ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಕೂಡಿದ್ದ ಮಹಾಪುಣ್ಯವಂತರು, ಧರ್ಮಜ್ಞರು, ಕಾಲಸ್ಥಾನಗಳ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿದವರನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ ನೀಡಿದನು. ಅವನು ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು—ಯಾರು ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಜಗದೀಶ್ವರನು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು—ಅವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆರಾಧನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಭೀಷ್ಮನು, ಕಳಕಳಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಅಂಧರಾದಂತೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪಾಂಡವರನ್ನು, ವಿಶೇಷ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಿನಯದಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಅಯ್ಯೋ! ಪಾಂಡವರೇ, ಧರ್ಮಪತ್ನರಾದ ನೀವು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ, ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ಸದಾ ಭಕ್ತರಾದ ನೀವು, ಇಂತಹ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುವಂತವರು ಅಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಅನ್ಯಾಯ ಎಷ್ಟು ದುಃಖದಾಯಕ! ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪಾಂಡು ಮಹಾರಾಜನು ಇಲ್ಲದಾಗ, ಕುಂತಿದೇವಿಯವರು ನಿಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ವಿಧವೆಯಾಗಿ, ಅನೇಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ತಾಳ್ಮೆಯಿಂದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳು ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರು ಕಾಲದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ, ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಗೆ ಮೋಡಗಳು ಹೇಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಭೀಮನು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ, ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿ ಗಾಂಡೀವವಿದೆ, ಕೃಷ್ಣನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಹೀಗಿರುವಾಗ ನಿಮಗೆ ದುಃಖ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ರಾಜನೇ, ಯಾರಿಗೂ ಅವನ ಇಚ್ಛೆ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಯೋಗ್ಯ ವಿಚಾರಮಾಡುವವರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವನ ಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದನ್ನು ವಿಧಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಗ್ರಹಿಸು. ಈಗ ನೀನು ಜನರ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ, ಅವರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡು. ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ಇರುವವರು ಸ್ವಯಂ ಭಗವಂತನಾದ ಮೂಲನಾರಾಯಣನೇ. ಅವನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ವೃಷ್ಣಿಕುಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜಗತ್ತನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಶಿವ, ದೈವಿಕ ಋಷಿ ನಾರದ, ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಧುವೆಂದು, ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು, ಉತ್ತಮ ಹಿತೈಷಿಯೆಂದು, ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ, ದೂತನಾಗಿ, ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಕೃಷ್ಣನು—ಆತನೇ ಸರ್ವಾತ್ಮನು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವವನು, ಅಹಂಕಾರರಹಿತನು. ಅವನು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭೇದಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಅಪರಾಧವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ, ರಾಜನೇ, ಅವನ ಏಕಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಅವನ ಕರುಣೆ ಎಷ್ಟು ಅಪಾರ! ನಾನು ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ತಾನೇ ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅವನ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವಾಗ ಎಲ್ಲ ಆಸೆ-ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ದೇವದೇವನಾದ ಭಗವಂತನು, ನಾನು ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಯಲಿ. ಅವನು ನಗುವಿನ ಮುಖ, ಕಮಲವದನ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣು, ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳೊಂದಿಗೆ ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಸುತನು ಹೇಳಿದನು: ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಭೀಷ್ಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಧರ್ಮಗಳ ಕುರಿತು, ವಿವಿಧ ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮಗಳ ಕುರಿತು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಯಾರು ಯಾರು ಯಾವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಏನು, ದಾನ, ರಾಜಕೀಯ, ಮೋಕ್ಷ, ಮಹಿಳೆಯರ ಧರ್ಮ, ದೇವಭಕ್ತಿಯ ವಿಭಾಗಗಳು, ಯೋಗ—ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದನು. ಅವನು ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯೋಗಿಗಳು ಇಚ್ಛಾಮರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವ ಶುಭ ಸಮಯವಾದ ಉತ್ತರಾಯಣ ಬಂದಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು, ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆದಿಪುರುಷನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಪೀತಾಂಬರ ಧಾರಣೆಯುಳ್ಳ, ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸದಂತೆ ತನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು. ಪವಿತ್ರ ಚಿತ್ತದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಅಶುಭವನ್ನೂ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು, ಯುದ್ಧದ ದಣಿವು ಕೇವಲ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದರಿಂದ ದೂರವಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ಎಲ್ಲಾ ಇಂದ್ರಿಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿ, ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತ, ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಈಗ ಪಿಪಾಸೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಸಾತ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಸ್ವಾನುಭವದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾದ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಆನಂದರೂಪನಾದ, ತಮಾಲ ಮರದಂತೆ ಕಪ್ಪು, ಸೂರ್ಯಕಿರಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಸುಂದರ ಕುಂದಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಅರ್ಜುನನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಕಮಲಮುಖನಾದ ಅವನಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಶುದ್ಧ ಪ್ರೀತಿ ಸದಾ ಇರಲಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆವರು, ಕುದುರೆಗಳ ಧೂಳಿನಿಂದ ಕೂದಲು ಧೂಪಗೊಂಡು, ಕವಚವು ಹೊಳೆಯುತ, ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ಚರ್ಮವೇ ಚುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಆತನೇ ನನ್ನ ಪರಮಾತ್ಮ. ಅವನು ಅರ್ಜುನನ ಚariotವನ್ನು ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಶತ್ರುಸೈನಿಕರ ಜೀವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಅವನು ಪಾರ್ಥನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡನು—ಅವನಲ್ಲೇ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಸದಾ ಇರಲಿ. ಅರ್ಜುನನು ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಪಾಪಭಯದಿಂದ ಹಿಂಜರಿದಾಗ, ಆತನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಸಂಶಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದನು. ಅವನ ಪದಪದ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ಸದಾ ಇರಲಿ. ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಪೂರೈಸಲು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಕೃಷ್ಣನು ರಥದಿಂದ ಜಿಗಿದು, ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ಬಿಸುಟಿಕೊಂಡು, ಚುಚ್ಚಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು, ಗಜಸುರನನ್ನು ಹೊಡೆಯಲು ಹರಿಯು ಹೋದಂತೆ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದನು. ನಾನು ಭೀಕರ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು, ಬಾಣ ಮುರಿದು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ಆತನು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಆ ಮುಕುಂದನೇ ನನ್ನ ಆಶ್ರಯವಾಗಲಿ. ಮರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಚುಚ್ಚಿ ಹಾಗೂ ಪಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ, ನಾನು ಅವನಲ್ಲೇ ಭಕ್ತಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ. ಗೋಪಿಯರು, ಅವರ ಚಲನೆ, ನಗುವು, ಕೋಪಭಾವದ ಕಣ್ಗಳಿಂದ, ಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಹಿಗ್ಗಾ ಮುಗ್ಗಾ ಅನುಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ರಾಜಸೂಯಯಾಗದಲ್ಲಿ, ರಾಜಮಂಡಪದಲ್ಲಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ರಾಜರು ಸುತ್ತಲು ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ಪೂಜೆಗೊಳ್ಳಲು ಯೋಗ್ಯನಾದವನನ್ನು ನಾನು ಕಂಡೆ. ಆತನೇ ನನಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಈಗ ನಾನು ಅವನನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ—ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅವ್ಯಯನು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅವನನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಒಂದು ಸೂರ್ಯನು ಅನೇಕ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಂತೆ. ನನ್ನ ಭೇದಭಾವದ ಮೋಹವು ಈಗ ಹೋಗಿದೆ. ಸುತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು, ವಾಕ್ಯ, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿ, ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದು, ಶಾಂತನಾದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಅವಿಭಕ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಎಲ್ಲರು ಮೌನವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಯುವ ಸಮಯದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹೇಗೆ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ ಇದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು ಪೌಂಡ್ರಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು, ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು, ಆಕಾಶದಿಂದ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಸುರಿಯಿತು. ಭೀಷ್ಮನು ಪರಮಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಭಾರ್ಗವಪತ್ರನಾದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಶ್ರಾದ್ಧಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಆದರೂ ಅವನು ಕೆಲವು ಕಾಲ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದನು. ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಗುಪ್ತ ನಾಮಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ಭಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ನಂತರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಗಜಾಹ್ವಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ತಂದೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿನಿಯಾದ ಗಾಂಧಾರಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು.