ಅದು ಅದ್ಭುತ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಭಗವಂತನ ಅಪ್ರತಿಹತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ, ಕಾಲಚಕ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಪಾಂಡವ ವಂಶಕ್ಕೆ ಆಶೀರ್ವಾದವಾಗಿ ಈ ಮಗು ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೇಳಿದರು. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪೆಯಿಂದ, ಈ ಮಗುವನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ "ವಿಷ್ಣುರಾತ" ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರಕ್ಷಿತನು. ಯಾವುದೆ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ, ಅವನು ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತ, ಮಹಾತ್ಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೇಳಿದನು: "ನಮ್ಮ ವಂಶದ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು, ಪುಣ್ಯವಂತರಾಗಿದ್ದ ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಪಂಥವನ್ನು ಈ ಮಗು ಅನುಸರಿಸುತಿದೆಯೆ? ಸದ್ಗುಣಿಗಳು, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೊಗಳಿದ ಆ ಮಹಾನ್ ರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆಯೆ?" ಎಂದು ಆತನು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಉತ್ತರಿಸಿದರು: "ಪ್ರಿತಾನಂದನ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಅವನು ಜನರ ಯಥಾರ್ಥ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನಂತೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತನೂ, ಸತ್ಯವಂತನೂ, ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮಚಂದ್ರನಂತೆ. ಅವನು ಶಿಬಿರಾಜನಂತೆ ದಾನಶೀಲನೂ, ಆಶ್ರಯದಾತನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ದುಷ್ಯಂತನ ಮಗನಂತೆ ತನ್ನ ಕುಲದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾನೆ. ಬಾಣವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಅರ್ಜುನರಿಗನುಸಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸುವದು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದಂತೆ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದಂತೆ ಕಠಿಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ." "ಮೃಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಹನಂತೆ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೂ, ಹಿಮಾಲಯದಂತೆ ಸ್ಥಿರನೂ, ಭೂಮಿಯಂತೆ ಸಹನಶೀಲನೂ, ತನ್ನ ತಾಯ್ನಂದಿರಂತೆ ಕ್ಷಮಾಶೀಲನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ತಾತನಂತೆ ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದವನೂ, ಶಿವನಂತೆ ದಯಾಳುವೂ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಶ್ರೀಹರಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ರಯದಾತನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತನಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಾಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ; ರಂತಿದೇವನಂತೆ ದಾನಶೀಲನೂ, ಯಯಾತಿಯಂತೆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯಂತೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನಂತೆ ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತಿ, ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಸೇವೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ." "ಅವನು ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ಧರ್ಮದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ದೋಷಿಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವವನು; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿ ಯುಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವನು. ತಕ್ಷಕನು ಅವನ ಅಂತ್ಯದ ಸಮಯವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಅವನು ಬಂಧನಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಹರಿಯ ಸನ್ನಿಧಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯಲು ವ್ಯಾಸಪುತ್ರರಿಂದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ; ಗಂಗೆಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಶರೀರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಪರಮಧಾಮವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ." "ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸನ್ಮಾನಿತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಈ ಮಗು ಲೋಕದಲ್ಲಿ 'ಪರೀಕ್ಷಿತ್' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವವನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವವನು. ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಚಂದ್ರನಂತೆ ದಿನೇದಿನೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ; ತಂದೆಯು ತನುಕಟ್ಟಿದ ಮರಕಡ್ಡಿಯಂತೆ ಅವನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ." "ಕುಟುಂಬದವರು ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ತೆರಿಗೆ ಅಥವಾ ದಂಡವಿಲ್ಲದೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆತನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಚ್ಯುತನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವನ ಸಹೋದರರು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು." "ಆ ಸಂಪತ್ತಿನಿಂದ ಧರ್ಮಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮೂರು ಅಶ್ವಮೇಧಯಾಗಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಭಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದನು. ರಾಜನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಂತೆ, ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ಅವನ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ, ರಾಜನು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ, ಕೃಷ್ಣನು ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಯದುಕುಲದವರೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣಮಾಡಿದನು." "ಹರಿಯ ಬಾಲ್ಯಚರಿತ್ರೆಯಾದ ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಣೆ, ವ್ರಜದ ಬಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಹಾಡಿದರು. ಇದು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ; ಅವನು ಲೀಲೆಗೆ ಮಾನವರ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪಾಪಿಗಳಾದ ಅಘಾಸುರನೂ ಸಹ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಭಗವಂತನ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಪರಮಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಯಾರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಎಂತಹ ಭಾಗ್ಯ!" "ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕೃಷ್ಣನ ಅದ್ಭುತ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪುನಃ ಶುಕಮುನಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು—ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಆ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: 'ಹರಿಯ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು, ವಯಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ ಬಾಲಕರು ಹೇಗೆ ಹಾಡಿದರು? ಅವು ಬೇರೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆದವು ಅಲ್ಲವೆ? ಮಹಾಯೋಗೀ, ಗುರುವೇ, ಈ ಪರಮಾಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳಿ. ಇದು ಹರಿಯ ಮಾಯೆಯೇ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಅಲ್ಲ.' 'ನಾವು ಲೋಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಗುರುವೇ! ನಾವು ಕೇವಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಎಂಬ ಹೆಸರಿದ್ದರೂ, ನಿಮ್ಮಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಪವಿತ್ರ ಕಥಾಮೃತವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುಡಿಯುತ್ತೇವೆ.'" "ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ಬದರಾಯಣಪುತ್ರನು (ಶುಕಮುನಿ) ಅನಂತ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ತನಗೆ ಜ್ಞಾಪನೆ ಬಂತು; ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಆ ಭಗವತ್ಭಕ್ತನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: 'ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರೆ, ನೀವು ಕೇಳಿದಂತೆ, ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಲೀಲಾವತಾರಗಳನ್ನೂ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ.' 'ಯಾರು ಬಿದ್ದುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಅಸಹಾಯರಾಗಿದ್ದರೂ, "ಹರಯೇ ನಮಃ" ಎಂದು ಜೋರಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತ ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಮೂಲಕ ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಜನರ ದುಃಖವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ—ಹಾಗೆ ಸೂರ್ಯನ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯು ಕತ್ತಲೆ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿಹಾಕುವಂತೆ.' 'ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೇಳದ, ಸುಳ್ಳು ಕಥೆಗಳು, ಖಾಲಿ ಮಾತುಗಳು ಹೇಳಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ, ನಿಜವಾದದು, ಶುಭಕರವಾದದು, ಪವಿತ್ರವಾದದು, ಭಗವಂತನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದೇ. ಅವನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುವಾಗ ಮಾತ್ರ, ಅದು ಸದಾ ಹಸಿರು, ಮನೋಹರ, ನವೀನ, ಮನಸ್ಸಿನ ಮಹೋತ್ಸವವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಅದು ಜನರ ದುಃಖಸಾಗರವನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತದೆ.' 'ಹರಿಯ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸಾರದ ಯಾವ ಮಾತುಗಳೂ, ಅವು ಎಷ್ಟೇ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಾಗೆಗಳ ಸ್ನಾನದ ಸ್ಥಳದಂತೆ; ಅದು ಹಂಸರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಲ್ಲ. ಅಚ್ಯುತನು ಇರುವಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಲಂಕಾರವಿಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಅವನ ನಾಮಗುಣಗಳಿರುವಲ್ಲಿ, ಅದು ಜನರ ಪಾಪವನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ; ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹಾಡುತ್ತಾರೆ, ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ.' 'ಓ ಅಚ್ಯುತಾ! ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ನಿರ್ಲಿಪ್ತ ಕರ್ಮಗಳೂ, ಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಅವು ಶಾಶ್ವತವಾದ ಶುಭವನ್ನು ತರುವುದಿಲ್ಲ. ಯತ್ನ, ಪುಣ್ಯ, ಧನ ಸಂಪಾದನೆ—ಇವು ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಧರ್ಮ, ತಪಸ್ಸು, ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಿದರೂ, ಅವು ಶ್ರೀಧರನ ಪಾದಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ತರುವದಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಹರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಡುವುದು, ಕೇಳುವುದು, ನೆನೆಯುವುದು ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ.' 'ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಸ್ಮರಣೆ ಎಲ್ಲಾ ಅಶುಭವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಪರಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೀವು ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠರು ನಿಜಕ್ಕೂ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು; ಏಕೆಂದರೆ, ನೀವು ಸದಾ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತೀರಿ—ಅವನು ದೇವಾಧಿದೇವ, ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ನಿಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವನು." ಹೀಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ರಾಜನು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಳಿದ ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆ, ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಗಳು, ಸದಾ ಲೋಕವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.