ ಸಲ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾಳೆ; ತನ್ನ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆ ಜನರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಮಾಯೆಯಷ್ಟೆ.

ದೇಶಃ ಕಾಲಃ ಪೃಥಗ್ದ್ರವ್ಯಂ ಮಂತ್ರತಂತ್ರರ್ತ್ವಿಜೋಽಗ್ನಯಃ । ದೇವತಾ ಯಜಮಾನಶ್ಚ ಕ್ರತುರ್ಧರ್ಮಶ್ಚ ಯನ್ಮಯಃ

ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ವಿಭಿನ್ನ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಂತ್ರ, ವಿಧಿ, ಯಜ್ಞ, ಹೋಮ, ದೇವತೆಗಳು, ಯಜಮಾನ, ಧರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವು.

ಸ ಏಷ ಭಗವಾನ್ ಸಾಕ್ಷಾದ್ ವಿಷ್ಣುರ್ಯೋಗೇಶ್ವರೇಶ್ವರಃ । ಜಾತೋ ಯದುಷ್ವಿತ್ಯಾಶ್ರೃಣ್ಮ ಹ್ಯಪಿ ಮೂಢಾ ನ ವಿದ್ಮಹೇ

ಈ ಭಗವಂತನು, ಯೋಗೇಶ್ವರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿಷ್ಣು, ಯದುಕುಲದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದರೂ, ಮೋಹದಿಂದ ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.

ಅಹೋ ವಯಂ ಧನ್ಯತಮಾ ಯೇಷಾಂ ನಸ್ತಾದೃಶೀಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ಯಾಸಾಂ ಮತಿರ್ಜಾತಾ ಅಸ್ಮಾಕಂ ನಿಶ್ಚಲಾ ಹರೌ

ಅಯ್ಯೋ, ನಾವು ಎಷ್ಟು ಧನ್ಯರು! ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹರಿ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮನಸ್ಸು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ.

ನಮಸ್ತುಭ್ಯಂ ಭಗವತೇ ಕೃಷ್ಣಾಯಾಕುಣ್ಠಮೇಧಸೇ । ಯನ್ಮಾಯಾಮೋಹಿತಧಿಯೋ ಭ್ರಮಾಮಃ ಕರ್ಮವರ್ತ್ಮಸು

ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ನಿನಗೆ, ಭಗವಂತನಾದ ಕೃಷ್ಣ, ಅಚಲ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು; ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಕರ್ಮದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಸ ವೈ ನ ಆದ್ಯಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ವಮಾಯಾಮೋಹಿತಾತ್ಮನಾಮ್ । ಅವಿಜ್ಞತಾನುಭಾವಾನಾಂ ಕ್ಷನ್ತುಮರ್ಹತ್ಯತಿಕ್ರಮಮ್

ಆ ಮೊದಲ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಅರಿಯದವರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಇತಿ ಸ್ವಾಘಮನುಸ್ಮೃತ್ಯ ಕೃಷ್ಣೇ ತೇ ಕೃತಹೇಲನಾಃ । ದಿದೃಕ್ಷವೋಽಪ್ಯಚ್ಯುತಯೋಃ ಕಂಸಾದ್‍ಭೀತಾ ನ ಚಾಚಲನ್

ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ಕಂಸನ ಭಯದಿಂದ ಕೂಡಾ, ಅಚ್ಯುತರನ್ನು ನೋಡುವ ಆಸೆ ಯಿಂದ ಅವರು ಹಿಂದೆ ಸರಲಿಲ್ಲ.

ಗ್ರಹಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಖದುಃಖಯೋಶ್ಚೇತ್ಕಿಮಾತ್ಮನೋಽಜಸ್ಯ ಜನಸ್ಯ ತೇ ವೈ। ಗ್ರಹೈರ್ಗ್ರಹಸ್ಯೈವ ವದನ್ತಿ ಪೀಡಾಂ ಕ್ರುಧ್ಯೇತ ಕಸ್ಮೈ ಪುರುಷಸ್ತತೋಽನ್ಯಃ

ಗ್ರಹಗಳು ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಜನ್ಮಹೀನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು? ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗ್ರಹಗಳು ಗ್ರಹಗಳನ್ನೇ ಬಾಧಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗಾದರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು?

ಕರ್ಮಾಸ್ತು ಹೇತುಃ ಸುಖದುಃಖಯೋಶ್ಚೇತ್ಕಿಮಾತ್ಮನಸ್ತದ್ಧಿ ಜಡಾಜಡತ್ವೇ। ದೇಹಸ್ತ್ವಚಿತ್ಪುರುಷೋಽಯಂ ಸುಪರ್ಣಃ ಕ್ರುಧ್ಯೇತ ಕಸ್ಮೈ ನ ಹಿ ಕರ್ಮ ಮೂಲಮ್

ಕರ್ಮವೇ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಕರ್ಮ ಜಡ ಮತ್ತು ಚೇತನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿದೆ. ಈ ದೇಹ ಚರ್ಮ ಮಾತ್ರ, ಆದರೆ ಆತ್ಮ ಚೇತನ; ಹಾಗಾದರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ಕರ್ಮವೇ ಮೂಲವಲ್ಲ.

ಕಾಲಸ್ತು ಹೇತುಃ ಸುಖದುಃಖಯೋಶ್ಚೇತ್ಕಿಮಾತ್ಮನಸ್ತತ್ರ ತದಾತ್ಮಕೋಽಸೌ। ನಾಗ್ನೇರ್ಹಿ ತಾಪೋ ನ ಹಿಮಸ್ಯ ತತ್ಸ್ಯಾತ್ಕ್ರುಧ್ಯೇತ ಕಸ್ಮೈ ನ ಪರಸ್ಯ ದ್ವನ್ದ್ವಮ್

ಕಾಲವೇ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು? ಕಾಲವೂ ಆತ್ಮದಂತೆಯೇ. ಬೆಂಕಿಗೆ ಉಷ್ಣತೆ ಅದರ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲ, ಹಿಮಕ್ಕೆ ಚಳಿ ಅದರದು ಅಲ್ಲ; ಹಾಗಾದರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ಯಾಕೆಂದರೆ ದ್ವಂದ್ವ ಬೇರೆ ಯಾರದೂ ಅಲ್ಲ.

ನ ಕೇನಚಿತ್ಕ್ವಾಪಿ ಕಥಞ್ಚನಾಸ್ಯ ದ್ವನ್ದ್ವೋಪರಾಗಃ ಪರತಃ ಪರಸ್ಯ। ಯಥಾಹಮಃ ಸಂಸೃತಿರೂಪಿಣಃ ಸ್ಯಾದೇವಂ ಪ್ರಬುದ್ಧೋ ನ ಬಿಭೇತಿ ಭೂತೈಃ

ಯಾರಿಂದಲೂ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ದ್ವಂದ್ವ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಇರುವಂತೆ, ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರವೂ ಹಾಗೆ; ಜ್ಞಾನಿಯಾದವನು ಭೂತಗಳನ್ನು ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಏತಾಂ ಸ ಆಸ್ಥಾಯ ಪರಾತ್ಮನಿಷ್ಠಾಮಧ್ಯಾಸಿತಾಂ ಪೂರ್ವತಮೈರ್ಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ಅಹಂ ತರಿಷ್ಯಾಮಿ ದುರನ್ತಪಾರಂ ತಮೋ ಮುಕುನ್ದಾಙ್ಘ್ರಿನಿಷೇವಯೈವ

ಹಳೆಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಿಟ್ಟು, ಮುಕುಂದನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ನಾನು ಅಪಾರವಾದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತೇನೆ.