ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಇತಿ ಧರ್ಮಂ ಮಹೀಂ ಚೈವ ಸಾನ್ತ್ವಯಿತ್ವಾ ಮಹಾರಥಃ । ನಿಶಾತಮಾದದೇ ಖಡ್ಗಂ ಕಲಯೇಽಧರ್ಮಹೇತವೇ

ಹೀಗೆ ಧರ್ಮನನ್ನೂ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಮಹಾರಥಿ ತನ್ನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅಧರ್ಮದ ಕಾರಣನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು.

ತಂ ಜಿಘಾಂಸುಮಭಿಪ್ರೇತ್ಯ ವಿಹಾಯ ನೃಪಲಾಞ್ಛನಮ್ । ತತ್ಪಾದಮೂಲಂ ಶಿರಸಾ ಸಮಗಾದ್ಭಯವಿಹ್ವಲಃ

ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾಗಿ, ರಾಜಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಯದಿಂದ ಅವನು ಪಾದಮೂಲದಲ್ಲಿ ತಲೆಬಾಗಿದನು.

ಪತಿತಂ ಪಾದಯೋರ್ವೀರಃ ಕೃಪಯಾ ದೀನವತ್ಸಲಃ । ಶರಣ್ಯೋ ನಾವಧೀಚ್ಛ್ಲೋಕ್ಯ ಆಹ ಚೇದಂ ಹಸನ್ನಿವ

ವೀರನು, ಬಾಧಿತರಿಗೆ ದಯೆಯುಳ್ಳವನು, ಪಾದಗಳ ಬಳಿ ಬಿದ್ದವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲದೆ, ಆಶ್ರಯಾರ್ಹನೆಂದು, ಸ್ವಲ್ಪ ನಗುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ರಾಜೋವಾಚ ನ ತೇ ಗುಡಾಕೇಶಯಶೋಧರಾಣಾಂ ಬದ್ಧಾಞ್ಜಲೇರ್ವೈ ಭಯಮಸ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿತ್ । ನ ವರ್ತಿತವ್ಯಂ ಭವತಾ ಕಥಞ್ಚನ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಮದೀಯೇ ತ್ವಮಧರ್ಮಬನ್ಧುಃ

ರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಗುಡಾಕೇಶನ ವಂಶದ ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ, ಕೈಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ನಿಂತ ನಿನಗೆ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀನು ನನ್ನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಾರದು, ಅಧರ್ಮದ ಸಂಗಾತಿಯೆ.

ತ್ವಾಂ ವರ್ತಮಾನಂ ನರದೇವದೇಹೇಷ್ವನುಪ್ರವೃತ್ತೋಽಯಮಧರ್ಮಪೂಗಃ । ಲೋಭೋಽನೃತಂ ಚೌರ್ಯಮನಾರ್ಯಮಂಹೋ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಚ ಮಾಯಾ ಕಲಹಶ್ಚ ದಮ್ಭಃ

ನೀನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವಾಗ, ಈ ಅಧರ್ಮದ ಗುಂಪು ಹುಟ್ಟಿಬಂದಿದೆ: ಲೋಭ, ಸುಳ್ಳು, ಕಳ್ಳತನ, ನೀಚತನ, ಪಾಪ, ಮೋಸ, ಜಗಳ ಮತ್ತು ದಂಭ.

ನ ವರ್ತಿತವ್ಯಂ ತದಧರ್ಮಬನ್ಧೋ ಧರ್ಮೇಣ ಸತ್ಯೇನ ಚ ವರ್ತಿತವ್ಯೇ । ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತೇ ಯತ್ರ ಯಜನ್ತಿ ಯಜ್ಞೈರ್ಯಜ್ಞೇಶ್ವರಂ ಯಜ್ಞವಿತಾನವಿಜ್ಞಾಃ

ಅಧರ್ಮದ ಸಂಗಾತಿಯೆ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಾರದು; ನೀನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್ತದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ಯಜ್ಞೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇರುವ ಕಡೆ.

ಯಸ್ಮಿನ್ ಹರಿರ್ಭಗವಾನಿಜ್ಯಮಾನ ಇಜ್ಯಾತ್ಮಮೂರ್ತಿರ್ಯಜತಾಂ ಶಂ ತನೋತಿ । ಕಾಮಾನಮೋಘಾನ್ ಸ್ಥಿರಜಙ್ಗಮಾನಾಮನ್ತರ್ಬಹಿರ್ವಾಯುರಿವೈಷ ಆತ್ಮಾ

ಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯು, ಭಗವಂತನು, ಯಜ್ಞರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಆತನು ಪೂಜಕರಿಗೆ ಶುಭವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ; ಗಾಳಿಯಂತೆ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಇರುವ ಆತ್ಮನು, ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಗಳಿಗೆ ಜೀವನು.

ಸೂತ ಉವಾಚ ಪರೀಕ್ಷಿತೈವಮಾದಿಷ್ಟಃ ಸ ಕಲಿರ್ಜಾತವೇಪಥುಃ । ತಮುದ್ಯತಾಸಿಮಾಹೇದಂ ದಣ್ಡಪಾಣಿಮಿವೋದ್ಯತಮ್

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಆದೇಶಿಸಿದಾಗ, ಕಳಿಯುಗನು ಭಯದಿಂದ ಕಂಪಿತನಾದನು; ಅವನು, ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧನಿದ್ದಂತೆ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.

ಕಲಿರುವಾಚ ಯತ್ರ ಕ್ವ ವಾಥ ವತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ತವಾಜ್ಞಯಾ । ಲಕ್ಷಯೇ ತತ್ರ ತತ್ರಾಪಿ ತ್ವಾಮಾತ್ತೇಷುಶರಾಸನಮ್

ಕಲಿಯುಗನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಾನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಾಸಿಸಬೇಕಾದರೂ, ನಿಮ್ಮ ಆದೇಶದಿಂದ, ನೀವು ಬಾಣ ಮತ್ತು ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತೀರಿ.

ತನ್ಮೇ ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಾನಂ ನಿರ್ದೇಷ್ಟುಮರ್ಹಸಿ । ಯತ್ರೈವ ನಿಯತೋ ವತ್ಸ್ಯ ಆತಿಷ್ಠಂಸ್ತೇಽನುಶಾಸನಮ್

ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರಲ್ಲಿ ನೀವು ಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಆಜ್ಞೆಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ವಿಧೇಯನಾಗಿ ವಾಸಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀವು ನನಗೆ ಸೂಚಿಸಬೇಕು.

ಸೂತ ಉವಾಚ ಅಭ್ಯರ್ಥಿತಸ್ತದಾ ತಸ್ಮೈ ಸ್ಥಾನಾನಿ ಕಲಯೇ ದದೌ । ದ್ಯೂತಂ ಪಾನಂ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸೂನಾ ಯತ್ರಾಧರ್ಮಶ್ಚತುರ್ವಿಧಃ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅವನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ರಾಜನು ಕಲಿಯುಗನಿಗೆ ಜೂಜು, ಮದ್ಯಪಾನ, ಪರಸ್ತ್ರೀಯರು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳು ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಧರ್ಮದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಪುನಶ್ಚ ಯಾಚಮಾನಾಯ ಜಾತರೂಪಮದಾತ್ಪ್ರಭುಃ । ತತೋಽನೃತಂ ಮದಂ ಕಾಮಂ ರಜೋ ವೈರಂ ಚ ಪಞ್ಚಮಮ್

ಮತ್ತೆ ಕಲಿಯುಗನು ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ, ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ಅದರಿಂದ ಸುಳ್ಳು, ಮದ, ಕಾಮ, ರಜೋಗುಣ ಮತ್ತು ಐದನೆಯದು ವೈರಾಗಳೂ ಹುಟ್ಟಿದವು.

ಅಮೂನಿ ಪಞ್ಚ ಸ್ಥಾನಾನಿ ಹ್ಯಧರ್ಮಪ್ರಭವಃ ಕಲಿಃ । ಔತ್ತರೇಯೇಣ ದತ್ತಾನಿ ನ್ಯವಸತ್ತನ್ನಿದೇಶಕೃತ್

ಈ ಐದು ಅಧರ್ಮದ ಮೂಲವಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಉತ್ತರನ ಮಗನು ಕಲಿಯುಗನಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಅವನು ರಾಜನ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು.

ಅಥೈತಾನಿ ನ ಸೇವೇತ ಬುಭೂಷುಃ ಪುರುಷಃ ಕ್ವಚಿತ್ । ವಿಶೇಷತೋ ಧರ್ಮಶೀಲೋ ರಾಜಾ ಲೋಕಪತಿರ್ಗುರುಃ

ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾರು ಸುಖವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ರಾಜ, ಜನರ ನಾಯಕ ಅಥವಾ ಗುರು, ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸೇವಿಸಬಾರದು.

ವೃಷಸ್ಯ ನಷ್ಟಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಪಾದಾನ್ ತಪಃ ಶೌಚಂ ದಯಾಮಿತಿ । ಪ್ರತಿಸನ್ದಧ ಆಶ್ವಾಸ್ಯ ಮಹೀಂ ಚ ಸಮವರ್ಧಯತ್

ಅವನು ಎಮ್ಮೆಗಿದ್ದ ಮೂರು ಕಳೆದುಹೋದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು—ತಪಸ್ಸು, ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ದಯೆ—ಮತ್ತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪುನಃ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು.

ಸ ಏಷ ಏತರ್ಹ್ಯಧ್ಯಾಸ್ತ ಆಸನಂ ಪಾರ್ಥಿವೋಚಿತಮ್ । ಪಿತಾಮಹೇನೋಪನ್ಯಸ್ತಂ ರಾಜ್ಞಾರಣ್ಯಂ ವಿವಿಕ್ಷತಾ

ಈಗ ಅವನು ಪಾರ್ಥರ ರಾಜಾಸನವನ್ನು ಆಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಆಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ರಾಜನು ಅರಣ್ಯವಾಸಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವಾಗ ಅವನ ತಾತನು ಈ ಪಟ್ಟವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದನು.

ಆಸ್ತೇಽಧುನಾ ಸ ರಾಜರ್ಷಿಃ ಕೌರವೇನ್ದ್ರಶ್ರಿಯೋಲ್ಲಸನ್ । ಗಜಾಹ್ವಯೇ ಮಹಾಭಾಗಶ್ಚಕ್ರವರ್ತೀ ಬೃಹಚ್ಛ್ರವಾಃ

ಈಗ ಆ ರಾಜರ್ಷಿ, ಕೌರವರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ, ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಇತ್ಥಮ್ಭೂತಾನುಭಾವೋಽಯಮಭಿಮನ್ಯುಸುತೋ ನೃಪಃ । ಯಸ್ಯ ಪಾಲಯತಃ ಕ್ಷೌಣೀಂ ಯೂಯಂ ಸತ್ರಾಯ ದೀಕ್ಷಿತಾಃ

ಅಭಿಮನ್ಯುವಿನ ಮಗನಾದ ಈ ರಾಜನ ಶಕ್ತಿ ಇಷ್ಟೊಂದು, ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೀರಿ.

ಏವಂವಿಧೋ ನರಪತಿಃ ವಿಮಾನೇನಾರ್ಕವರ್ಚಸಾ । ವಿಧೂಯ ಇಹ ಅಶುಭಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಇಂದ್ರೇಣ ಸಹ ಮೋದತೇ

ಈ ರಾಜನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ, ಆಕಾಶಯಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದುಷ್ಟವನ್ನು ತೊಳೆದು, ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಸೀದನ್ ವಿಪ್ರಃ ವಣಿಕ್ ವೃತ್ತ್ಯಾ ಪಣ್ಯೈಃ ಏವಾಪದಂ ತರೇತ್ । ಖಡ್ಗೇನ ವಾ ಆಪದಾಕ್ರಾಂತೋ ನ ಶ್ವವೃತ್ತ್ಯಾ ಕಥಞ್ಚನ

ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ಮೂಲಕ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಚಿಕೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು.

ವೈಶ್ಯವೃತ್ತ್ಯಾ ತು ರಾಜನ್ಯೋ ಜೀವೇತ್ ಮೃಗಯಯಾಪದಿ । ಚರೇದ್ ವಾ ವಿಪ್ರರೂಪೇಣ ನ ಶ್ವವೃತ್ತ್ಯಾ ಕಥಞ್ಚನ

ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ, ವೈಶ್ಯನ ಕೆಲಸ ಅಥವಾ ಬೇಟೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬದುಕಬಹುದು, ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಂತೆ ವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಚಿಕೆಗೊಳ್ಳುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು.

ಶೂದ್ರವೃತ್ತಿಂ ಭಜೇದ್ ವೈಶ್ಯಃ ಶೂದ್ರಃ ಕಾರುಕಟಕ್ರಿಯಾಮ್ । ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ ಮುಕ್ತೋ ನ ಗರ್ಹ್ಯೇಣ ವೃತ್ತಿಂ ಲಿಪ್ಸೇತ ಕರ್ಮಣಾ

ವೈಶ್ಯನು ಶೂದ್ರನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಶೂದ್ರನು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದ ಮೇಲೆ, ಯಾರೂ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಿಸಬಾರದು.

ವೇದಾಧ್ಯಾಯ ಸ್ವಧಾ ಸ್ವಾಹಾ ಬಲಿ ಅನ್ನಾದ್ಯೈಃ ಯಥೋದಯಮ್ । ದೇವರ್ಷಿಪಿತೃಭೂತಾನಿ ಮದ್ ರೂಪಾಣಿ ಅನ್ವಹಂ ಯಜೇತ್

ವೇದಪಾಠ, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೋಮ, ಬಲಿ, ಅನ್ನದಾನ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವಿಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ನನ್ನ ರೂಪವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಉಪಪನ್ನೇನ ಶುಕ್ಲೇನ ಉಪಾರ್ಜಿತೇನ ವಾ । ಧನೇನ ಅಪೀಡಯನ್ ಭೃತ್ಯಾನ್ ನ್ಯಾಯೇನ ಏವ ಆಹರೇತ್ ಕ್ರತೂನ್

ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಬಂದ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣದಿಂದ, ಯಾರಿಗೂ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದೆ, ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸೇವಕರನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು.

ಕುಟುಂಬೇಷು ನ ಸಜ್ಜೇತ ನ ಪ್ರಮಾದ್ಯೇತ್ ಕುಟುಂಬೀ ಅಪಿ । ವಿಪಶ್ಚಿತ್ ನಶ್ವರಂ ಪಶ್ಯೇದ್ ಅದೃಷ್ಟಮಪಿ ದೃಷ್ಟವತ್

ಕುಟುಂಬಸ್ಥನಾಗಿದ್ದರೂ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಇರಬಾರದು, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೂ ಮಾಡಬಾರದು. ಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಕಾಣದಿದ್ದರೂ, ನಾಶವಾಗುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಈಗಲೇ ಇಲ್ಲದಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.

ಪುತ್ರದಾರಾ ಆಪ್ತಬಂಧೂನಾಂ ಸಂಗಮಃ ಪಾಂಥಸಙ್ಗಮಃ । ಅನುದೇಹಂ ವಿಯನ್ತ್ಯೇತೇ ಸ್ವಪ್ನೋ ನಿದ್ರಾನುಗೋ ಯಥಾ

ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿ, ಬಂಧುಗಳ ಸಂಗವು ಯಾತ್ರಿಕರ ಭೇಟಿಯಂತೆ. ಇವರು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಅದು ನಿದ್ರೆಯ ನಂತರ ಕನಸು ಹೋದಂತೆ.

ಇತ್ಥಂ ಪರಿಮೃಶನ್ ಮುಕ್ತೋ ಗೃಹೇಷು ಅತಿಥಿವದ್ ವಸನ್ । ನ ಗೃಹೈಃ ಅನುಬಧ್ಯೇತ ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಙ್ಕೃತಃ

ಈ ರೀತಿ ಯೋಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮುಕ್ತನಾದವನು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಂತೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮನೆಯಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನಿಗೆ ಸ್ವಾರ್ಥವೂ ಇಲ್ಲ, ಅಹಂಕಾರವೂ ಇಲ್ಲ.

ಕರ್ಮಭಿಃ ಗೃಹಮೇಧೀಯೈಃ ಇಷ್ಟ್ವಾ ಮಾಮೇವ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ । ತಿಷ್ಠೇದ್ ವನಂ ವೋಪವಿಶೇತ್ ಪ್ರಜಾವಾನ್ ವಾ ಪರಿವ್ರಜೇತ್

ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನಿಗಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಯಾರು ಇಚ್ಛಿಸುವರೋ ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಹುದು, ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು, ಅಥವಾ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರೆ ಗೃಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಭಿಕ್ಷಾಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಹುದು.

ಯಸ್ತು ಆಸಕ್ತಮತಿಃ ಗೇಹೇ ಪುತ್ರವಿತ್ತೈಷಣಾ ಆತುರಃ । ಸ್ತ್ರೈಣಃ ಕೃಪಣಧೀಃ ಮೂಢೋ ಮಮ ಅಹಂ ಇತಿ ಬಧ್ಯತೇ

ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಮನೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಕ್ಕಳೂ ಧನವನ್ನೂ ಬಯಸಿ, ಹೆಂಗಸಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇಟ್ಟು, ದಯನೀಯವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, 'ನನ್ನದು', 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡವನು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.