ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಯದ್‍ಬಾಹುದಣ್ಡಾಭ್ಯುದಯಾನುಜೀವಿನೋ ಯದುಪ್ರವೀರಾ ಹ್ಯಕುತೋಭಯಾ ಮುಹುಃ । ಅಧಿಕ್ರಮನ್ತ್ಯಙ್‌ಘ್ರಿಭಿರಾಹೃತಾಂ ಬಲಾತ್ ಸಭಾಂ ಸುಧರ್ಮಾಂ ಸುರಸತ್ತಮೋಚಿತಾಮ್

ಯದುವರ ಪ್ರಮುಖರು ತಮ್ಮ ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಸುಧರ್ಮಾ ಸಭಾಭವನವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಭೆಯಾಗಿದೆ.

ಕಚ್ಚಿತ್ತೇಽನಾಮಯಂ ತಾತ ಭ್ರಷ್ಟತೇಜಾ ವಿಭಾಸಿ ಮೇ । ಅಲಬ್ಧಮಾನೋಽವಜ್ಞಾತಃ ಕಿಂ ವಾ ತಾತ ಚಿರೋಷಿತಃ

ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನಗೆ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನೂ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲವಲ್ಲವೇ? ನನಗೆ ನೀನು ಪ್ರಕಾಶಹೀನನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ. ನೀನು ಏನನ್ನಾದರೂ ಪಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾದೆಯೋ, ಅವಮಾನ ಅನುಭವಿಸಿದೆಯೋ, ಅಥವಾ ಬಹುಕಾಲ ದೂರವಿದ್ದೆಯೋ?

ಕಚ್ಚಿತ್ ನಾಭಿಹತೋಽಭಾವೈಃ ಶಬ್ದಾದಿಭಿರಮಙ್‌ಗಲೈಃ । ನ ದತ್ತಮುಕ್ತಮರ್ಥಿಭ್ಯ ಆಶಯಾ ಯತ್ಪ್ರತಿಶ್ರುತಮ್

ನಿನ್ನಿಗೆ ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಶುಭ ಸೂಚನೆಗಳಿಂದ ತೊಂದರೆ ಆಗಿಲ್ಲವಲ್ಲವೇ? ಬೇಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ನಿನಗೆ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಕೊಡುವುದನ್ನು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿಲ್ಲವಲ್ಲ?

ಕಚ್ಚಿತ್ತ್ವಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಬಾಲಂ ಗಾಂ ವೃದ್ಧಂ ರೋಗಿಣಂ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್ । ಶರಣೋಪಸೃತಂ ಸತ್ತ್ವಂ ನಾತ್ಯಾಕ್ಷೀಃ ಶರಣಪ್ರದಃ

ನಿನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಗು, ಹಸು, ವೃದ್ಧ, ರೋಗಿ, ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ಜೀವಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿಲ್ಲವಲ್ಲ, ನೀನು ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವವನಾಗಿದ್ದರೂ?

ಕಚ್ಚಿತ್ತ್ವಂ ನಾಗಮೋಽಗಮ್ಯಾಂ ಗಮ್ಯಾಂ ವಾಸತ್ಕೃತಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್ । ಪರಾಜಿತೋ ವಾಥ ಭವಾನ್ ನೋತ್ತಮೈರ್ನಾಸಮೈಃ ಪಥಿ

ನೀನು ಹೋಗಬಾರದ ಮಹಿಳೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲವಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಹೋಗಬಹುದಾದವಳ ಬಳಿಗೆ, ಅಥವಾ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿಲ್ಲವಲ್ಲ? ಅಥವಾ ನೀನು ಉತ್ತಮ ಅಥವಾ ಹೀನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೋತಿಲ್ಲವಲ್ಲ?

ಅಪಿ ಸ್ವಿತ್ಪರ್ಯಭುಙ್‌ಕ್ಥಾಸ್ತ್ವಂ ಸಮ್ಭೋಜ್ಯಾನ್ ವೃದ್ಧಬಾಲಕಾನ್ । ಜುಗುಪ್ಸಿತಂ ಕರ್ಮ ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಕೃತವಾನ್ನ ಯದಕ್ಷಮಮ್

ನೀನು ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿಂದೆಯೋ? ಅಥವಾ ನಿನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಅವಮಾನಕರವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಿದ್ದೀಯೋ?

ಕಚ್ಚಿತ್ಪ್ರೇಷ್ಠತಮೇನಾಥ ಹೃದಯೇನಾತ್ಮಬನ್ಧುನಾ । ಶೂನ್ಯೋಽಸ್ಮಿ ರಹಿತೋ ನಿತ್ಯಂ ಮನ್ಯಸೇ ತೇಽನ್ಯಥಾ ನ ರುಕ್

ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೆ? ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅನಿಸುತ್ತದೆ? ಹೀಗಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಿನಗೆ ದುಃಖವೇ ಇಲ್ಲ.

ಊಚುಶ್ಚ ಸುಹೃದಃ ಕೃಷ್ಣಂ ಸ್ವಾಗತಂ ತೇಽತಿರಂಹಸಾ । ನೈಕೋಽಪ್ಯಭೋಜಿ ಕವಲ ಏಹೀತಃ ಸಾಧು ಭುಜ್ಯತಾಮ್

ಮಿತ್ರರು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಸ್ವಾಗತ, ನೀನು ತುಂಬಾ ಬೇಗ ಬಂದಿದ್ದೀಯೆ! ಯಾರೂ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ತುಂಡು ಆಹಾರವನ್ನೂ ತಿಂದಿಲ್ಲ; ಬಾ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡು.'

ತತೋ ಹಸನ್ ಹೃಷೀಕೇಶೋಽಭ್ಯವಹೃತ್ಯ ಸಹಾರ್ಭಕೈಃ । ದರ್ಶಯಂಶ್ಚರ್ಮಾಜಗರಂ ನ್ಯವರ್ತತ ವನಾದ್ ವ್ರಜಮ್

ಆಮೇಲೆ ಹರ್ಷಿಕೇಶನು ನಗುತ್ತಾ, ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ಊಟ ಮಾಡಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಜಗಣ ಚರ್ಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು.

( ವಸಂತತಿಲಕಾ ) ಬರ್ಹಪ್ರಸೂನ ನವಧಾತುವಿಚಿತ್ರಿತಾಙ್‌ಗಃ ಪ್ರೋದ್ದಾಮವೇಣುದಲಶೃಙ್‌ಗರವೋತ್ಸವಾಢ್ಯಃ । ವತ್ಸಾನ್ ಗೃಣನ್ನನುಗಗೀತ ಪವಿತ್ರಕೀರ್ತಿಃ ಗೋಪೀದೃಗುತ್ಸವದೃಶಿಃ ಪ್ರವಿವೇಶ ಗೋಷ್ಠಮ್

ಮಯೂರಪಿಚ್ಛ, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಅಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದವನು, ವೇಣು ಮತ್ತು ಶೃಂಗದ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದವನು, ಹಸುಗೋಮೆಗಳನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ಪವಿತ್ರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಗೋಪಿಯರ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದವನು, ಗೋಶಾಲೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಅದ್ಯಾನೇನ ಮಹಾವ್ಯಾಲೋ ಯಶೋದಾನನ್ದಸೂನುನಾ । ಹತೋಽವಿತಾ ವಯಂ ಚಾಸ್ಮಾದ್ ಇತಿ ಬಾಲಾ ವ್ರಜೇ ಜಗುಃ

ಇಂದು ಯಶೋದಾ ಮತ್ತು ನಂದನ ಮಗನಿಂದ ಆ ಮಹಾಸರ್ಪನು ಸಂಹಾರಗೊಂಡನು, ನಾವು ಅದರಿಂದ ರಕ್ಷಿತರಾದೆವು ಎಂದು ಮಕ್ಕಳು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದರು.

ಶ್ರೀರಾಜೋವಾಚ । ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಪರೋದ್‍ಭವೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಇಯಾನ್ಪ್ರೇಮಾ ಕಥಂ ಭವೇತ್ । ಯೋಽಭೂತಪೂರ್ವಸ್ತೋಕೇಷು ಸ್ವೋದ್‍ಭವೇಷ್ವಪಿ ಕಥ್ಯತಾಮ್

ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಕೃಷ್ಣನು ಜನಿಸಿದಾಗ, ಇಂತಹ ಮಹಾ ಪ್ರೀತಿ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಇದು ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಆಗದದ್ದು, ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರೀತಿ ಕಾಣಿಸಿತು. ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸು.'

ಶ್ರೀಶುಕ ಉವಾಚ । ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ಭೂತಾನಾಂ ನೃಪ ಸ್ವಾತ್ಮೈವ ವಲ್ಲಭಃ । ಇತರೇಽಪತ್ಯವಿತ್ತಾದ್ಯಾಃ ತದ್ವಲ್ಲಭತಯೈವ ಹಿ

ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: 'ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯ. ಮಕ್ಕಳೂ, ಸಂಪತ್ತೂ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಆತ್ಮದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲೇ ಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ.'

ತದ್ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಯಥಾ ಸ್ನೇಹಃ ಸ್ವಸ್ವಕಾತ್ಮನಿ ದೇಹಿನಾಮ್ । ನ ತಥಾ ಮಮತಾಲಮ್ಬಿ ಪುತ್ರವಿತ್ತಗೃಹಾದಿಷು

ರಾಜನೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವಿಗೆ ತನ್ನ ಆತ್ಮದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಾಢವಾದುದು; ಆದರೆ ಪುತ್ರ, ಸಂಪತ್ತು, ಮನೆ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿ ಅಷ್ಟು ಗಾಢವಲ್ಲ, ಅವು ಕೇವಲ ಮಾಮಾತ್ವದಿಂದ ಬರುವವು.

ದೇಹಾತ್ಮವಾದಿನಾಂ ಪುಂಸಾಂ ಅಪಿ ರಾಜನ್ಯಸತ್ತಮ । ಯಥಾ ದೇಹಃ ಪ್ರಿಯತಮಃ ತಥಾ ನ ಹ್ಯನು ಯೇ ಚ ತಮ್

ರಾಜನಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ದೇಹವೇ ಆತ್ಮ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವರಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹವೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ; ದೇಹವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರೂ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಿಯರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ದೇಹೋಽಪಿ ಮಮತಾಭಾಕ್ ಚೇತ್ ತರ್ಹ್ಯಸೌ ನಾತ್ಮವತ್ ಪ್ರಿಯಃ । ಯಜ್ಜೀರ್ಯತ್ಯಪಿ ದೇಹೇಽಸ್ಮಿನ್ ಜೀವಿತಾಶಾ ಬಲೀಯಸೀ

ದೇಹವನ್ನು 'ನನ್ನದು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ ಅದು ಆತ್ಮದಷ್ಟು ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹ ಹಳೆಯದಾದರೂ ಜೀವಿಸುವ ಆಸೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ತಸ್ಮಾತ್ ಪ್ರಿಯತಮಃ ಸ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ದೇಹಿನಾಮ್ । ತದರ್ಥಮೇವ ಸಕಲಂ ಜಗದ್ ಏತತ್ ಚರಾಚರಮ್

ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದದ್ದು. ಆ ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳು ಇದ್ದಿವೆ.

ಕೃಷ್ಣಮೇನಮವೇಹಿ ತ್ವಂ ಆತ್ಮಾನಂ ಅಖಿಲಾತ್ಮನಾಮ್ । ಜಗದ್ಧಿತಾಯ ಸೋಽಪ್ಯತ್ರ ದೇಹೀವಾಭಾತಿ ಮಾಯಯಾ

ನೀನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಕೃಷ್ಣನೇ ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮನು. ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಆತನು ಕೂಡ ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ದೇಹಧಾರಿ ಆಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.

ವಸ್ತುತೋ ಜಾನತಾಮತ್ರ ಕೃಷ್ಣಂ ಸ್ಥಾಸ್ನು ಚರಿಷ್ಣು ಚ । ಭಗವದ್ ರೂಪಮಖಿಲಂ ನಾನ್ಯದ್ ವಸ್ತ್ವಿಹ ಕಿಞ್ಚನ

ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿದವರಿಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವೂ ಚಲಿಸುವದೂ ಕೃಷ್ಣನ ರೂಪವೇ. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ರೂಪವಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಸರ್ವೇಷಾಮಪಿ ವಸ್ತೂನಾಂ ಭಾವಾರ್ಥೋ ಭವತಿ ಸ್ಥಿತಃ । ತಸ್ಯಾಪಿ ಭಗವಾನ್ಕೃಷ್ಣಃ ಕಿಂ ಅತದ್ವಸ್ತು ರೂಪ್ಯತಾಮ್

ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಅರ್ಥವು ಅವುಗಳಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆ. ಆತನ ಸ್ವರೂಪವಲ್ಲದ ಯಾವುದನ್ನೂ ನಿಜವಾದ್ದೆಂದು ಹೇಗೆ ಹೇಳಬಹುದು?

( ಮಿಶ್ರ ) ಸಮಾಶ್ರಿತಾ ಯೇ ಪದಪಲ್ಲವಪ್ಲವಂ ಮಹತ್ಪದಂ ಪುಣ್ಯಯಶೋ ಮುರಾರೇಃ । ಭವಾಮ್ಬುಧಿರ್ವತ್ಸಪದಂ ಪರಂ ಪದಂ ಪದಂ ಪದಂ ಯದ್ ವಿಪದಾಂ ನ ತೇಷಾಮ್

ಯಾರು ಮುರಾರಿಯ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಹಿಮೆಗೂಡಿದ ಪಾದಪಲ್ಲವಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರಿಗೋಸ್ಕರ ಭವಸಾಗರವು ಕರುಹುಳಿಯ ಹೂವಿನಷ್ಟು ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಪರಮಪದದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೇನೂ ಅಪಾಯವಿಲ್ಲ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏತತ್ತೇ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾತಂ ಯತ್ ಪೃಷ್ಟೋಽಹಮಿಹ ತ್ವಯಾ । ಯತ್ ಕೌಮಾರೇ ಹರಿಕೃತಂ ಪೌಗಣ್ಡೇ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಮ್

ನೀನು ಕೇಳಿದ ಹಾಗೆ, ಹರಿಯು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೂ, ಬಾಲಕಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೂ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಾನೀಗ ಹೇಳಿಬಿಟ್ಟೆ.

( ಮಿಶ್ರ ) ಏತತ್ಸುಹೃದ್‌ಭಿಶ್ಚರಿತಂ ಮುರಾರೇಃ ಅಘಾರ್ದನಂ ಶಾದ್ವಲಜೇಮನಂ ಚ । ವ್ಯಕ್ತೇತರದ್ ರೂಪಮಜೋರ್ವಭಿಷ್ಟವಂ ಶೃಣ್ವನ್ ಗೃಣನ್ನೇತಿ ನರೋಽಖಿಲಾರ್ಥಾನ್

ಮುರಾರಿಯು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಕೃತ್ಯಗಳು—ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದು, ಹಸಿರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವುದು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದರೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದರೂ ಅವನ ರೂಪಗಳು, ಭೂಮಿಯ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳಿ, ಹಾಡಿದವನು ಎಲ್ಲವೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

( ಅನುಷ್ಟುಪ್ ) ಏವಂ ವಿಹಾರೈಃ ಕೌಮಾರೈಃ ಕೌಮಾರಂ ಜಹತುರ್ವ್ರಜೇ । ನಿಲಾಯನೈಃ ಸೇತುಬನ್ಧೈಃ ಮರ್ಕಟೋತ್ಪ್ಲವನಾದಿಭಿಃ

ಹೀಗೆ, ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಡಗಾಟ, ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕೋತಿಯಂತೆ ಹಾರುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಆಟಗಳನ್ನಾಡುತ್ತಾ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆಯಿದರು.

ಸೂತ ಉವಾಚ । ಏವಂ ಕೃಷ್ಣಸಖಃ ಕೃಷ್ಣೋ ಭ್ರಾತ್ರ ರಾಜ್ಞಾಽಽವಿಕಲ್ಪಿತಃ । ನಾನಾಶಂಕಾಸ್ಪದಂ ರೂಪಂ ಕೃಷ್ಣವಿಶ್ಲೇಷಕರ್ಷಿತಃ

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಅರ್ಜುನನು, ತನ್ನ ರಾಜಸಹೋದರನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಅನೇಕ ಅನುಮಾನಗಳಿಂದ ಕಾಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೃಷ್ಣನ ವಿಯೋಗದಿಂದ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದನು.

ಶೋಕೇನ ಶುಷ್ಯದ್ವದನಹೃತ್ಸರೋಜೋ ಹತಪ್ರಭಃ । ವಿಭುಂ ತಮೇವಾನುಧ್ಯಾಯನ್ನಾಶಕ್ರೋತ್ಪ್ರತಿಭಾಷಿತೂಮ

ದುಃಖದಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಮುಖವೂ ಹೃದಯವೂ ಒಣಗಿಹೋಗಿತ್ತು, ಹೊಳಪೂ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿತ್ತು. ಆ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಅವನು ಮಾತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತಿಲ್ಲ.

ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಸಂಸ್ತಭ್ಯ ಶುಚಃ ಪಾಣಿನಾಽಽಮೃಜ್ಯ ನೇತ್ರಯೋಃ । ಪರೋಕ್ಷೇಣ ಸಮುನ್ನದ್ಧಪ್ರಣಯೌತ್ಕಣ್ಠ್ಯಕಾತರಃ

ಅರ್ಜುನನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದು, ಕೈಯಿಂದ ಕಣ್ಣು ತೊಳೆದುಕೊಂಡನು. ಕೃಷ್ಣನ ದೂರವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ತೀವ್ರವಾದ ತವಕದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದನು.

ಸಖ್ಯ ಮೈತ್ರೀಂ ಸೌಹೃದಂ ಚ ಸಾರಥ್ಯಾದಿಷು ಸಂಸ್ಮರನ । ನೃಪಮಗ್ರಜಮಿತ್ಯಾಹ ಬಾಷ್ಪಗದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ

ಸ್ನೇಹ, ಮಿತ್ರತೆ, ಹೃದಯಸಂಬಂಧ ಹಾಗೂ ಸಾರಥ್ಯಾದಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ । ವಞ್ಚಿತೋಽಹಂ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿಣಾ ಬನ್ಧುರುಪಿಣಾ । ಯೇನ ಮೇಽಪಹೃತಂ ತೇಜೋ ದೇವವಿಸ್ಮಾಪನಂ ಮಹತ

ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾರಾಜ, ನನ್ನ ಬಂಧುವಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಹರಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಂದಲೇ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು.