ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಅದ್ಯಾನೇನ ಮಹಾವ್ಯಾಲೋ ಯಶೋದಾನನ್ದಸೂನುನಾ । ಹತೋಽವಿತಾ ವಯಂ ಚಾಸ್ಮಾದ್ ಇತಿ ಬಾಲಾ ವ್ರಜೇ ಜಗುಃ

ಇಂದು ಯಶೋದಾ ಮತ್ತು ನಂದನ ಮಗನಿಂದ ಆ ಮಹಾಸರ್ಪನು ಸಂಹಾರಗೊಂಡನು, ನಾವು ಅದರಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾದೆವು ಎಂದು ಮಕ್ಕಳು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು.

ಶ್ರೀರಾಜೋವಾಚ । ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಪರೋದ್‍ಭವೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಇಯಾನ್ಪ್ರೇಮಾ ಕಥಂ ಭವೇತ್ । ಯೋಽಭೂತಪೂರ್ವಸ್ತೋಕೇಷು ಸ್ವೋದ್‍ಭವೇಷ್ವಪಿ ಕಥ್ಯತಾಮ್

ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಕೃಷ್ಣನು ಜನಿಸಿದಾಗ, ಇಂತಹ ಮಹಾ ಪ್ರೀತಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಇದು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಆಗದದ್ದು, ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರೀತಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸು.'

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ । ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ಭೂತಾನಾಂ ನೃಪ ಸ್ವಾತ್ಮೈವ ವಲ್ಲಭಃ । ಇತರೇಽಪತ್ಯವಿತ್ತಾದ್ಯಾಃ ತದ್ವಲ್ಲಭತಯೈವ ಹಿ

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: 'ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಮಕ್ಕಳೂ, ಸಂಪತ್ತೂ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಆತ್ಮದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.'

ತದ್ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಯಥಾ ಸ್ನೇಹಃ ಸ್ವಸ್ವಕಾತ್ಮನಿ ದೇಹಿನಾಮ್ । ನ ತಥಾ ಮಮತಾಲಮ್ಬಿ ಪುತ್ರವಿತ್ತಗೃಹಾದಿಷು

ರಾಜನೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವಿಗೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢವಾದುದು; ಆದರೆ ಪುತ್ರ, ಸಂಪತ್ತು, ಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಅಷ್ಟು ಗಾಢವಲ್ಲ, ಅವು ಕೇವಲ ಮಾಮಾತ್ವದಿಂದ ಬರುವವು.

ದೇಹಾತ್ಮವಾದಿನಾಂ ಪುಂಸಾಂ ಅಪಿ ರಾಜನ್ಯಸತ್ತಮ । ಯಥಾ ದೇಹಃ ಪ್ರಿಯತಮಃ ತಥಾ ನ ಹ್ಯನು ಯೇ ಚ ತಮ್

ರಾಜನಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ದೇಹವೇ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವರಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ; ದೇಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರೂ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಿಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ದೇಹೋಽಪಿ ಮಮತಾಭಾಕ್ ಚೇತ್ ತರ್ಹ್ಯಸೌ ನಾತ್ಮವತ್ ಪ್ರಿಯಃ । ಯಜ್ಜೀರ್ಯತ್ಯಪಿ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿನ್ ಜೀವಿತಾಶಾ ಬಲೀಯಸೀ

ದೇಹವನ್ನು 'ನನ್ನದು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ ಅದು ಆತ್ಮದಷ್ಟು ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹ ಹಳೆಯದಾದರೂ ಜೀವಿಸುವ ಆಸೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಿಯತಮಃ ಸ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ದೇಹಿನಾಮ್ । ತದರ್ಥಮೇವ ಸಕಲಂ ಜಗದ್ ಏತತ್ ಚರಾಚರಮ್

ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು. ಆ ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳು ಇದ್ದಿವೆ.

ಕೃಷ್ಣಮೇನಮವೇಹಿ ತ್ವಂ ಆತ್ಮಾನಂ ಅಖಿಲಾತ್ಮನಾಮ್ । ಜಗದ್ಧಿತಾಯ ಸೋಽಪ್ಯತ್ರ ದೇಹೀವಾಭಾತಿ ಮಾಯಯಾ

ನೀನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಕೃಷ್ಣನೇ ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮನು. ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಆತನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ದೇಹಧಾರಿ ಆಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

ವಸ್ತುತೋ ಜಾನತಾಮತ್ರ ಕೃಷ್ಣಂ ಸ್ಥಾಸ್ನು ಚರಿಷ್ಣು ಚ । ಭಗವದ್ ರೂಪಮಖಿಲಂ ನಾನ್ಯದ್ ವಸ್ತ್ವಿಹ ಕಿಞ್ಚನ

ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವರಿಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವೂ ಚಲಿಸುವದೂ ಕೃಷ್ಣನ ರೂಪವೇ. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ರೂಪವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ವಸ್ತೂನಾಂ ಭಾವಾರ್ಥೋ ಭವತಿ ಸ್ಥಿತಃ । ತಸ್ಯಾಪಿ ಭಗವಾನ್ಕೃಷ್ಣಃ ಕಿಂ ಅತದ್ವಸ್ತು ರೂಪ್ಯತಾಮ್

ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಅರ್ಥವು ಅವುಗಳಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆ. ಆತನ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲದ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಿಜವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು?

( ಮಿಶ್ರ ) ಸಮಾಶ್ರಿತಾ ಯೇ ಪದಪಲ್ಲವಪ್ಲವಂ ಮಹತ್ಪದಂ ಪುಣ್ಯಯಶೋ ಮುರಾರೇಃ । ಭವಾಮ್ಬುಧಿರ್ವತ್ಸಪದಂ ಪರಂ ಪದಂ ಪದಂ ಪದಂ ಯದ್ ವಿಪದಾಂ ನ ತೇಷಾಮ್

ಯಾರು ಮುರಾರಿಯ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಹಿಮೆಗೂಡಿದ ಪಾದಪಲ್ಲವಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೋಸ್ಕರ ಭವಸಾಗರವು ಕರುಹುಳಿಯ ಹೂವಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಪರಮಪದದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೇನೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯತ್ ಪೃಷ್ಟೋಽಹಮಿಹ ತ್ವಯಾ । ಯತ್ ಕೌಮಾರೇ ಹರಿಕೃತಂ ಪೌಗಣ್ಡೇ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್

ನೀನು ಕೇಳಿದ ಹಾಗೆ, ಹರಿಯು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೂ, ಬಾಲಕಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನೀಗ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟೆ.

( ಮಿಶ್ರ ) ಏತತ್ಸುಹೃದ್‌ಭಿಶ್ಚರಿತಂ ಮುರಾರೇಃ ಅಘಾರ್ದನಂ ಶಾದ್ವಲಜೇಮನಂ ಚ । ವ್ಯಕ್ತೇತರದ್ ರೂಪಮಜೋರ್ವಭಿಷ್ಟವಂ ಶೃಣ್ವನ್ ಗೃಣನ್ನೇತಿ ನರೋಽಖಿಲಾರ್ಥಾನ್

ಮುರಾರಿಯು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಗಳು—ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದು, ಹಸಿರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವುದು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದರೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದರೂ ಅವನ ರೂಪಗಳು, ಭೂಮಿಯ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ಹಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲವೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏವಂ ವಿಹಾರೈಃ ಕೌಮಾರೈಃ ಕೌಮಾರಂ ಜಹತುರ್ವ್ರಜೇ । ನಿಲಾಯನೈಃ ಸೇತುಬನ್ಧೈಃ ಮರ್ಕಟೋತ್ಪ್ಲವನಾದಿಭಿಃ

ಹೀಗೆ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಡಗಾಟ, ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕೋತಿಯಂತೆ ಹಾರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಆಟಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯಿದರು.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ಏವಂ ಕೃಷ್ಣಸಖಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಭ್ರಾತ್ರ ರಾಜ್ಞಾಽಽವಿಕಲ್ಪಿತಃ । ನಾನಾಶಂಕಾಸ್ಪದಂ ರೂಪಂ ಕೃಷ್ಣವಿಶ್ಲೇಷಕರ್ಷಿತಃ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಅರ್ಜುನನು, ತನ್ನ ರಾಜಸಹೋದರನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಅನೇಕ ಅನುಮಾನಗಳಿಂದ ಕಾಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೃಷ್ಣನ ವಿಯೋಗದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದನು.

ಶೋಕೇನ ಶುಷ್ಯದ್ವದನಹೃತ್ಸರೋಜೋ ಹತಪ್ರಭಃ । ವಿಭುಂ ತಮೇವಾನುಧ್ಯಾಯನ್ನಾಶಕ್ರೋತ್ಪ್ರತಿಭಾಷಿತೂಮ

ದುಃಖದಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಮುಖವೂ ಹೃದಯವೂ ಒಣಗಿಹೋಗಿತ್ತು, ಹೊಳಪೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು. ಆ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಮಾತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತಿಲ್ಲ.

ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸಂಸ್ತಭ್ಯ ಶುಚಃ ಪಾಣಿನಾಽಽಮೃಜ್ಯ ನೇತ್ರಯೋಃ । ಪರೋಕ್ಷೇಣ ಸಮುನ್ನದ್ಧಪ್ರಣಯೌತ್ಕಣ್ಠ್ಯಕಾತರಃ

ಅರ್ಜುನನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದು, ಕೈಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ತೊಳೆದುಕೊಂಡನು. ಕೃಷ್ಣನ ದೂರವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ತೀವ್ರವಾದ ತವಕದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದನು.

ಸಖ್ಯ ಮೈತ್ರೀಂ ಸೌಹೃದಂ ಚ ಸಾರಥ್ಯಾದಿಷು ಸಂಸ್ಮರನ । ನೃಪಮಗ್ರಜಮಿತ್ಯಾಹ ಬಾಷ್ಪಗದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ

ಸ್ನೇಹ, ಮಿತ್ರತೆ, ಹೃದಯಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಸಾರಥ್ಯಾದಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ । ವಞ್ಚಿತೋಽಹಂ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿಣಾ ಬನ್ಧುರುಪಿಣಾ । ಯೇನ ಮೇಽಪಹೃತಂ ತೇಜೋ ದೇವವಿಸ್ಮಾಪನಂ ಮಹತ

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾರಾಜ, ನನ್ನ ಬಂಧುವಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹರಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.

ಯಸ್ಯ ಕ್ಷಣವಿಯೋಗೇನ ಲೋಕೋ ಹ್ಯಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ । ಉಕ್ಥೇನ ರಹಿತೋ ಹ್ಯೇಷ ಮೃತಕಃ ಪ್ರೋಚ್ಯತೇ ಯಥಾ

ಅವನಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ದೂರವಿದ್ದರೂ ಜಗತ್ತು ಸುಖವಿಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವನ ಮಹಿಮೆ ಇಲ್ಲದೆ ನಾನು ಸತ್ತವನಂತೆ ಆಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯತ್ಸಂಶ್ರಯಾದ್ ದ್ರುಪದಗೇಹಮುಪಾಗತಾನಾಂ ರಾಜ್ಞಾ ಸ್ವಯಂವರಮುಖೇ ಸ್ಮರದುರ್ಮದಾನಾಮ್ । ತೇಜೋ ಹೃತಂ ಖಲು ಮಯಾಭಿಹತಶ್ಚ ಮತ್ಸ್ಯಃ ಸಜ್ಜೀಕೃತೇನ ಧನುಷ್ಯಾಧಿಗತಾ ಚ ಕೃಷ್ಣಾ

ಅವನ ಆಶ್ರಯದಿಂದಲೇ ನಾನು ದ್ರುಪದನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂವರಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಅಹಂಕಾರಿಗಳಾದ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೆ.

ಯತ್ಸಂನಿಧಾವಹಮು ಖಾಣ್ಡವಮಗ್ನಯೇಽದಾಮಿನ್ದ್ರಂ ಚ ಸಾಮರಗಣಂ ತರಸಾ ವಿಜಿತ್ಯ । ಲಬ್ಧಾ ಸಭಾ ಮಯಕೃತಾದ್ಭುತಶಿಲ್ಪಮಾಯಾ ದಿಗ್ಭ್ಯೋಽಹರನ್ನೃಪತಯೋ ಬಲಿಮಧ್ವರೇ ತೇ

ಅವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಲ್ಲೇ ನಾನು ಖಾಂಡವವನವನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟೆ, ಇಂದ್ರನನ್ನೂ ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಮಾಯನು ಕಟ್ಟಿದ ಅದ್ಭುತ ಸಭಾಭವನವನ್ನು ಪಡೆದೆ. ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ರಾಜರು ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತಂದರು.

ಯತ್ತೇಜಸಾ ನೃಪಶಿರೋಽಙ್ಘ್ರಿಮಹನ್ಮಖಾರ್ಥೇ ಆರ್ಯೋಽನುಜಸ್ತವ ಗಜಾಯುತಸತ್ವವೀರ್ಯಃ । ತೇನಾಹೃತಾಃ ಪ್ರಮಥನಾಥಮಖಾಯ ಭೂಪಾ ಯನ್ಮೋಚಿತಾಸ್ತದನಯನ್ ಬಲಿಮಧ್ವರೇ ತೇ

ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ರಾಜಾ, ನಿನ್ನ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ತಮ್ಮನಾದ ಭೀಮನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಮಹಾಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಆ ರಾಜರು ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಿಯನ್ನು ತಂದರು.

ಪತ್‍ನ್ಯಾಸ್ತವಧಿಮಖಕ್ಲೃಪ್ತಮಹಾಭಿಷೇಕಶ್‍ಲಾಘಿಷ್ಠನ್ಚಾರುಕಾಬರಂ ಕಿತವೈಃ ಸಭಾಯಾಮ । ಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ವಿಕೀರ್ಯ ಪದಯೋಃ ಪತಿತಾಶ್ರುಮುಖ್ಯಾ ಯಸ್ತತ್ಸ್ತ್ರಿಯೋಽಕೃತ ಹತೇಶವಿಮುಕ್ತಕೇಶಾಃ

ನಿನ್ನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ರಾಜಪಟ್ಠಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜಾದ ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು, ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ದುಷ್ಟರು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಿಸಿದರು. ಅವಳ ಕಣ್ಣೀರು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು, ರಕ್ಷಕರು ಸೋತುಹೋದಾಗ ಅವಳ ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿಹೋದವು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ತುಂಬಾ ದುಃಖಪಟ್ಟರು.

ಯೋ ನೋ ಜುಗೋಪ ವನಮೇತ್ಯ ದುರನ್ತಕೃಚ್ಛ್ರಾದ ದುರ್ವಾಸಸೋಽರಿವಿಹತಾದಯುತಾಗ್ರಭುಗ ಯಃ । ಶಾಕಾನ್ನಶಿಶಃಟಮುಪಯುಜ್ಯ ಯತಾಸ್ತ್ರಿಲೋಕೀಂ ತೃಪ್ತಾಮಮಂಸ್ತ ಸಲಿಲೇ ವಿನಿಮಂಗ್ನಸಂಘಃ

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ವಾಸನು ಮಾಡಿದ ಭಾರೀ ಕಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಗಳು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ, ನಾವು ಕೇವಲ ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಿಂದು ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವನು ಅವನೇ. ಅವನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ತೃಪ್ತಿಯಾದವು, ನಾವು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರೂ.

ಯತ್ತೇಜಸಾಥ ಭಗವಾನ ಯುಧಿ ಶುಲಪಾಣಿ ರ್ವಿಸ್ಮಾಪಿತಃ ಸಗಿರಿಜೋಽಸ್ತ್ರಮದಾನ್ನಿಜಂ ಮೇ । ಅನ್ಯೇಽಪಿ ಚಾಹಮಮುನೈವ ಕಲೇವರೇಣ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಮಹೇನ್ದ್ರಭವನೇ ಮಹದಾಸನಾರ್ಧಮ

ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿ ಶಿವನು ಕೂಡ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ಆಯುಧವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟನು; ಇದೇ ದೇಹದಿಂದ ನಾನು ಇಂದ್ರನ ಮಹಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವಾಸನವನ್ನು ಪಡೆದೆ.

ತತ್ರೈವ ಮೇ ವಿಹರತೋ ಭುಜದಣ್ಡಯುಗ್ಮಂ ಗಾಣ್ಡೀವಲಕ್ಷಣಮರಾತಿವಧಾಯ ದೇವಾಃ । ಸೇನ್ದ್ರಾ ಶ್ರಿತಾ ಯದನುಭಾವಿತಮಾಜಮೀಢ ತೇನಾಹಮದ್ಯ ಮುಷಿತಃ ಪುರುಷೇಣ ಭೂಮ್ರ

ಅಲ್ಲೇ ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವಾಗ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸಿನ ಗುರುತು ಇರುವ ನನ್ನ ಎರಡು ಬಲಿಷ್ಠ ಕೈಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿದರು; ಆದರೆ ಈಗ, ಪ್ರಭು ನೀನು ದೂರವಾದ ಮೇಲೆ, ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತಾಗಿ ಆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ.

ಯದ್ವಾನ್ಧವಃ ಕುರುಬಲಾಬ್ಧಿಮನನ್ತಪಾರ ಮೇಕೋ ರಥೇನ ತತರೇಽಹಮತಾರ್ಯಸತ್ತ್ವಮ । ಪ್ರತ್ಯಾಹೃತಂ ಬಹು ಧನಂ ಚ ಮಯೋ ಪರೇಷಾಂ ತೇಜಾಸ್ಪದಂ ಮಣೀಮಯಂ ಚ ಹೃತಂ ಶಿರೋಭ್ಯಃ

ನನ್ನ ಬಂಧುವೇ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನು ಒಬ್ಬನೇ ಒಂದು ರಥದಲ್ಲಿ ಕುರು ಸೇನೆಯ ಅಪಾರ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಮಹಾವೀರರ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಧನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಅವರ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಣಿಕಿರೀಟಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ.

ಯೋ ಭೀಷ್ಮಕರ್ಣಗುರುಶಲ್ಯಮೂಷ್ವದಭ್ರ ರಜನ್ಯವರ್ಯರಥಮಣ್ಡಲಮನ್ಡಿತಾಸು । ಅಗ್ರೇಚರೋ ಮಮ ವಿಭೋ ರಥಯೂಥಪಾನಾ ಮಾಯುರ್ಮನಾಂಸಿ ಚ ದೃಶಾ ಸಹ ಓಜ ಆರ್ಚ್ಛತ

ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ದ್ರೋಣ, ಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ, ರಥಸಾರಥಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದವನು, ಶುಭ್ರವಾದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರಥಗಳ ವಲಯವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದವನು, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನನ್ನ ಶತ್ರುಗಳ ನಾಯಕರ ಬಲ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.