ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಯದ್ವಾನ್ಧವಃ ಕುರುಬಲಾಬ್ಧಿಮನನ್ತಪಾರ ಮೇಕೋ ರಥೇನ ತತರೇಽಹಮತಾರ್ಯಸತ್ತ್ವಮ । ಪ್ರತ್ಯಾಹೃತಂ ಬಹು ಧನಂ ಚ ಮಯೋ ಪರೇಷಾಂ ತೇಜಾಸ್ಪದಂ ಮಣೀಮಯಂ ಚ ಹೃತಂ ಶಿರೋಭ್ಯಃ

ನನ್ನ ಬಂಧುವೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಒಂದು ರಥದಲ್ಲಿ ಕುರು ಸೇನೆಯ ಅಪಾರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಮಹಾವೀರರ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಧನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಅವರ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಣಿಕಿರೀಟಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ.

ಯೋ ಭೀಷ್ಮಕರ್ಣಗುರುಶಲ್ಯಮೂಷ್ವದಭ್ರ ರಜನ್ಯವರ್ಯರಥಮಣ್ಡಲಮನ್ಡಿತಾಸು । ಅಗ್ರೇಚರೋ ಮಮ ವಿಭೋ ರಥಯೂಥಪಾನಾ ಮಾಯುರ್ಮನಾಂಸಿ ಚ ದೃಶಾ ಸಹ ಓಜ ಆರ್ಚ್ಛತ

ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ದ್ರೋಣ, ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ, ರಥಸಾರಥಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದವನು, ಶುಭ್ರವಾದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರಥಗಳ ವಲಯವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದವನು, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ನಾಯಕರ ಬಲ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಯದ್ದೋಷ್ಷು ಮಾ ಪ್ರಾಣೀಹಿತಂ ಗುರುಭಿಷ್ಮಕರ್ಣ ನಪ್ತೃತ್ರಿಗರ್ತಶಲಸೈನ್ಧವಬಾಹ್ನಿಕಾದ್ಯೇಃ । ಅಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಮೋಘಮಾಹಿಮಾನಿ ನಿರುಪಿತಾನೇ ನೋ ಪಸ್ಪೃಶುರ್ನೃಹರಿದಾಸಮಿವಾಸುರಾಣಿ

ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ದ್ರೋಣ, ಶಲ್ಯ, ಸೈಂಧವ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾಬಲಿಗಳ ಅಮೋಘ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಆಯುಧಗಳು, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಿಲ್ಲ; ಹೇಗೆ ಹರಿಯ ಸೇವಕನಾದ ನೃಹರಿಯನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರ ಆಯುಧಗಳು ತಲುಪಲಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.

ಸೌತ್ಯೇ ವೃತಃ ಕುಮತಿನಾಽಽತ್ಮದಂ ಈಶ್ವರೋ ಮೇ ಯತ್ಪಾದಪದ್ಮಮಭವಾಯ ಭಜನ್ತಿ ಭವ್ಯಾಃ । ಮಾಂ ಶ್ರಾನ್ತವಾಹಮರಯೋ ರಥಿನೋ ಭುವಿಷ್ಠಂ ನ ಪ್ರಾಹರನ ಯದನುಭಾವನಿರಸ್ತಚಿಸ್ತಾಃ । \

ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಾಗ, ಯಾರು ಭಕ್ತರ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನೋ, ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನಾನು ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದೆ; ನನ್ನ ಕುದುರೆಗಳು ದಣಿದಿದ್ದರೂ, ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೂ, ಶತ್ರು ರಥಸಾರಥಿಗಳು ಅವನ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮಂಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹಾನಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.

ನರ್ಮಾಣ್ಯುದಾರರುಚಿರಸ್ಮಿತಶೋಭಿತಾನಿ ಹೇ ಪಾರ್ಥ ಹೇಽರ್ಜುನ ಸಖೇ ಕುರುನನ್ದನೇತಿ । ಸಂಜಲ್ಪಿತಾನಿ ನರದೇವ ಹೃದಿಸ್ಪೃಶಾನಿ ಸ್ಮರ್ತೂರ್ಲುಠನ್ತಿ ಹೃದಯಂ ಮಮ ಮಾಧವಸ್ಯ

ಮಾಧವನು 'ಪಾರ್ಥಾ! ಅರ್ಜುನಾ! ಸ್ನೇಹಿತಾ! ಕುರುಕುಲದ ಆನಂದ!' ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಡಿದ ಆ ಮಧುರ ಮಾತುಗಳು, ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ತಲುಪಿ, ನೆನಪಾದಾಗ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಯ್ಯಾಸನಾಟನವಿಕಥನಭೋಜನಾದಿ ಷ್ವೈಕ್ಯಾದ್ವಯಸ್ಯ ಋತವಾನಿತಿ ವಿಪ್ರಲಬ್ಧಃ । ಸಖ್ಯುಃ ಸಖೇವ ಪಿತೃವತ್ತನಯಸ್ಯ ಸರ್ವಂ ಸೇಹೇ ಮಹಾನ್ಮಹಿತಯಾ ಕುಮತೇರಘಂ ಮೇ

ಒಂದೇ ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನ, ನಡೆ, ಮಾತು, ಊಟ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವನು ನನ್ನ ಸಮಾನ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು, ಅಥವಾ ತಂದೆಯಂತೆ ಮಗನಿಗೆ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ; ಆದರೂ ಅವನು ತನ್ನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾದ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಸೋಽಹಂ ನೃಪೇನ್ದ್ರ ರಹಿತಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮೇನ ಸಖ್ಯಾ ಪ್ರಿಯೇಣ ಸುಹೃದಾ ಹೃದಯನೇ ಶುನ್ಯ । ಅಧ್ವನ್ಯುರುಕ್ರಮಪರಿಗ್ರಹಮಂಗ ರಕ್ಷನ ಗೋಪೈರಸಾದ್ಭಿಬಲೇವ ವಿನಿರ್ಜಿತೋಽಸ್ಮಿ

ರಾಜನೇ, ಈಗ ಆ ಪರಮಾತ್ಮ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಹೃದಯದ ಆಪ್ತನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ; ಜೀವನದ ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಹಾಕೃತ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಇದ್ದರೂ, ನಾನು ದೋಚುಗಾರರಿಂದ ಸೋತು ಬಿಟ್ಟ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ನಿರಾಶ್ರಯಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ತದ್ವೈ ಧನುಸ್ತ ಇಷವಃ ಸ ರಥೋ ಹಯಾಸ್ತೇ ಸೋಽಹಂ ರಥೀ ನೄಪತಯೋ ಯತ ಆನಮನ್ತಿ । ಸರ್ವ ಕ್ಷಣೇನ ತದಭುದಸದೀಶರಿಕ್ತಂ ಭಸ್ಮನ ಹುತಂ ಕುಹಕಾರಾದ್ಭಮೋವೋತ್ಪಮುಷ್ಯಾಮ

ಆ ಧನುಸ್ಸು, ಆ ಬಾಣಗಳು, ಆ ರಥ, ಆ ಕುದುರೆಗಳು, ನಾನು ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದೆ, ರಾಜರೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿ, ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಮಾಯೆಯ ಆಟದಿಂದ ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಹೋಮದ ಹವನದಂತೆ ಆಗಿವೆ.

ರಾಜಂಸ್ತ್ವಯಾಭಿಷುಷ್ಟಾಂನಾ ಸುಹೃದಾಂ ನ ಸುಹೃತ್ಪುರೇಃ । ವಿಪ್ರಶಪವಿಮುಢಾಂನಾ ನಿಘ್ನತಾಂ ಮುಷ್ಟಿಭಿರ್ಮಿಥಃ

ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಯಾದವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಊರಿಗೆ ಸಹೃದಯರಾಗದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ವಾರುಣೀಂ ಮದಿರಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಮದೋನ್ಮಥಿತಚೇತಸಾಮ । ಅಜಾನತಾಮಿವ್ಯಾನ್ಯೋನ್ಯ ಚತೂಃ ಪಂಚಾವಶೇಷಿತಾಃ

ವಾರುಣೀ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿದು, ಮದದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಗುರುತಿಸದೆ, ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿ, ನಾಲ್ಕು ಐದು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು.

ಪ್ರಾಯೇಣೈತದ ಭಗವತ ಈಶ್ವರಸ್ಯ ವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ । ಮಿಥೋ ನಿಘ್ನನ್ತಿ ಭೂತಾನಿ ಭಾವಯನ್ತಿ ಚ ಯನ್ಮಿಥಃ

ರಾಜನೇ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಅಜ್ಞಾತ ಲೀಲೆಯಾಗಿದೆ; ಅವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪರಸ್ಪರ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜಲೌಕಸಾಂ ಜಲೇ ಯದ್ವನ್ಮಹಾನ್ತೋಽದನ್ತ್ಯಣೀಯಸಃ । ದುರ್ಬಲಾನ್ಬಾಲಿನೋ ರಾಜನ್ಮಹಾನ್ತೋ ಬಲಿನೋ ಮಿಥಃ

ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಂತವಾದ ಜಲಚರಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತೆ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠರು ದುರ್ಬಲರನ್ನು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯವರನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏವಂ ಬಲಿಷ್ಠೈರ್ಯದುಭಿರ್ಮಹದ್ಭಿರಿತರಾನ ವಿಭುಃ । ಯದುನ ಯದುಭಿರನ್ಯೋನ್ಯಂ ಭುಭಾರಾನ ಸಂಜಹಾರ ಹ

ಹೀಗೆ, ಭೂಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು, ಭಗವಂತನು ಬಲಿಷ್ಠ ಯಾದವರು ಪರಸ್ಪರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಬಲಿಷ್ಠರು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದಂತೆ ಮಾಡಿದನು.

ದೇಶಕಾಲಾರ್ಥಯುಕ್ತಾನಿ ಹೃತ್ತಾಪೋಪಶಮಾನಿ ಚ । ಹರನ್ತಿ ಸ್ಮರತಾಶ್ಚಿತ್ತಂ ಗೋವಿನ್ದಾಭಿಹಿತಾನಿ ಮೇ

ಗೋವಿಂದನು ಕಾಲ, ಸ್ಥಳ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳು, ಹೃದಯದ ನೋವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ, ಅವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ಏವಂ ಚಿನ್ತಯತೋ ಜಿಷ್ಣೋಃ ಕೃಷ್ಣಪಾದಸರೋರುಹಮ । ಸೌಹಾರ್ದೇನಾತಿಗಾಢೇನ ಶಾನ್ತಾಽಽಸೀದ್ವಿಮಲಾ ಮತಿಃ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಅರ್ಜುನನು ಕೃಷ್ಣನ ಪದಪದ್ಮವನ್ನು ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಪವಿತ್ರವಾಯಿತು.

ವಾಸುದೇವಾಂಗಘ್ಯನುಧ್ಯಾನಪರಿಬೃಂಹಿತರಂಹಸಾ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ನಿರ್ಮಥಿತಾಶೇಷಕಷಾಯಾಧಿಷಣೋಽರ್ಜುನಃ

ವಾಸುದೇವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸದಾ ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತಾ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮಲಿನತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಳೆದುಹಾಕಿದನು. ಅವನು ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಮಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

ಗೀತಂ ಭಗವತಾ ಜ್ಞಾನ ಯತ ತತ ಸಂಗ್ರಾಮಮುರ್ಧನಿ । ಕಾಲಕರ್ಮತಮೋರುದ್ಧಂ ಪುನರಧ್ಯಗಮದ ವಿಭುಃ

ಅರ್ಜುನನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಲ, ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಮೋಹದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.

ವಿಶೋಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಸಮ್ಪತ್ಯಾ ಸಂಛಿನ್ನದ್ವೈತಸಂಶಯಃ । ಲೀನಪ್ರಕೃತಿನೈರ್ಗುಣ್ಯಾದಲಿಂಗತ್ವಾದಸಮ್ಭವಃ

ಬ್ರಹ್ಮಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಅವನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ದ್ವೈತದ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗಿ, ದೇಹಭಾವವಿಲ್ಲದೆ, ಹುಟ್ಟಿನ ಬಂಧನದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದನು.

ನಿಶಮ್ಯ ಭಗವನ್ಮಾರ್ಗ ಸಂಸ್ಥಾಂ ಯದುಕುಲಸ್ಯ ಚ । ಸ್ವಃಪಥಾಯ ಮತಿಂ ಚಕ್ರೇ ನಿಭೄತಾತ್ಮಾ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ

ಭಗವಂತನು ಲೋಕವನ್ನು ತೊರೆದ ಸಂಗತಿಯನ್ನೂ, ಯದುಕುಲದ ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ ಕೇಳಿದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ಪೃಥಾಪ್ಯನುಶ್ರುತ್ಯ ಧನತ್ರ್ಜ್ಯಯೋದಿತಂ ನಾಶ ಯದುನಾಂ ಭಗವದ್ಗತಿಂ ಚ ತಾಮ । ಏಕಾನ್ತಭಕ್ತ್ಯಾ ಭಗವತ್ಯಧೋಕ್ಷಜೇ ನಿವೇಶಿತಾತ್ಮೋಪರಾಮ ಸಂಸೃತೇಃ

ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಯದುಕುಲದ ನಾಶವನ್ನೂ, ಭಗವಂತನು ತೊರೆದ ಸಂಗತಿಯನ್ನೂ ಕೇಳಿದ ಪೃಥೆಯವರು, ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಜನನಮರಣದ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾದಳು.

ಯಯಾಹರದೃ ಭುವೋ ಭಾರಂ ತಾಂ ತನುಂ ವಿಜಹಾವಜಃ । ಕಣ್ಟಕಂ ಕಣ್ಟಕೇನೇವ ದ್ವಯಂ ಚಾಪೀಶಿತೂಃ ಸಮಮ

ಈ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ತೆಗೆದ ಅವಿನಾಶಿ ಭಗವಂತನು, ಒಂದು ಮುಳ್ಳನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ತೆಗೆದು ಎರಡನ್ನೂ ಬಿಸಾಕುವಂತೆ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಹೋದನು.

ಯಥಾ ಮತ್ಸ್ಯಾದಿರುಪಾಣಿ ಧತ್ತೇ ಜಾಹ್ಯಾದ ಯಥಾ ನಟಃ । ಭೂಭರಃ ಕ್ಷಪಿತೋ ಯೇನ ಜಹೌ ತಚ್ಚ ಕಲೇವರಮ

ಹೆಜ್ಜೆಗಾರನು ಮೀನು ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ, ಭೂಭಾರವನ್ನು ತೆಗೆದ ಭಗವಂತನು ಆ ದೇಹವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದನು.

ಯದಾ ಮುಕುನ್ದೋ ಭಗವಾನಿಮಾಂ ಮಹೀಂ ಜಹೌ ಸ್ತತನ್ವಾ ಶ್ರವಣೀಯಸತ್ಕಥಃ । ತದಾಹರೇವಾಪ್ರತಿಬುದ್ಧಚೇತಸಾ ಮಧರ್ಮಹೇತೂಃ ಕಲಿರನ್ವವರ್ತತ

ಮುಖುಂದನು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೊರೆದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ, ಧರ್ಮವಿರುದ್ಧವಾದ ಕಲಿ, ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗದವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರಸ್ತತ್ಪರ್ಸರ್ಪಣಂ ಬುಧಃ ಪುರೇ ಚ ರಾಷ್ಟ್ರೇ ಚ ಗೃಹೇ ತಥಾಽಽತ್ಮನಿ । ವಿಭಗ್ಯ ಲೋಭಾನೃತಜಿಹ್ನಾಹಿಂಸನಾ ದ್ಯಧರ್ಮಚಕ್ರಂ ಗಮನಾಯ ಪರ್ಯಧಾತ

ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಜಾಣನಾಗಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮನೆಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೂ ಕಲಿ ಯುಗದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು—ಲೋಭ, ಸುಳ್ಳು, ಹಿಂಸೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ—ಗಮನಿಸಿ, ಲೋಕವನ್ನು ತೊಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.

ಸ್ವರಾಟ ಪೌತ್ರಂ ವಿನಯಿನಮಾತ್ಮನಃ ಸುಸಮಂ ಗುಣೈಃ । ತೋಯನೀವ್ಯಾಃ ಪತಿಂ ಭೂಮೇರಭ್ಯಷಿಚಂದ ಗಜಾಹೃಯೇ

ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜನು ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು, ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿದ್ದವನನ್ನು, ಗಂಗೆಯ ದಂಡೆಯ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.

ಮಥೂರಾಯಾಂ ತಥಾ ವಜ್ರಂ ಶುರಸೇನಪತಿಂ ತತಃ । ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯಾಂ ನಿರುಪ್ಯೋಷ್ಟಿಮಗ್ನೀನಪಿಬದೀಶ್ವರಃ

ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರನನ್ನು ಶೂರಸೇನರ ನಾಯಕನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವಿಧಿಯಾಗಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಭಗವಂತನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದನು.

ವಿಸೃಜ್ಯ ತತ್ರ ತತ ಸರ್ವ ದುಕುನಲವಲಯಾದಿಕಮ । ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕಾರಃ ಸಂಛಿನ್ನಾಶೇಷಬನ್ಧನಃ

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳು, ಆಪ್ತರು, ಆಸ್ತಿ-ಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸ್ವಾರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಿದನು.

ವಾಚಂ ಜುಹಾವ ಮನಸಿ ತತ್ಪ್ರಾಣ ಇತರೇ ಚ ತಮ । ಮೃತ್ಯಾವಪಾನಂ ಸೋತ್ಸರ್ಗಂ ತಂ ಪಂಚತ್ವೇ ಹ್ಯಾಜೋಹವೀತ

ತನು ಮಾತನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನಮಾಡಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ, ಇತರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ, ಉಸಿರನ್ನು ಮರಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪಾಂಚಭೌತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ತ್ರೇತ್ವೇ ಹುತ್ವಾಥ ಪಂಚತ್ವಂ ತಚ್ಚೇಕತ್ವೇಽಜುಹೋನ್ಮುನಿಃ । ಸರ್ವಮಾತ್ಮನ್ಯಜುಹವೀದ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾತ್ಮಾನಮವ್ಯಯೇ

ಅವನು ಐದು ಭೂತಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರದಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದರಲ್ಲಿ ಲೀನಮಾಡಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿದನು.