ಯಥಾರ್ಚಿಷಾಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ಫಲಾನಾಂ ವಾ ವನಸ್ಪತೇಃ। ತಥೈವ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ವಯೋಽವಸ್ಥಾದಯಃ ಕೃತಾಃ
ಹಗುರಿನ ಜ್ವಾಲೆಗಳು, ನದಿಗಳ ಹರಿವು, ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅವಸ್ಥೆಗಳೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ.
ಸೋಽಯಂ ದೀಪೋಽರ್ಚಿಷಾಂ ಯದ್ವತ್ಸ್ರೋತಸಾಂ ತದಿದಂ ಜಲಮ್। ಸೋಽಯಂ ಪುಮಾನಿತಿ ನೃಣಾಂ ಮೃಷಾ ಗೀರ್ಧೀರ್ಮೃಷಾಯುಷಾಮ್
ಈ ದೀಪವನ್ನು ಜ್ವಾಲೆ ಎಂದು, ಈ ನೀರನ್ನು ಹರಿವು ಎಂದು, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪುರುಷನು ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು—allವು ತಪ್ಪು ಮಾತುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ, ಜೀವಿತವೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ.
ಮಾ ಸ್ವಸ್ಯ ಕರ್ಮಬೀಜೇನ ಜಾಯತೇ ಸೋಽಪ್ಯಯಂ ಪುಮಾನ್। ಮ್ರಿಯತೇ ವಾಮರೋ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಯಥಾಗ್ನಿರ್ದಾರುಸಂಯುತಃ
ಈ ಜೀವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು ಅಥವಾ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡ; ಅದು ಭ್ರಮೆ, ಮರದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟಿ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ.
ನಿಷೇಕಗರ್ಭಜನ್ಮಾನಿ ಬಾಲ್ಯಕೌಮಾರಯೌವನಮ್। ವಯೋಮಧ್ಯಂ ಜರಾ ಮೃತ್ಯುರಿತ್ಯವಸ್ಥಾಸ್ತನೋರ್ನವ
ಗರ್ಭಧಾರಣೆ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ, ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಕೌಮಾರ್ಯ, ಯೌವನ, ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣ—ಇವು ದೇಹದ ಒಂಬತ್ತು ಅವಸ್ಥೆಗಳು.
ಏತಾ ಮನೋರಥಮಯೀರ್ಹಾನ್ಯಸ್ಯೋಚ್ಚಾವಚಾಸ್ತನೂಃ। ಗುಣಸಙ್ಗಾದುಪಾದತ್ತೇ ಕ್ವಚಿತ್ಕಶ್ಚಿಜ್ಜಹಾತಿ ಚ
ಈ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ದೇಹಗಳು—allವು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯೇ; ಗುಣಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.
ಆತ್ಮನಃ ಪಿತೃಪುತ್ರಾಭ್ಯಾಮನುಮೇಯೌ ಭವಾಪ್ಯಯೌ। ನ ಭವಾಪ್ಯಯವಸ್ತೂನಾಮಭಿಜ್ಞೋ ದ್ವಯಲಕ್ಷಣಃ
ಆತ್ಮನ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವನ್ನು ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ಮೂಲಕ ಊಹಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಯಾರು ನಿಜವಾದ ವಸ್ತುಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲ.
ತರೋರ್ಬೀಜವಿಪಾಕಾಭ್ಯಾಂ ಯೋ ವಿದ್ವಾಞ್ಜನ್ಮಸಂಯಮೌ। ತರೋರ್ವಿಲಕ್ಷಣೋ ದ್ರಷ್ಟಾ ಏವಂ ದ್ರಷ್ಟಾ ತನೋಃ ಪೃಥಕ್
ಮರದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಅದರ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಮರದಿಂದ ಬೇರೆ; ಹೀಗೆಯೇ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡುವಾತನು ದೇಹದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ.
ಪ್ರಕೃತೇರೇವಮಾತ್ಮಾನಮವಿವಿಚ್ಯಾಬುಧಃ ಪುಮಾನ್। ತತ್ತ್ವೇನ ಸ್ಪರ್ಶಸಮ್ಮೂಢಃ ಸಂಸಾರಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ
ಹೀಗೆ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸದೆ, ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು, ಅವಿವೇಕಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ.
ಸತ್ತ್ವಸಙ್ಗಾದೃಷೀನ್ದೇವಾನ್ರಜಸಾಸುರಮಾನುಷಾನ್। ತಮಸಾ ಭೂತತಿರ್ಯಕ್ತ್ವಂ ಭ್ರಾಮಿತೋ ಯಾತಿ ಕರ್ಮಭಿಃ
ಸತ್ತ್ವ ಗುಣದ ಸಂಗದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ರಜೋಗುಣದಿಂದ ದಾನವ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಪ್ರೇತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾನೆ.
ನೃತ್ಯತೋ ಗಾಯತಃ ಪಶ್ಯನ್ಯಥೈವಾನುಕರೋತಿ ತಾನ್। ಏವಂ ಬುದ್ಧಿಗುಣಾನ್ಪಶ್ಯನ್ನನೀಹೋಽಪ್ಯನುಕಾರ್ಯತೇ
ಯಾರಾದರೂ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ನಾವು ಕೂಡಾ ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಏನೂ ಮಾಡದವನೂ ಸಹ ಅವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಯಥಾಮ್ಭಸಾ ಪ್ರಚಲತಾ ತರವೋಽಪಿ ಚಲಾ ಇವ। ಚಕ್ಷುಷಾ ಭ್ರಾಮ್ಯಮಾಣೇನ ದೃಶ್ಯತೇ ಭ್ರಮತೀವ ಭೂಃ
ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಮರಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿದಾಗ ಭೂಮಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು — ಹೀಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ.
ಯಥಾ ಮನೋರಥಧಿಯೋ ವಿಷಯಾನುಭವೋ ಮೃಷಾ। ಸ್ವಪ್ನದೃಷ್ಟಾಶ್ಚ ದಾಶಾರ್ಹ ತಥಾ ಸಂಸಾರ ಆತ್ಮನಃ
ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ನಿಜವಲ್ಲವೋ, ದಾಶಾರ್ಹನಂದನ, ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸಂಸಾರವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಸತ್ಯ.
ಅರ್ಥೇ ಹ್ಯವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ಸಂಸೃತಿರ್ನ ನಿವರ್ತತೇ। ಧ್ಯಾಯತೋ ವಿಷಯಾನಸ್ಯ ಸ್ವಪ್ನೇಽನರ್ಥಾಗಮೋ ಯಥಾ
ವಿಷಯವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಸಾರದ ಚಕ್ರವು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುವವನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖಗಳು ಬರುವಂತೆ, ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬರುವವು.
ತಸ್ಮಾದುದ್ಧವ ಮಾ ಭುಙ್ಕ್ಷ್ವ ವಿಷಯಾನಸದಿನ್ದ್ರಿಯೈಃ। ಆತ್ಮಾಗ್ರಹಣನಿರ್ಭಾತಂ ಪಶ್ಯ ವೈಕಲ್ಪಿಕಂ ಭ್ರಮಮ್
ಆದುದರಿಂದ ಉದ್ಧವ, ನಂಬಲಾಗದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಡ. ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದು ಮಿಥ್ಯೆಯೆಂದು ಅರಿತುಕೋ.
ಕ್ಷಿಪ್ತೋಽವಮಾನಿತೋಽಸದ್ಭಿಃ ಪ್ರಲಬ್ಧೋಽಸೂಯಿತೋಽಥ ವಾ। ತಾಡಿತಃ ಸನ್ನಿರುದ್ಧೋ ವಾ ವೃತ್ತ್ಯಾ ವಾ ಪರಿಹಾಪಿತಃ
ಕೆಟ್ಟವರಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವಮಾನಗೊಂಡರೂ, ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ, ಈರ್ಖೆಪಡಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಹೊಡೆದರೂ, ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ —
ನಿಷ್ಠ್ಯುತೋ ಮೂತ್ರಿತೋ ವಾಜ್ಞೈರ್ಬಹುಧೈವಂ ಪ್ರಕಮ್ಪಿತಃ। ಶ್ರೇಯಸ್ಕಾಮಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಗತ ಆತ್ಮನಾತ್ಮಾನಮುದ್ಧರೇತ್
ಮೂಢರಿಂದ ಉಗುಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಮೂತ್ರವಿಡಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಶ್ರೀಉದ್ಧವ ಉವಾಚ। ಯಥೈವಮನುಬುಧ್ಯೇಯಂ ವದ ನೋ ವದತಾಂ ವರ
ಶ್ರೀ ಉದ್ಧವನು ಹೇಳಿದನು: ಇದನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ? ದಯಮಾಡಿ ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು.
ಸುದುಃಸಹಮಿಮಂ ಮನ್ಯ ಆತ್ಮನ್ಯಸದತಿಕ್ರಮಮ್। ವಿದುಷಾಮಪಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮನ್ಪ್ರಕೃತಿರ್ಹಿ ಬಲೀಯಸೀ। ಋತೇ ತ್ವದ್ಧರ್ಮನಿರತಾನ್ಶಾನ್ತಾಸ್ತೇ ಚರಣಾಲಯಾನ್
ಈ ಆತ್ಮನ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಸಹಿಸಲಾಗದ ಅವಮಾನವನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ವಿಶ್ವನಾಥಾ, ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತರು ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಸಹಿಸಲು ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಕೃತಿ ಬಹಳ ಬಲಿಷ್ಠ. ನಿನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ, ಶಾಂತರು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.
ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ಬ್ರಹ್ಮವಾದೇ ಆತ್ಮವತ್ತ್ವೇ ಸ್ವಯಂ ಹರಿಃ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ಗೋಗುರುವಿಪ್ರೇಷು ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನಾನುವರ್ತಿಷು
ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಾದದಲ್ಲಿ, ಹರಿಯು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ, ಗೋವು, ಗುರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೇಲೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕೀರ್ತ್ಯೋರ್ಧ್ವಗೀತಯಾ ಪುಮ್ಭಿಃ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯೇ ತತ್ರ ತತ್ರ ಹ । ಪ್ರವಿಷ್ಟಃ ಕರ್ಣರನ್ಧ್ರೇಷು ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ರಾಮಃ ಸತಾಮಿವ
ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿವಿಯ ದ್ವಾರದಿಂದ, ಪುರುಷರು ಹಾಡು ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಯ ಮೂಲಕ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೇಗೆ ರಾಮನು ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವನೋ ಹಾಗೆ.
ಅನ್ನಯಾಞ್ಚಾಮಿಷೇಣ ಯಜ್ಞಪತ್ನೀಷು ಅನುಗ್ರಹಃ - ಶ್ರೀಗೋಪ ಊಚುಃ - ( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ರಾಮ ರಾಮ ಮಹಾಬಾಹೋ ಕೃಷ್ಣ ದುಷ್ಟನಿಬರ್ಹಣ । ಏಷಾ ವೈ ಬಾಧತೇ ಕ್ಷುತ್ ನಃ ತಚ್ಛಾನ್ತಿಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಥಃ
ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಹವನದ ಆಹಾರದಿಂದ ಯಜಮಾನರ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಗೋಪಗಳು ಹೇಳಿದರು: ರಾಮಾ ರಾಮಾ ಮಹಾಬಾಹೋ, ಕೃಷ್ಣಾ ದುಷ್ಟನಾಶಕ, ಈ ಹಸಿವಿನಿಂದ ನಾವು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು.
ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ - ಇತಿ ವಿಜ್ಞಾಪಿತೋ ಗೋಪೈಃ ಭಗವಾನ್ ದೇವಕೀಸುತಃ । ಭಕ್ತಾಯಾ ವಿಪ್ರಭಾರ್ಯಾಯಾಃ ಪ್ರಸೀದನ್ ಇದಮಬ್ರವೀತ್
ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಗೋಪರು ವಿನಂತಿಸಿದಾಗ, ದೇವಕೀಪುತ್ರನಾದ ಭಗವಂತನು, ಭಕ್ತೆಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪತ್ನಿಯ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ದಯಪಾಲಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಪ್ರಯಾತ ದೇವಯಜನಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಬ್ರಹ್ಮವಾದಿನಃ । ಸತ್ರಂ ಆಙ್ಗಿರಸಂ ನಾಮ ಹ್ಯಾಸತೇ ಸ್ವರ್ಗಕಾಮ್ಯಯಾ
ನೀವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಯಜ್ಞಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸಿ ಆಂಗಿರಸ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ತತ್ರ ಗತ್ವೌದನಂ ಗೋಪಾ ಯಾಚತಾಸ್ಮದ್ ವಿಸರ್ಜಿತಾಃ । ಕೀರ್ತಯನ್ತೋ ಭಗವತ ಆರ್ಯಸ್ಯ ಮಮ ಚಾಭಿಧಾಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಗೋಪಗಳೇ, ನಮ್ಮಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಗವಂತನ ಹೆಸರನ್ನೂ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನ ಹೆಸರನ್ನೂ, ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನೂ ಹೇಳಿ ಕೇಳಿ.
ಇತ್ಯಾದಿಷ್ಟಾ ಭಗವತಾ ಗತ್ವಾ ಯಾಚನ್ತ ತೇ ತಥಾ । ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಪುಟಾ ವಿಪ್ರಾನ್ ದಣ್ಡವತ್ ಪತಿತಾ ಭುವಿ
ಭಗವಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಭೂಮಿಗೆ ದಂಡವತ್ತು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕೇಳಿದರು.
ಹೇ ಭೂಮಿದೇವಾಃ ಶ್ರೃಣುತ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯಾದೇಶಕಾರಿಣಃ । ಪ್ರಾಪ್ತಾಞ್ಜಾನೀತ ಭದ್ರಂ ವೋ ಗೋಪಾನ್ ನೋ ರಾಮಚೋದಿತಾನ್
ಭೂಮಿಯ ದೇವತೆಗಳೇ, ಕೇಳಿರಿ! ನಾವು ಕೃಷ್ಣನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ರಾಮನಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಗೋಪರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಿರಿ; ನಿಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ.
( ಮಿಶ್ರ ) ಗಾಶ್ಚಾರಯತೌ ಅವಿದೂರ ಓದನಂ ರಾಮಾಚ್ಯುತೌ ವೋ ಲಷತೋ ಬುಭುಕ್ಷಿತೌ । ತಯೋರ್ದ್ವಿಜಾ ಓದನಮರ್ಥಿನೋರ್ಯದಿ ಶ್ರದ್ಧಾ ಚ ವೋ ಯಚ್ಛತ ಧರ್ಮವಿತ್ತಮಾಃ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದವರೇ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತನು ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರವೇ ಹಸುವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುತ್ತಾ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ನಿಮಗಿಂದು ಅನ್ನವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನೀವು ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವರು ಬಯಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಿ.
( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ದೀಕ್ಷಾಯಾಃ ಪಶುಸಂಸ್ಥಾಯಾಃ ಸೌತ್ರಾಮಣ್ಯಾಶ್ಚ ಸತ್ತಮಾಃ । ಅನ್ಯತ್ರ ದೀಕ್ಷಿತಸ್ಯಾಪಿ ನಾನ್ನಮಶ್ನನ್ ಹಿ ದುಷ್ಯತಿ
ಉತ್ತಮರೇ, ಪಶುಯಾಗ ಅಥವಾ ಸೌತ್ರಾಮಣಿ ಯಾಗದ ದೀಕ್ಷೆಯ ಹೊರತು, ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದವನೂ ಕೂಡ ಅನ್ನ ತಿಂದರೆ ಅದು ಕೆಡದು.
ಇತಿ ತೇ ಭಗವದ್ ಯಾಚ್ಞಾಂ ಶೃಣ್ವನ್ತೋಽಪಿ ನ ಶುಶ್ರುವುಃ । ಕ್ಷುದ್ರಾಶಾ ಭೂರಿಕರ್ಮಾಣೋ ಬಾಲಿಶಾ ವೃದ್ಧಮಾನಿನಃ
ಈ ಭಗವಂತನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಅವರು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ—ಚಿಕ್ಕ ಆಸೆಗಳಿರುವವರು, ಅನೇಕ ವಿಧಿಯ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಬಾಲಿಶರು, ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಮ್ಮೆ ಹೊಂದಿದವರು.
ದೇಶಃ ಕಾಲಃ ಪೃಥಗ್ ದ್ರವ್ಯಂ ಮಂತ್ರತಂತ್ರರ್ತ್ವಿಜೋಽಗ್ನಯಃ । ದೇವತಾ ಯಜಮಾನಶ್ಚ ಕ್ರತುರ್ಧರ್ಮಶ್ಚ ಯನ್ಮಯಃ
ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುಗಳು, ಮಂತ್ರಗಳು, ಕ್ರಮಗಳು, ಯಾಜಕರು, ಅಗ್ನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಯಜಮಾನ, ಯಾಗ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವು.