ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ವಿದುರನು ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಪಾಂಡವರು ಅವನನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತರು. ಅವರ ದೇಹಗಳಿಗೆ ಜೀವವೇ ಮರಳಿದಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಲಿಂಗನ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ವಿದುರನನ್ನು ನೋಡಿದ ಪಾಂಡವರು ವಿಯೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆಪ್ತತೆಯ ಭಾವದಿಂದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಹರಿಸಿದರು. ಧರ್ಮರಾಜನು ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಆಸನಕ್ಕೆ ಕೂಳಿಸಿ, ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ವಿದುರನು ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದು, ಸುಖವಾಗಿ ಕುಳಿತ ನಂತರ, ಧರ್ಮರಾಜನು ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೇಳಿದನು: "ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯೇ? ನಿನ್ನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಬೆಳೆದಿದ್ದೇವೆ. ವಿಷ, ಬೆಂಕಿ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ, ನಮ್ಮ ತಾಯಿಯೊಡನೆ, ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾ ನೀನು ಹೇಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳು. ನೀನು ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದೆಯೇ? ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀಯೇ?" "ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತರಾದ ನೀನು ತಾನೇ ತೀರ್ಥ; ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗದಾಧಾರಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ನೀನು ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತೀಯಲ್ಲವೇ? ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳು, ಕೃಷ್ಣನ ಆರಾಧಕರು, ಅವರನ್ನು ನೀನು ನೋಡಿದ್ದೀಯೇ ಅಥವಾ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಏನಾದರೂ ಕೇಳಿದ್ದೀಯೇ? ಯಾದವರು ತಮ್ಮ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?" ಧರ್ಮರಾಜನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ವಿದುರನು ತನ್ನ ಅನುಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಯದುವಂಶದ ನಾಶದ ವಿಷಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ದುಃಖಕರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇತರರ ದುಃಖವನ್ನು ನೋಡಲು ಅವನಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ. ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಹೀಗೆ ಹೋದವು; ವಿದುರನು ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಗೌರವದಿಂದ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹರ್ಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಇದ್ದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಯಮನು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಯಮನು ಶಾಪದಿಂದ ಶೂದ್ರನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದು, ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗನು ವಂಶದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಸಹೋದರರೊಡನೆ (ಅವರು ಲೋಕಪಾಲರನ್ನು ಹೋಲುವವರು) ಪರಮ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸಿದನು. ಈ ರೀತಿ, ಮನೆಯ ಆಸಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ, ಜಾಗ್ರತೆಯಿಲ್ಲದ ಜನರಿಗೆ, ಜಯಿಸಲಾರದ ಕಾಲವು ತಿಳಿಯದೆ ಹೋದಂತೆ ಕಳೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ವಿದುರನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಹೇಳಿದನು: "ರಾಜನೇ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಗಮಿಸು; ಅಪಾಯವು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡು. ಇಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ. ಇದು ಪರಮ ಕಾಲ, ಭಗವಂತನು, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಗಾಗಿ ಬಂದಿರುವನು." "ಅವನಿಂದ, ಪ್ರಿಯವಾದವರೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ದೂರವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಜನರು ಅಚಾನಕ್ ವಿಯೋಗವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹಣ, ಸಂಪತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತೇನು? ತಂದೆ, ತಮ್ಮ, ಸ್ನೇಹಿತರು, ಪುತ್ರರು—ಎಲ್ಲರೂ ಹತವಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಯೌವನವು ಹೋದಿದೆ; ನೀನು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ದೇಹಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯೆ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಜೀವಿಗೆ ಜೀವಂತಿಕೆಯ ಆಶೆ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬುದು ಅದ್ಭುತ. ನೀನು, ಪೋಷಕನಂತೆ, ಭೀಮನಿಂದ ಉಳಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯಲ್ಲ." "ಅಗ್ನಿ ಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ, ದಾನಗಳು ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ವಿಷ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಹೆಂಡತಿಯರ ಮಾನ ಹಾನಿಯಾಗಿದೆ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಧನ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ—ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ಜೀವಕೊಟ್ಟವರಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಉಳಿದಿದೆ? ಈ ದೇಹವೂ, ಜೀವಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಯಂತೆ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗುರಿಯೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ ಹೋದವನು ಜ್ಞಾನಿಯಾಗೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ." "ತಾನೇ ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಂದ ನಿರಾಶನಾಗಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮದಿಂದ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ನೀನು ಉತ್ತರದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಟುಹೋಗು; ನಿನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಇರಲಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ, ಕಾಲವು ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜನರನ್ನು ದೂರಕ್ಕೆ ಎಳೆಯುತ್ತದೆ." ವಿದುರನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು, ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ಮೇಲಿನ ಆಪ್ತತೆಯ ಬಲವಾದ ಬಂಧನವನ್ನು ಕಡಿದು, ತಮ್ಮ ತಂಗಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದನು. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪತ್ನಿ, ಸುಬಲನ ಪುತ್ರಿ ಗಾಂಧಾರಿ, ಪತಿಯ ಸೇವೆಗೆ ನಿರತನಾಗಿ, ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದ ದಂಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮಹಾತ್ಮರು ತಮ್ಮ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ, ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು. ಅಜಾತಶತ್ರು ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಎಳ್ಳು, ಹಸುಗಳು, ಭೂಮಿ, ಚಿನ್ನ ಮುಂತಾದ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆ, ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಸುಬಲನ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡನು ಇಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಜಯನು ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ಆತಂಕದಿಂದ ಕೇಳಿದನು: "ಗವಾಲ್ಗಣಾ, ನಮ್ಮ ವಯಸ್ಸಾದ ತಂದೆ, ಈಗ ದೃಷ್ಟಿಹೀನನಾದವರು, ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ನಮ್ಮ ತಾಯಿ, ಹತರಾದ ಪುತ್ರರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಿರುವಳು, ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ನಮ್ಮ ಮಾವನು, ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನು, ಎಲ್ಲ ಹೋದನು? ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವನಂತೆ ಭಾವಿಸಿ, ಬಂಧುಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗ, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಗಂಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾನೋ ಎಂಬ ಭಯವಿದೆ," ಎಂದು ಆತ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು. "ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಪಾಂಡು ವಿಧಿವಶರಾದ ಮೇಲೆ, ನಮ್ಮ ಮಾವಂದಿರು ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲಾ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಈಗ ಆ ರಕ್ಷಕರು ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು?" ಸುತನು ಹೇಳಿದನು: ವಿಯೋಗದ ದುಃಖದಿಂದ, ಹೃದಯದ ಕರುಣೆಯಿಂದ, ಸಂಜಯನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಒಳಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಆಘಾತದಿಂದ ಉತ್ತರಿಸಲಾರದೆ ಕುಳಿತನು. ನಂತರ, ತನ್ನ ಕೈಗಳಿನಿಂದ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಂಜಯನು ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಅಜಾತಶತ್ರುವಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದನು. "ನಿನ್ನ ಪಿತಾಮಹರು, ಗಾಂಧಾರಿ ಎಲ್ಲಿ ಹೋದರು ಎನ್ನುವುದು ನನಗೆ ತಿಳಿಯದು, ಮಹಾಬಾಹು; ನಾನು ಈ ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ಮೋಹಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು," ಎಂದು ಸಂಜಯನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, tumbleರುಸಹಿತ ಮಹರ್ಷಿ ನಾರದನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದನು. ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ಸಹೋದರರೊಡನೆ ಎದ್ದು, ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ನಾರದನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನನ್ನ ಪಿತಾಮಹರು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ತಾಯಿ, ಹತರಾದ ಪುತ್ರರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು ಎಂಬುದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ." ಆಗ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ ನಾವಿಕನಂತೆ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ನಾರದನು ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು: "ಹಸುವುಗಳನ್ನು ಹಗ್ಗದಿಂದ ಹೂಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದಂತೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಿಂದ, ಪದಗಳಿಂದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರು ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಹೋಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಟದ ವಸ್ತುಗಳು ಆಟಗಾರನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸೇರಿ, ಬೇರ್ಪಡುವಂತೆ, ಜನರ ಸಂಗವೂ, ವಿಯೋಗವೂ ಭಗವಂತನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ." "ನೀನು ಶಾಶ್ವತ ಅಥವಾ ಅಶಾಶ್ವತವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ನಿಜವಾದುದಲ್ಲ; ಯಾವ ಸಂಗತಿಗೂ ದುಃಖಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆಸಕ್ತಿಯ ಹೊರತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಹೃದಯದ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ನಾನು ಇಲ್ಲದೆ ಆ ಬಲಹೀನರು, ದಯನೀಯರು ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ತ್ಯಜಿಸು." "ಈ ದೇಹವು ಪಂಚಭೂತಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲ, ಕರ್ಮ, ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಾವು ಹಿಡಿದವನೊಬ್ಬನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಾರದು; ಹಾಗೆಯೇ, ಒಬ್ಬನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ಇಂತೆಯಾಗಿ ನಾರದ ಮುನಿಯ ಉಪದೇಶದಿಂದ ಯುದ್ಧಿಷ್ಠಿರನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.