ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

( ಮಿಶ್ರ ) ಸಮಾಶ್ರಿತಾ ಯೇ ಪದಪಲ್ಲವಪ್ಲವಂ ಮಹತ್ಪದಂ ಪುಣ್ಯಯಶೋ ಮುರಾರೇಃ । ಭವಾಮ್ಬುಧಿರ್ವತ್ಸಪದಂ ಪರಂ ಪದಂ ಪದಂ ಪದಂ ಯದ್ ವಿಪದಾಂ ನ ತೇಷಾಮ್

ಯಾರು ಮುರಾರಿಯ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಹಿಮೆಗೂಡಿದ ಪಾದಪಲ್ಲವಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೋಸ್ಕರ ಭವಸಾಗರವು ಕರುಹುಳಿಯ ಹೂವಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಪರಮಪದದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೇನೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯತ್ ಪೃಷ್ಟೋಽಹಮಿಹ ತ್ವಯಾ । ಯತ್ ಕೌಮಾರೇ ಹರಿಕೃತಂ ಪೌಗಣ್ಡೇ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್

ನೀನು ಕೇಳಿದ ಹಾಗೆ, ಹರಿಯು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೂ, ಬಾಲಕಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನೀಗ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟೆ.

( ಮಿಶ್ರ ) ಏತತ್ಸುಹೃದ್‌ಭಿಶ್ಚರಿತಂ ಮುರಾರೇಃ ಅಘಾರ್ದನಂ ಶಾದ್ವಲಜೇಮನಂ ಚ । ವ್ಯಕ್ತೇತರದ್ ರೂಪಮಜೋರ್ವಭಿಷ್ಟವಂ ಶೃಣ್ವನ್ ಗೃಣನ್ನೇತಿ ನರೋಽಖಿಲಾರ್ಥಾನ್

ಮುರಾರಿಯು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಗಳು—ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದು, ಹಸಿರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವುದು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದರೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದರೂ ಅವನ ರೂಪಗಳು, ಭೂಮಿಯ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ಹಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲವೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏವಂ ವಿಹಾರೈಃ ಕೌಮಾರೈಃ ಕೌಮಾರಂ ಜಹತುರ್ವ್ರಜೇ । ನಿಲಾಯನೈಃ ಸೇತುಬನ್ಧೈಃ ಮರ್ಕಟೋತ್ಪ್ಲವನಾದಿಭಿಃ

ಹೀಗೆ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಡಗಾಟ, ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕೋತಿಯಂತೆ ಹಾರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಆಟಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯಿದರು.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ಏವಂ ಕೃಷ್ಣಸಖಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಭ್ರಾತ್ರ ರಾಜ್ಞಾಽಽವಿಕಲ್ಪಿತಃ । ನಾನಾಶಂಕಾಸ್ಪದಂ ರೂಪಂ ಕೃಷ್ಣವಿಶ್ಲೇಷಕರ್ಷಿತಃ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಅರ್ಜುನನು, ತನ್ನ ರಾಜಸಹೋದರನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಅನೇಕ ಅನುಮಾನಗಳಿಂದ ಕಾಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೃಷ್ಣನ ವಿಯೋಗದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದನು.

ಶೋಕೇನ ಶುಷ್ಯದ್ವದನಹೃತ್ಸರೋಜೋ ಹತಪ್ರಭಃ । ವಿಭುಂ ತಮೇವಾನುಧ್ಯಾಯನ್ನಾಶಕ್ರೋತ್ಪ್ರತಿಭಾಷಿತೂಮ

ದುಃಖದಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಮುಖವೂ ಹೃದಯವೂ ಒಣಗಿಹೋಗಿತ್ತು, ಹೊಳಪೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು. ಆ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಮಾತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತಿಲ್ಲ.

ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸಂಸ್ತಭ್ಯ ಶುಚಃ ಪಾಣಿನಾಽಽಮೃಜ್ಯ ನೇತ್ರಯೋಃ । ಪರೋಕ್ಷೇಣ ಸಮುನ್ನದ್ಧಪ್ರಣಯೌತ್ಕಣ್ಠ್ಯಕಾತರಃ

ಅರ್ಜುನನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದು, ಕೈಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ತೊಳೆದುಕೊಂಡನು. ಕೃಷ್ಣನ ದೂರವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ತೀವ್ರವಾದ ತವಕದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದನು.

ಸಖ್ಯ ಮೈತ್ರೀಂ ಸೌಹೃದಂ ಚ ಸಾರಥ್ಯಾದಿಷು ಸಂಸ್ಮರನ । ನೃಪಮಗ್ರಜಮಿತ್ಯಾಹ ಬಾಷ್ಪಗದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ

ಸ್ನೇಹ, ಮಿತ್ರತೆ, ಹೃದಯಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಸಾರಥ್ಯಾದಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ । ವಞ್ಚಿತೋಽಹಂ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿಣಾ ಬನ್ಧುರುಪಿಣಾ । ಯೇನ ಮೇಽಪಹೃತಂ ತೇಜೋ ದೇವವಿಸ್ಮಾಪನಂ ಮಹತ

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾರಾಜ, ನನ್ನ ಬಂಧುವಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹರಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.

ಯಸ್ಯ ಕ್ಷಣವಿಯೋಗೇನ ಲೋಕೋ ಹ್ಯಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ । ಉಕ್ಥೇನ ರಹಿತೋ ಹ್ಯೇಷ ಮೃತಕಃ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಯಥಾ

ಅವನಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ದೂರವಿದ್ದರೂ ಜಗತ್ತು ಸುಖವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವನ ಮಹಿಮೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಾನು ಸತ್ತವನಂತೆ ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯತ್ಸಂಶ್ರಯಾದ್ ದ್ರುಪದಗೇಹಮುಪಾಗತಾನಾಂ ರಾಜ್ಞಾ ಸ್ವಯಂವರಮುಖೇ ಸ್ಮರದುರ್ಮದಾನಾಮ್ । ತೇಜೋ ಹೃತಂ ಖಲು ಮಯಾಭಿಹತಶ್ಚ ಮತ್ಸ್ಯಃ ಸಜ್ಜೀಕೃತೇನ ಧನುಷ್ಯಾಧಿಗತಾ ಚ ಕೃಷ್ಣಾ

ಅವನ ಆಶ್ರಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ದ್ರುಪದನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಅಹಂಕಾರಿಗಳಾದ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೆ.

ಯತ್ಸಂನಿಧಾವಹಮು ಖಾಣ್ಡವಮಗ್ನಯೇಽದಾಮಿನ್ದ್ರಂ ಚ ಸಾಮರಗಣಂ ತರಸಾ ವಿಜಿತ್ಯ । ಲಬ್ಧಾ ಸಭಾ ಮಯಕೃತಾದ್ಭುತಶಿಲ್ಪಮಾಯಾ ದಿಗ್ಭ್ಯೋಽಹರನ್ನೃಪತಯೋ ಬಲಿಮಧ್ವರೇ ತೇ

ಅವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನಾನು ಖಾಂಡವವನವನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟೆ, ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಮಾಯನು ಕಟ್ಟಿದ ಅದ್ಭುತ ಸಭಾಭವನವನ್ನು ಪಡೆದೆ. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ರಾಜರು ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತಂದರು.

ಯತ್ತೇಜಸಾ ನೃಪಶಿರೋಽಙ್ಘ್ರಿಮಹನ್ಮಖಾರ್ಥೇ ಆರ್ಯೋಽನುಜಸ್ತವ ಗಜಾಯುತಸತ್ವವೀರ್ಯಃ । ತೇನಾಹೃತಾಃ ಪ್ರಮಥನಾಥಮಖಾಯ ಭೂಪಾ ಯನ್ಮೋಚಿತಾಸ್ತದನಯನ್ ಬಲಿಮಧ್ವರೇ ತೇ

ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ರಾಜಾ, ನಿನ್ನ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ತಮ್ಮನಾದ ಭೀಮನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆ ರಾಜರು ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಿಯನ್ನು ತಂದರು.

ಪತ್‍ನ್ಯಾಸ್ತವಧಿಮಖಕ್ಲೃಪ್ತಮಹಾಭಿಷೇಕಶ್‍ಲಾಘಿಷ್ಠನ್ಚಾರುಕಾಬರಂ ಕಿತವೈಃ ಸಭಾಯಾಮ । ಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ವಿಕೀರ್ಯ ಪದಯೋಃ ಪತಿತಾಶ್ರುಮುಖ್ಯಾ ಯಸ್ತತ್ಸ್ತ್ರಿಯೋಽಕೃತ ಹತೇಶವಿಮುಕ್ತಕೇಶಾಃ

ನಿನ್ನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ರಾಜಪಟ್ಠಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾದ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ದುಷ್ಟರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿಸಿದರು. ಅವಳ ಕಣ್ಣೀರು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು, ರಕ್ಷಕರು ಸೋತುಹೋದಾಗ ಅವಳ ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿಹೋದವು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ತುಂಬಾ ದುಃಖಪಟ್ಟರು.

ಯೋ ನೋ ಜುಗೋಪ ವನಮೇತ್ಯ ದುರನ್ತಕೃಚ್ಛ್ರಾದ ದುರ್ವಾಸಸೋಽರಿವಿಹತಾದಯುತಾಗ್ರಭುಗ ಯಃ । ಶಾಕಾನ್ನಶಿಶಃಟಮುಪಯುಜ್ಯ ಯತಾಸ್ತ್ರಿಲೋಕೀಂ ತೃಪ್ತಾಮಮಂಸ್ತ ಸಲಿಲೇ ವಿನಿಮಂಗ್ನಸಂಘಃ

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ವಾಸನು ಮಾಡಿದ ಭಾರೀ ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ನಾವು ಕೇವಲ ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವನು ಅವನೇ. ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ತೃಪ್ತಿಯಾದವು, ನಾವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ.

ಯತ್ತೇಜಸಾಥ ಭಗವಾನ ಯುಧಿ ಶುಲಪಾಣಿ ರ್ವಿಸ್ಮಾಪಿತಃ ಸಗಿರಿಜೋಽಸ್ತ್ರಮದಾನ್ನಿಜಂ ಮೇ । ಅನ್ಯೇಽಪಿ ಚಾಹಮಮುನೈವ ಕಲೇವರೇಣ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಹೇನ್ದ್ರಭವನೇ ಮಹದಾಸನಾರ್ಧಮ

ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನು ಕೂಡ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ಆಯುಧವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ಇದೇ ದೇಹದಿಂದ ನಾನು ಇಂದ್ರನ ಮಹಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಾಸನವನ್ನು ಪಡೆದೆ.

ತತ್ರೈವ ಮೇ ವಿಹರತೋ ಭುಜದಣ್ಡಯುಗ್ಮಂ ಗಾಣ್ಡೀವಲಕ್ಷಣಮರಾತಿವಧಾಯ ದೇವಾಃ । ಸೇನ್ದ್ರಾ ಶ್ರಿತಾ ಯದನುಭಾವಿತಮಾಜಮೀಢ ತೇನಾಹಮದ್ಯ ಮುಷಿತಃ ಪುರುಷೇಣ ಭೂಮ್ರ

ಅಲ್ಲೇ ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವಾಗ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸಿನ ಗುರುತು ಇರುವ ನನ್ನ ಎರಡು ಬಲಿಷ್ಠ ಕೈಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದರು; ಆದರೆ ಈಗ, ಪ್ರಭು ನೀನು ದೂರವಾದ ಮೇಲೆ, ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತಾಗಿ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ.

ಯದ್ವಾನ್ಧವಃ ಕುರುಬಲಾಬ್ಧಿಮನನ್ತಪಾರ ಮೇಕೋ ರಥೇನ ತತರೇಽಹಮತಾರ್ಯಸತ್ತ್ವಮ । ಪ್ರತ್ಯಾಹೃತಂ ಬಹು ಧನಂ ಚ ಮಯೋ ಪರೇಷಾಂ ತೇಜಾಸ್ಪದಂ ಮಣೀಮಯಂ ಚ ಹೃತಂ ಶಿರೋಭ್ಯಃ

ನನ್ನ ಬಂಧುವೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಒಂದು ರಥದಲ್ಲಿ ಕುರು ಸೇನೆಯ ಅಪಾರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಮಹಾವೀರರ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಧನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಅವರ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಣಿಕಿರೀಟಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ.

ಯೋ ಭೀಷ್ಮಕರ್ಣಗುರುಶಲ್ಯಮೂಷ್ವದಭ್ರ ರಜನ್ಯವರ್ಯರಥಮಣ್ಡಲಮನ್ಡಿತಾಸು । ಅಗ್ರೇಚರೋ ಮಮ ವಿಭೋ ರಥಯೂಥಪಾನಾ ಮಾಯುರ್ಮನಾಂಸಿ ಚ ದೃಶಾ ಸಹ ಓಜ ಆರ್ಚ್ಛತ

ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ದ್ರೋಣ, ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ, ರಥಸಾರಥಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದವನು, ಶುಭ್ರವಾದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರಥಗಳ ವಲಯವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದವನು, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ನಾಯಕರ ಬಲ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಯದ್ದೋಷ್ಷು ಮಾ ಪ್ರಾಣೀಹಿತಂ ಗುರುಭಿಷ್ಮಕರ್ಣ ನಪ್ತೃತ್ರಿಗರ್ತಶಲಸೈನ್ಧವಬಾಹ್ನಿಕಾದ್ಯೇಃ । ಅಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಮೋಘಮಾಹಿಮಾನಿ ನಿರುಪಿತಾನೇ ನೋ ಪಸ್ಪೃಶುರ್ನೃಹರಿದಾಸಮಿವಾಸುರಾಣಿ

ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ದ್ರೋಣ, ಶಲ್ಯ, ಸೈಂಧವ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಹಾಬಲಿಗಳ ಅಮೋಘ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ಆಯುಧಗಳು, ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲಿಲ್ಲ; ಹೇಗೆ ಹರಿಯ ಸೇವಕನಾದ ನೃಹರಿಯನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರ ಆಯುಧಗಳು ತಲುಪಲಿಲ್ಲವೋ ಹಾಗೆ.

ಸೌತ್ಯೇ ವೃತಃ ಕುಮತಿನಾಽಽತ್ಮದಂ ಈಶ್ವರೋ ಮೇ ಯತ್ಪಾದಪದ್ಮಮಭವಾಯ ಭಜನ್ತಿ ಭವ್ಯಾಃ । ಮಾಂ ಶ್ರಾನ್ತವಾಹಮರಯೋ ರಥಿನೋ ಭುವಿಷ್ಠಂ ನ ಪ್ರಾಹರನ ಯದನುಭಾವನಿರಸ್ತಚಿಸ್ತಾಃ । \

ಪ್ರಭಾಸ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯವರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಾಗ, ಯಾರು ಭಕ್ತರ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನೋ, ಆ ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನಾನು ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದೆ; ನನ್ನ ಕುದುರೆಗಳು ದಣಿದಿದ್ದರೂ, ನಾನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರೂ, ಶತ್ರು ರಥಸಾರಥಿಗಳು ಅವನ ಮಹಿಮೆಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಮಂಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಹಾನಿಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.

ನರ್ಮಾಣ್ಯುದಾರರುಚಿರಸ್ಮಿತಶೋಭಿತಾನಿ ಹೇ ಪಾರ್ಥ ಹೇಽರ್ಜುನ ಸಖೇ ಕುರುನನ್ದನೇತಿ । ಸಂಜಲ್ಪಿತಾನಿ ನರದೇವ ಹೃದಿಸ್ಪೃಶಾನಿ ಸ್ಮರ್ತೂರ್ಲುಠನ್ತಿ ಹೃದಯಂ ಮಮ ಮಾಧವಸ್ಯ

ಮಾಧವನು 'ಪಾರ್ಥಾ! ಅರ್ಜುನಾ! ಸ್ನೇಹಿತಾ! ಕುರುಕುಲದ ಆನಂದ!' ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಡಿದ ಆ ಮಧುರ ಮಾತುಗಳು, ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ತಲುಪಿ, ನೆನಪಾದಾಗ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಕರಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಶಯ್ಯಾಸನಾಟನವಿಕಥನಭೋಜನಾದಿ ಷ್ವೈಕ್ಯಾದ್ವಯಸ್ಯ ಋತವಾನಿತಿ ವಿಪ್ರಲಬ್ಧಃ । ಸಖ್ಯುಃ ಸಖೇವ ಪಿತೃವತ್ತನಯಸ್ಯ ಸರ್ವಂ ಸೇಹೇ ಮಹಾನ್ಮಹಿತಯಾ ಕುಮತೇರಘಂ ಮೇ

ಒಂದೇ ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನ, ನಡೆ, ಮಾತು, ಊಟ ಹಂಚಿಕೊಂಡಾಗ, ಅವನು ನನ್ನ ಸಮಾನ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು, ಅಥವಾ ತಂದೆಯಂತೆ ಮಗನಿಗೆ, ನಾನು ಅವನನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ; ಆದರೂ ಅವನು ತನ್ನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಾದ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಸೋಽಹಂ ನೃಪೇನ್ದ್ರ ರಹಿತಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮೇನ ಸಖ್ಯಾ ಪ್ರಿಯೇಣ ಸುಹೃದಾ ಹೃದಯನೇ ಶುನ್ಯ । ಅಧ್ವನ್ಯುರುಕ್ರಮಪರಿಗ್ರಹಮಂಗ ರಕ್ಷನ ಗೋಪೈರಸಾದ್ಭಿಬಲೇವ ವಿನಿರ್ಜಿತೋಽಸ್ಮಿ

ರಾಜನೇ, ಈಗ ಆ ಪರಮಾತ್ಮ, ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಹೃದಯದ ಆಪ್ತನು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಖಾಲಿಯಾಗಿದೆ; ಜೀವನದ ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಹಾಕೃತ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಇದ್ದರೂ, ನಾನು ದೋಚುಗಾರರಿಂದ ಸೋತು ಬಿಟ್ಟ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ನಿರಾಶ್ರಯಳಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ತದ್ವೈ ಧನುಸ್ತ ಇಷವಃ ಸ ರಥೋ ಹಯಾಸ್ತೇ ಸೋಽಹಂ ರಥೀ ನೄಪತಯೋ ಯತ ಆನಮನ್ತಿ । ಸರ್ವ ಕ್ಷಣೇನ ತದಭುದಸದೀಶರಿಕ್ತಂ ಭಸ್ಮನ ಹುತಂ ಕುಹಕಾರಾದ್ಭಮೋವೋತ್ಪಮುಷ್ಯಾಮ

ಆ ಧನುಸ್ಸು, ಆ ಬಾಣಗಳು, ಆ ರಥ, ಆ ಕುದುರೆಗಳು, ನಾನು ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದೆ, ರಾಜರೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕ್ಷಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿ, ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದಂತೆ, ಮಾಯೆಯ ಆಟದಿಂದ ಬೂದಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಹೋಮದ ಹವನದಂತೆ ಆಗಿವೆ.

ರಾಜಂಸ್ತ್ವಯಾಭಿಷುಷ್ಟಾಂನಾ ಸುಹೃದಾಂ ನ ಸುಹೃತ್ಪುರೇಃ । ವಿಪ್ರಶಪವಿಮುಢಾಂನಾ ನಿಘ್ನತಾಂ ಮುಷ್ಟಿಭಿರ್ಮಿಥಃ

ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಯಾದವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಊರಿಗೆ ಸಹೃದಯರಾಗದೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

ವಾರುಣೀಂ ಮದಿರಾಂ ಪೀತ್ವಾ ಮದೋನ್ಮಥಿತಚೇತಸಾಮ । ಅಜಾನತಾಮಿವ್ಯಾನ್ಯೋನ್ಯ ಚತೂಃ ಪಂಚಾವಶೇಷಿತಾಃ

ವಾರುಣೀ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿದು, ಮದದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಗುರುತಿಸದೆ, ಪರಸ್ಪರ ಹೋರಾಡಿ, ನಾಲ್ಕು ಐದು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು.

ಪ್ರಾಯೇಣೈತದ ಭಗವತ ಈಶ್ವರಸ್ಯ ವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ । ಮಿಥೋ ನಿಘ್ನನ್ತಿ ಭೂತಾನಿ ಭಾವಯನ್ತಿ ಚ ಯನ್ಮಿಥಃ

ರಾಜನೇ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಅಜ್ಞಾತ ಲೀಲೆಯಾಗಿದೆ; ಅವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ, ಪರಸ್ಪರ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಜಲೌಕಸಾಂ ಜಲೇ ಯದ್ವನ್ಮಹಾನ್ತೋಽದನ್ತ್ಯಣೀಯಸಃ । ದುರ್ಬಲಾನ್ಬಾಲಿನೋ ರಾಜನ್ಮಹಾನ್ತೋ ಬಲಿನೋ ಮಿಥಃ

ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಂತವಾದ ಜಲಚರಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕವಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವಂತೆ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠರು ದುರ್ಬಲರನ್ನು, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯವರನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ.