ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ತದ್ಧನೋದ್ರಿಕ್ಯಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವಿಶುದ್ಧಧಿಷಣಾಃ ಪರೇ । ತಸ್ಮಿನ ನಾರಾಯಣಪದೇ ಏಕಾನ್ತಮತಯೋ ಗತಿಮ

ಅವರು ಗಾಢ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ತಮ್ಮ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಆ ಪರಮ ನಾರಾಯಣನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಟ್ಟರು.

ಅವಾಪುರ್ದುರವಾಪಾಂ ತೇ ಅಸದ್ಭಿರ್ವಿಷಯಾತ್ಮಭಿಃ । ವಿಹುತಕಲ್ಮಷಾಸ್ಥಾನೇ ವಿರಜೇನಾತ್ಮನೈವ ಹಿ

ಅವರು ಆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದರು; ಇಂದ್ರಿಯಾಸಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರಿಗೆ ಅದು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ವಿದುರೋಽಪಿ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಪ್ರಭಾಸೇ ದೇಹಮಾತ್ಮವಾನ । ಕೃಷ್ಣಾವೇಶೇನ ತಚ್ಚಿತ್ತಃ ಪಿತೃಭಿಃ ಸ್ವಕ್ಷಯಂ ಯಯೌ

ವಿದುರನು ಕೂಡ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ನೆಟ್ಟವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿದನು.

ದ್ರೌಪದೀ ಚ ತದಾಽಽಜ್ಞಾಯ ಪತೀನಾಮನಪೇಕ್ಷತಾಮ । ವಾಸುದೇವೇ ಭಗವತಿ ಹ್ಯೋಕಾನ್ತಮತಿರಾಪ ತಮ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯೂ ತನ್ನ ಪತಿಗಳ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು, ಭಗವಂತನಾದ ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಟ್ಟಳು ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

ಯಃ ಶ್ರದ್ಧಯೈತದ ಭಗವತ್ಪ್ರಿಯಾಣಾಂ ಪಾಣ್ಡೋಃ ಸುತಾನಾಮಿತೀ ಸಮ್ಪ್ರಯಾಣಮ । ಶ್ರುಣೋತ್ಯಲಂ ಸ್ವತ್ಯಯನಂ ಪವಿತ್ರಂ ಲಬ್ಧ್ಯಾ ಹರೌ ಭಕ್ತಿಮುಪೈತಿ ಸಿದ್ಧಿಮ

ಯಾರು ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ ಪ್ರಯಾಣದ ಕಥೆಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಹರಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ ತತಃ ಪರೀಕ್ಷಿದ್ದ್ವಿಜವರ್ಯಶಿಕ್ಷಯಾ ಮಹೀಂ ಮಹಾಭಾಗವತಃ ಶಶಾಸ ಹ । ಯಥಾ ಹಿ ಸೂತ್ಯಾಮಭಿಜಾತಕೋವಿದಾಃ ಸಮಾದಿಶನ್ ವಿಪ್ರ ಮಹದ್ಗುಣಸ್ತಥಾ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ನಂತರ ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಮಹಾಭಕ್ತನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಉಪದೇಶದಂತೆ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳಿದನು; ಹೇಗೆ ಜಾಣರು ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಮಗುವಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ.

ಸ ಉತ್ತರಸ್ಯ ತನಯಾಮುಪಯೇಮ ಇರಾವತೀಮ್ । ಜನಮೇಜಯಾದೀಂಶ್ಚತುರಸ್ತಸ್ಯಾಮುತ್ಪಾದಯತ್ಸುತಾನ್

ಅವನು ಉತ್ತರನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಇರಾವತಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವಳಿಂದ ಜನಮೇಜಯ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆದನು.

ಆಜಹಾರಾಶ್ವಮೇಧಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ ಗಙ್ಗಾಯಾಂ ಭೂರಿದಕ್ಷಿಣಾನ್ । ಶಾರದ್ವತಂ ಗುರುಂ ಕೃತ್ವಾ ದೇವಾ ಯತ್ರಾಕ್ಷಿಗೋಚರಾಃ

ಅವನು ಗಂಗೆಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳನ್ನು ಬಹಳ ದಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದನು; ಶಾರದ್ವತನು ಅವನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದನು, ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.

ನಿಜಗ್ರಾಹೌಜಸಾ ವೀರಃ ಕಲಿಂ ದಿಗ್ವಿಜಯೇ ಕ್ವಚಿತ್ । ನೃಪಲಿಙ್ಗಧರಂ ಶೂದ್ರಂ ಘ್ನನ್ತಂ ಗೋಮಿಥುನಂ ಪದಾ

ಒಂದು ಬಾರಿ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವಾಗ, ಶೂರನಾದ ರಾಜನು, ರಾಜನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೂ ಶೂದ್ರನಾಗಿದ್ದ ಕಲಿಯನ್ನು, ಅವನು ಹಸುವು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಯನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಿಡಿದನು.

ಶೌನಕ ಉವಾಚ ಕಸ್ಯ ಹೇತೋರ್ನಿಜಗ್ರಾಹ ಕಲಿಂ ದಿಗ್ವಿಜಯೇ ನೃಪಃ । ನೃದೇವಚಿಹ್ನಧೃಕ್ಶೂದ್ರ ಕೋಽಸೌ ಗಾಂ ಯಃ ಪದಾಹನತ್ । ತತ್ಕಥ್ಯತಾಂ ಮಹಾಭಾಗ ಯದಿ ಕೃಷ್ಣಕಥಾಶ್ರಯಮ್

ಶೌನಕನು ಕೇಳಿದನು: ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜನು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವಾಗ ಕಲಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದನು? ರಾಜಚಿಹ್ನೆ ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ಶೂದ್ರನು ಯಾರು? ಅವನು ಹಸುವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದನು; ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸು, ಮಹಾಭಾಗನೆ, ಇದು ಕೃಷ್ಣನ ಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು.

ಅಥವಾಸ್ಯ ಪದಾಮ್ಭೋಜ ಮಕರನ್ದಲಿಹಾಂ ಸತಾಮ್ । ಕಿಮನ್ಯೈರಸದಾಲಾಪೈರಾಯುಷೋ ಯದಸದ್ವ್ಯಯಃ

ಅಥವಾ, ಭಗವಂತನ ಪಾದಪದ್ಮದ ಅಮೃತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ, ಇತರ ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಮಾತುಗಳು ಏನು ಉಪಯೋಗ? ಅವು ಜೀವಿತವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುವುದಷ್ಟೆ.

ಕ್ಷುದ್ರಾಯುಷಾಂ ನೃಣಾಮಙ್ಗ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಮೃತಮಿಚ್ಛತಾಮ್ । ಇಹೋಪಹೂತೋ ಭಗವಾನ್ಮೃತ್ಯುಃ ಶಾಮಿತ್ರಕರ್ಮಣಿ

ಓ ಮೃದುಸ್ವಭಾವಿಯೇ, ಈ ಕ್ಷುದ್ರ ಆಯಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಬಯಸುವವರಾದರೆ, ಭಗವಂತನು ಮರಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಶಾಮಿಕನಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

ನ ಕಶ್ಚಿನ್ಮ್ರಿಯತೇ ತಾವದ್ಯಾವದಾಸ್ತ ಇಹಾನ್ತಕಃ । ಏತದರ್ಥಂ ಹಿ ಭಗವಾನಾಹೂತಃ ಪರಮರ್ಷಿಭಿಃ । ಅಹೋ ನೃಲೋಕೇ ಪೀಯೇತ ಹರಿಲೀಲಾಮೃತಂ ವಚಃ

ಇಲ್ಲಿ ಅಂತಕನು ಇರುವವರೆಗೆ ಯಾರೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಭಗವಂತನನ್ನು ಕರೆಯಿದರು. ಅಯ್ಯೋ, ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಲೀಲೆಯ ಅಮೃತವಚನವನ್ನು ಕುಡಿಯಲಿ!

ಮನ್ದಸ್ಯ ಮನ್ದಪ್ರಜ್ಞಸ್ಯ ವಯೋ ಮನ್ದಾಯುಷಶ್ಚ ವೈ । ನಿದ್ರಯಾ ಹ್ರಿಯತೇ ನಕ್ತಂ ದಿವಾ ಚ ವ್ಯರ್ಥಕರ್ಮಭಿಃ

ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರು ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವರೂ, ಕಡಿಮೆ ಆಯಸ್ಸಿನವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಗಲು ಅನರ್ಥಕ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ ಯದಾ ಪರೀಕ್ಷಿತ್ಕುರುಜಾಙ್ಗಲೇಽವಸತ್ಕಲಿಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ನಿಜಚಕ್ರವರ್ತಿತೇ । ನಿಶಮ್ಯ ವಾರ್ತಾಮನತಿಪ್ರಿಯಾಂ ತತಃ ಶರಾಸನಂ ಸಂಯುಗಶೌಣ್ಡಿರಾದದೇ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಕುರುಜಾಂಗಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕಲಿಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ದುಃಖದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ಯುದ್ಧಶೂರನಾದ ಅವನು ತನ್ನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದನು.

ಸ್ವಲಙ್ಕೃತಂ ಶ್ಯಾಮತುರಙ್ಗಯೋಜಿತಂ ರಥಂ ಮೃಗೇನ್ದ್ರಧ್ವಜಮಾಶ್ರಿತಃ ಪುರಾತ್ । ವೃತೋ ರಥಾಶ್ವದ್ವಿಪಪತ್ತಿಯುಕ್ತಯಾ ಸ್ವಸೇನಯಾ ದಿಗ್ವಿಜಯಾಯ ನಿರ್ಗತಃ

ಅವನು ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಕಪ್ಪು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ, ಸಿಂಹದ ಧ್ವಜವಿರುವ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಹೊರಟನು.

ಭದ್ರಾಶ್ವಂ ಕೇತುಮಾಲಂ ಚ ಭಾರತಂ ಚೋತ್ತರಾನ್ ಕುರೂನ್ । ಕಿಮ್ಪುರುಷಾದೀನಿ ವರ್ಷಾಣಿ ವಿಜಿತ್ಯ ಜಗೃಹೇ ಬಲಿಮ್

ಅವನು ಭದ್ರಾಶ್ವ, ಕೇತುಮಾಲ, ಭಾರತ, ಉತ್ತರ ಕುರು, ಕಿಂಪುರುಷ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅವುಗಳಿಂದ ಬಲಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದನು.

ನಗರಾಂಶ್ಚ ವನಾಂಶ್ಚೈವ ನದೀಶ್ಚ ವಿಮಲೋದಕಾಃ । ಪುರುಷಾನ್ ದೇವಕಲ್ಪಾಂಶ್ಚ ನಾರೀಶ್ಚ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಾಃ

ಅವನು ನಗರಗಳು, ಕಾಡುಗಳು, ಸ್ವಚ್ಛ ನೀರಿನ ನದಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಇರುವ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಅದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಾನ್ ಸುಭಗಾನ್ ಸ ದದರ್ಶ ಧನಞ್ಜಯಃ । ಸದನಾನಿ ಚ ಶುಭ್ರಾಣಿ ನಾರೀಶ್ಚಾಪ್ಸರಸಾಂ ನಿಭಾಃ

ಧನಂಜಯನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡದ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು, ಹೊಳೆಯುವ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಂತಿರುವ ಸುಂದರಿಯರನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ತತ್ರ ತತ್ರೋಪಶೃಣ್ವಾನಃ ಸ್ವಪೂರ್ವೇಷಾಂ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್ । ಪ್ರಗೀಯಮಾಣಂ ಚ ಯಶಃ ಕೃಷ್ಣಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಸೂಚಕಮ್

ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜ ಮಹಾಪುರುಷರ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದನು—ಅವು ಕೃಷ್ಣನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಆತ್ಮಾನಂ ಚ ಪರಿತ್ರಾತಮಶ್ವತ್ಥಾಮ್ನೋಽಸ್ತ್ರತೇಜಸಃ । ಸ್ನೇಹಂ ಚ ವೃಷ್ಣಿಪಾರ್ಥಾನಾಂ ತೇಷಾಂ ಭಕ್ತಿಂ ಚ ಕೇಶವೇ

ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ಅಗ್ನಿಯಸ್ತ್ರದಿಂದ ತಾನೇ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆನೆಂಬುದನ್ನು, ವೃಷ್ಣಿ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಅವರ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಇರುವ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಅವನು ಕೇಳಿದನು.

ತೇಭ್ಯಃ ಪರಮಸನ್ತುಷ್ಟಃ ಪ್ರೀತ್ಯುಜ್ಜೃಮ್ಭಿತಲೋಚನಃ । ಮಹಾಧನಾನಿ ವಾಸಾಂಸಿ ದದೌ ಹಾರಾನ್ಮಹಾಮನಾಃ

ಅವನಿಗೆ ಬಹಳ ಸಂತೋಷವಾಗಿತ್ತು; ಆನಂದದಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಬ್ಬಿದವು. ಮಹಾತ್ಮನು ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಧನ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಹಾರಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದನು.

ಸಾರಥ್ಯಪಾರಷದಸೇವನಸಖ್ಯದೌತ್ಯ ವೀರಾಸನಾನುಗಮನಸ್ತವನಪ್ರಣಾಮಾನ್ । ಸ್ನಿಗ್ಧೇಷು ಪಾಣ್ಡುಷು ಜಗತ್ಪ್ರಣತಿಂ ಚ ವಿಷ್ಣೋರ್ ಭಕ್ತಿಂ ಕರೋತಿ ನೃಪತಿಶ್ಚರಣಾರವಿನ್ದೇ

ರಾಜನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ—ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿಯೂ, ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿಯೂ, ಸೇವಕನಾಗಿಯೂ, ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿಯೂ, ದೂತನಾಗಿಯೂ, ವೀರಾಸನದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿಯೂ, ಅವರ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತಾ, ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ವಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

* ತಸ್ಯೈವಂ ವರ್ತಮಾನಸ್ಯ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ವೃತ್ತಿಮನ್ವಹಮ್ । ನಾತಿದೂರೇ ಕಿಲಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಯದಾಸೀತ್ತನ್ನಿಬೋಧ ಮೇ

ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಪೂರ್ವಜರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ದೂರವಲ್ಲದ ಕಡೆ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿತು—ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಧರ್ಮಃ ಪದೈಕೇನ ಚರನ್ ವಿಚ್ಛಾಯಾಮುಪಲಭ್ಯ ಗಾಮ್ । ಪೃಚ್ಛತಿ ಸ್ಮಾಶ್ರುವದನಾಂ ವಿವತ್ಸಾಮಿವ ಮಾತರಮ್

ಧರ್ಮನು ಒಂದೇ ಕಾಲಿನಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ತನ್ನ ನೆರಳು ಕ್ಷೀಣವಾಗಿರುವ, ಕರುವಿನಿಂದ ದೂರವಾದ ಎಮ್ಮೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ಧರ್ಮ ಉವಾಚ ಕಚ್ಚಿದ್ಭದ್ರೇಽನಾಮಯಮಾತ್ಮನಸ್ತೇ ವಿಚ್ಛಾಯಾಸಿ ಮ್ಲಾಯತೇಷನ್ಮುಖೇನ । ಆಲಕ್ಷಯೇ ಭವತೀಮನ್ತರಾಧಿಂ ದೂರೇ ಬನ್ಧುಂ ಶೋಚಸಿ ಕಞ್ಚನಾಮ್ಬ

ಧರ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಒಳ್ಳೆಯವಳೇ, ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆಯೆ? ಏಕೆ ನೀನು ಬಾಡಿ, ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತೀಯೆ? ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಏನೋ ದುಃಖವಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ—ಅಮ್ಮಾ, ದೂರದ ಬಂಧುವಿಗಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತೀಯೆ?

ಪಾದೈರ್ನ್ಯೂನಂ ಶೋಚಸಿ ಮೈಕಪಾದಮಾತ್ಮಾನಂ ವಾ ವೃಷಲೈರ್ಭೋಕ್ಷ್ಯಮಾಣಮ್ । ಆಹೋ ಸುರಾದೀನ್ ಹೃತಯಜ್ಞಭಾಗಾನ್ ಪ್ರಜಾ ಉತ ಸ್ವಿನ್ಮಘವತ್ಯವರ್ಷತಿ

ನಿನ್ನ ಒಂದು ಕಾಲು ಇಲ್ಲದಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆನಾ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಭಯಪಡುವೆಯಾ, ದೇವತೆಗಳ ಹವನ ಭಾಗ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ, ಇಲ್ಲವೇ ಇಂದ್ರನು ಮಳೆಯನ್ನೆತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಜನರು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ?

ಅರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯ ಉರ್ವಿ ಬಾಲಾನ್ ಶೋಚಸ್ಯಥೋ ಪುರುಷಾದೈರಿವಾರ್ತಾನ್ । ವಾಚಂ ದೇವೀಂ ಬ್ರಹ್ಮಕುಲೇ ಕುಕರ್ಮಣ್ಯಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೇ ರಾಜಕುಲೇ ಕುಲಾಗ್ರ್ಯಾನ್

ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳು ಕ್ರೂರ ಪುರುಷರಿಂದ ಹಿಂಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ? ದೇವಿಯ ಮಾತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಕೆಡಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ, ಅಥವಾ ಧರ್ಮಹೀನ ರಾಜರಿಂದ ಕುಲವಂತರು ಅವಮಾನಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ?

ಕಿಂ ಕ್ಷತ್ರಬನ್ಧೂನ್ ಕಲಿನೋಪಸೃಷ್ಟಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಾಣಿ ವಾ ತೈರವರೋಪಿತಾನಿ । ಇತಸ್ತತೋ ವಾಶನಪಾನವಾಸಃ ಸ್ನಾನವ್ಯವಾಯೋನ್ಮುಖಜೀವಲೋಕಮ್

ಕಲಿಯುಗದಿಂದ ಪೀಡಿತವಾಗಿರುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಅವರಿಂದ ನಾಶವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದುಃಖವೋ? ಇಲ್ಲವೇ ಜನರು ಆಹಾರ, ನೀರು, ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಸ್ನಾನಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ದುಃಖವೋ?