ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಪಶ್ಯತೈತಾನ್ ಮಹಾಭಾಗಾನ್ ಪರಾರ್ಥೈಕಾನ್ತಜೀವಿತಾನ್ । ವಾತವರ್ಷಾತಪಹಿಮಾನ್ ಸಹನ್ತೋ ವಾರಯನ್ತಿ ನಃ

ಈ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ನೋಡಿ, ಇವರು ಇತರರಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಗಾಳಿ, ಮಳೆ, ಬಿಸಿಲು, ಚಳಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹಿಸಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಹೋ ಏಷಾಂ ವರಂ ಜನ್ಮ ಸರ್ವ ಪ್ರಾಣ್ಯುಪಜೀವನಮ್ । ಸುಜನಸ್ಯೇವ ಯೇಷಾಂ ವೈ ವಿಮುಖಾ ಯಾನ್ತಿ ನಾರ್ಥಿನಃ

ಅಯ್ಯೋ, ಇವರ ಜನ್ಮ ಎಷ್ಟು ಧನ್ಯ! ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇವರಿಂದ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಸತ್ಯಸಂತರು ಹೇಗೆ ಯಾರನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸದುವೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಇವರ ಬಳಿ ಬಂದ ಬೇಡಿಕಾರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಪತ್ರಪುಷ್ಪಫಲಚ್ಛಾಯಾ ಮೂಲವಲ್ಕಲದಾರುಭಿಃ । ಗನ್ಧನಿರ್ಯಾಸಭಸ್ಮಾಸ್ಥಿ ತೋಕ್ಮೈಃ ಕಾಮಾನ್ ವಿತನ್ವತೇ

ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ನೆರಳು, ಬೇರು, ಹೊದಿಕೆ, ಮರದ ತುಂಡು, ಸುಗಂಧದ ಸಾರು, ರಸ, ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಎಲುಬುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತೀರಿಸುತ್ತವೆ.

ಏತಾವತ್ ಜನ್ಮಸಾಫಲ್ಯಂ ದೇಹಿನಾಮಿಹ ದೇಹಿಷು । ಪ್ರಾಣೈರರ್ಥೈರ್ಧಿಯಾ ವಾಚಾ ಶ್ರೇಯ ಏವಾಚರೇತ್ ಸದಾ

ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಗೆ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಎಂದರೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣ, ಹಣ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾತಿನಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುವುದು.

ಇತಿ ಪ್ರವಾಲಸ್ತಬಕ ಫಲಪುಷ್ಪದಲೋತ್ಕರೈಃ । ತರೂಣಾಂ ನಮ್ರಶಾಖಾನಾಂ ಮಧ್ಯತೋ ಯಮುನಾಂ ಗತಃ

ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗು, ಹೂಗುಚ್ಛ, ಹಣ್ಣು, ಹೂ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮರಗಳ ತಗ್ಗಿದ ಕೊಂಬೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಮುನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು.

ತತ್ರ ಗಾಃ ಪಾಯಯಿತ್ವಾಪಃ ಸುಮೃಷ್ಟಾಃ ಶೀತಲಾಃ ಶಿವಾಃ । ತತೋ ನೃಪ ಸ್ವಯಂ ಗೋಪಾಃ ಕಾಮಂ ಸ್ವಾದು ಪಪುರ್ಜಲಮ್

ಅಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ಆ ಹಸುಗಳಿಗೆ ಶುದ್ಧ, ತಂಪಾದ, ಶುಭಕರವಾದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಸಿ, ನಂತರ ಗೋಪರು ತಾವು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಆ ರುಚಿಕರವಾದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ತೃಪ್ತರಾದರು.

ತಸ್ಯಾ ಉಪವನೇ ಕಾಮಂ ಚಾರಯನ್ತಃ ಪಶೂನ್ ನೃಪ । ಕೃಷ್ಣರಾಮೌ ಉವುಪಾಗಮ್ಯ ಕ್ಷುಧಾರ್ತಾ ಇದಮಬ್ರವನ್

ಅವನ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳು ಹಿತವಾಗಿ ಮೇಯುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಗೋಪರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:

ವಿಷಯಾಭಿನಿವೇಶೇನ ನಾತ್ಮಾನಂ ಯತ್ಸ್ಮರೇತ್ಪುನಃ। ಜನ್ತೋರ್ವೈ ಕಸ್ಯಚಿದ್ಧೇತೋರ್ಮೃತ್ಯುರತ್ಯನ್ತವಿಸ್ಮೃತಿಃ

ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಮುಳುಗಿದಾಗ ಜೀವಿ ತಾನು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾನೆ; ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮರಣವೆಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆತುಹೋಗುವುದು.

ಜನ್ಮ ತ್ವಾತ್ಮತಯಾ ಪುಂಸಃ ಸರ್ವಭಾವೇನ ಭೂರಿದ। ವಿಷಯಸ್ವೀಕೃತಿಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಯಥಾ ಸ್ವಪ್ನಮನೋರಥಃ

ಜನ್ಮವನ್ನು ಮಾನವನು ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ, ಅದು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೇ, ಅದು ಕನಸು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆಯೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವಪ್ನಂ ಮನೋರಥಂ ಚೇತ್ಥಂ ಪ್ರಾಕ್ತನಂ ನ ಸ್ಮರತ್ಯಸೌ। ತತ್ರ ಪೂರ್ವಮಿವಾತ್ಮಾನಮಪೂರ್ವಂ ಚಾನುಪಶ್ಯತಿ

ಹಿಂದಿನ ಕನಸು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಾವು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಹೋದಂತೆ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತಾನು ಹಳೆಯವನು ಎಂದು ಕಾಣದೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಯನಸೃಷ್ಟ್ಯೇದಂ ತ್ರೈವಿಧ್ಯಂ ಭಾತಿ ವಸ್ತುನಿ। ಬಹಿರನ್ತರ್ಭಿದಾಹೇತುರ್ಜನೋಽಸಜ್ಜನಕೃದ್ಯಥಾ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—ಈ ಮೂರು ವಿಧಗಳೂ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಂಬ ಭೇದವನ್ನು ಜನರು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹೀಗೆಯೇ ಒಳ್ಳೆಯವರ ಮತ್ತು ಕೆಟ್ಟವರ ಕರ್ಮಗಳೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.

ನಿತ್ಯದಾ ಹ್ಯಙ್ಗ ಭೂತಾನಿ ಭವನ್ತಿ ನ ಭವನ್ತಿ ಚ। ಕಾಲೇನಾಲಕ್ಷ್ಯವೇಗೇನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ತನ್ನ ದೃಶ್ಯತೇ

ಪ್ರಿಯವನೇ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಹುಟ್ಟಿ, ಮರೆಯಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತವೆ; ಕಾಲದ ಅತೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ವೇಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದು ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಥಾರ್ಚಿಷಾಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಚ ಫಲಾನಾಂ ವಾ ವನಸ್ಪತೇಃ। ತಥೈವ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ವಯೋಽವಸ್ಥಾದಯಃ ಕೃತಾಃ

ಹಗುರಿನ ಜ್ವಾಲೆಗಳು, ನದಿಗಳ ಹರಿವು, ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅವಸ್ಥೆಗಳೂ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ.

ಸೋಽಯಂ ದೀಪೋಽರ್ಚಿಷಾಂ ಯದ್ವತ್ಸ್ರೋತಸಾಂ ತದಿದಂ ಜಲಮ್। ಸೋಽಯಂ ಪುಮಾನಿತಿ ನೃಣಾಂ ಮೃಷಾ ಗೀರ್ಧೀರ್ಮೃಷಾಯುಷಾಮ್

ಈ ದೀಪವನ್ನು ಜ್ವಾಲೆ ಎಂದು, ಈ ನೀರನ್ನು ಹರಿವು ಎಂದು, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪುರುಷನು ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು—allವು ತಪ್ಪು ಮಾತುಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ, ಜೀವಿತವೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ.

ಮಾ ಸ್ವಸ್ಯ ಕರ್ಮಬೀಜೇನ ಜಾಯತೇ ಸೋಽಪ್ಯಯಂ ಪುಮಾನ್। ಮ್ರಿಯತೇ ವಾಮರೋ ಭ್ರಾನ್ತ್ಯಾ ಯಥಾಗ್ನಿರ್ದಾರುಸಂಯುತಃ

ಈ ಜೀವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು ಅಥವಾ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡ; ಅದು ಭ್ರಮೆ, ಮರದಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಹುಟ್ಟಿ ನಾಶವಾಗುವಂತೆ.

ನಿಷೇಕಗರ್ಭಜನ್ಮಾನಿ ಬಾಲ್ಯಕೌಮಾರಯೌವನಮ್। ವಯೋಮಧ್ಯಂ ಜರಾ ಮೃತ್ಯುರಿತ್ಯವಸ್ಥಾಸ್ತನೋರ್ನವ

ಗರ್ಭಧಾರಣೆ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ, ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಕೌಮಾರ್ಯ, ಯೌವನ, ಮಧ್ಯವಯಸ್ಸು, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣ—ಇವು ದೇಹದ ಒಂಬತ್ತು ಅವಸ್ಥೆಗಳು.

ಏತಾ ಮನೋರಥಮಯೀರ್ಹಾನ್ಯಸ್ಯೋಚ್ಚಾವಚಾಸ್ತನೂಃ। ಗುಣಸಙ್ಗಾದುಪಾದತ್ತೇ ಕ್ವಚಿತ್ಕಶ್ಚಿಜ್ಜಹಾತಿ ಚ

ಈ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ದೇಹಗಳು—allವು ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯೇ; ಗುಣಗಳ ಸಂಗದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಆತ್ಮನಃ ಪಿತೃಪುತ್ರಾಭ್ಯಾಮನುಮೇಯೌ ಭವಾಪ್ಯಯೌ। ನ ಭವಾಪ್ಯಯವಸ್ತೂನಾಮಭಿಜ್ಞೋ ದ್ವಯಲಕ್ಷಣಃ

ಆತ್ಮನ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವನ್ನು ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ಮೂಲಕ ಊಹಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಯಾರು ನಿಜವಾದ ವಸ್ತುಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತಿರುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲ.

ತರೋರ್ಬೀಜವಿಪಾಕಾಭ್ಯಾಂ ಯೋ ವಿದ್ವಾಞ್ಜನ್ಮಸಂಯಮೌ। ತರೋರ್ವಿಲಕ್ಷಣೋ ದ್ರಷ್ಟಾ ಏವಂ ದ್ರಷ್ಟಾ ತನೋಃ ಪೃಥಕ್

ಮರದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಅದರ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಮರದಿಂದ ಬೇರೆ; ಹೀಗೆಯೇ ದೇಹವನ್ನು ನೋಡುವಾತನು ದೇಹದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ.

ಪ್ರಕೃತೇರೇವಮಾತ್ಮಾನಮವಿವಿಚ್ಯಾಬುಧಃ ಪುಮಾನ್। ತತ್ತ್ವೇನ ಸ್ಪರ್ಶಸಮ್ಮೂಢಃ ಸಂಸಾರಂ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ

ಹೀಗೆ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸದೆ, ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು, ಅವಿವೇಕಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ.

ಸತ್ತ್ವಸಙ್ಗಾದೃಷೀನ್ದೇವಾನ್ರಜಸಾಸುರಮಾನುಷಾನ್। ತಮಸಾ ಭೂತತಿರ್ಯಕ್ತ್ವಂ ಭ್ರಾಮಿತೋ ಯಾತಿ ಕರ್ಮಭಿಃ

ಸತ್ತ್ವ ಗುಣದ ಸಂಗದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ರಜೋಗುಣದಿಂದ ದಾನವ ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ತಮೋಗುಣದಿಂದ ಪ್ರೇತ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾನೆ.

ನೃತ್ಯತೋ ಗಾಯತಃ ಪಶ್ಯನ್ಯಥೈವಾನುಕರೋತಿ ತಾನ್। ಏವಂ ಬುದ್ಧಿಗುಣಾನ್ಪಶ್ಯನ್ನನೀಹೋಽಪ್ಯನುಕಾರ್ಯತೇ

ಯಾರಾದರೂ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ನಾವು ಕೂಡಾ ಅವರನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಏನೂ ಮಾಡದವನೂ ಸಹ ಅವನ್ನು ಅನುಕರಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಯಥಾಮ್ಭಸಾ ಪ್ರಚಲತಾ ತರವೋಽಪಿ ಚಲಾ ಇವ। ಚಕ್ಷುಷಾ ಭ್ರಾಮ್ಯಮಾಣೇನ ದೃಶ್ಯತೇ ಭ್ರಮತೀವ ಭೂಃ

ನದಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಮರಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು, ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿದಾಗ ಭೂಮಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದು — ಹೀಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯೂ ತಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಮನೋರಥಧಿಯೋ ವಿಷಯಾನುಭವೋ ಮೃಷಾ। ಸ್ವಪ್ನದೃಷ್ಟಾಶ್ಚ ದಾಶಾರ್ಹ ತಥಾ ಸಂಸಾರ ಆತ್ಮನಃ

ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ನಿಜವಲ್ಲವೋ, ದಾಶಾರ್ಹನಂದನ, ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸಂಸಾರವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಅಸತ್ಯ.

ಅರ್ಥೇ ಹ್ಯವಿದ್ಯಮಾನೇಽಪಿ ಸಂಸೃತಿರ್ನ ನಿವರ್ತತೇ। ಧ್ಯಾಯತೋ ವಿಷಯಾನಸ್ಯ ಸ್ವಪ್ನೇಽನರ್ಥಾಗಮೋ ಯಥಾ

ವಿಷಯವೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಸಾರದ ಚಕ್ರವು ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುವವನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖಗಳು ಬರುವಂತೆ, ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬರುವವು.

ತಸ್ಮಾದುದ್ಧವ ಮಾ ಭುಙ್ಕ್ಷ್ವ ವಿಷಯಾನಸದಿನ್ದ್ರಿಯೈಃ। ಆತ್ಮಾಗ್ರಹಣನಿರ್ಭಾತಂ ಪಶ್ಯ ವೈಕಲ್ಪಿಕಂ ಭ್ರಮಮ್

ಆದುದರಿಂದ ಉದ್ಧವ, ನಂಬಲಾಗದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಡ. ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದು ಮಿಥ್ಯೆಯೆಂದು ಅರಿತುಕೋ.

ಕ್ಷಿಪ್ತೋಽವಮಾನಿತೋಽಸದ್ಭಿಃ ಪ್ರಲಬ್ಧೋಽಸೂಯಿತೋಽಥ ವಾ। ತಾಡಿತಃ ಸನ್ನಿರುದ್ಧೋ ವಾ ವೃತ್ತ್ಯಾ ವಾ ಪರಿಹಾಪಿತಃ

ಕೆಟ್ಟವರಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವಮಾನಗೊಂಡರೂ, ಹಾಸ್ಯಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದರೂ, ಈರ್ಖೆಪಡಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಹೊಡೆದರೂ, ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ —

ನಿಷ್ಠ್ಯುತೋ ಮೂತ್ರಿತೋ ವಾಜ್ಞೈರ್ಬಹುಧೈವಂ ಪ್ರಕಮ್ಪಿತಃ। ಶ್ರೇಯಸ್ಕಾಮಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಗತ ಆತ್ಮನಾತ್ಮಾನಮುದ್ಧರೇತ್

ಮೂಢರಿಂದ ಉಗುಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಮೂತ್ರವಿಡಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು.

ಶ್ರೀಉದ್ಧವ ಉವಾಚ। ಯಥೈವಮನುಬುಧ್ಯೇಯಂ ವದ ನೋ ವದತಾಂ ವರ

ಶ್ರೀ ಉದ್ಧವನು ಹೇಳಿದನು: ಇದನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ? ದಯಮಾಡಿ ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು.