ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಭೀಷ್ಮ ಪಿತಾಮಹನು ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪರ್ವತ, ನಾರದ, ಧೌಮ್ಯ, ಪೂಜ್ಯ ಬದರಾಯಣ, ಬೃಹದಾಶ್ವ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು, ರೇಣುಕೆಯ ಪುತ್ರನು ಸೇರಿ ಅನೇಕ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ವಸಿಷ್ಠ, ಇಂದ್ರಪ್ರಮದ, ತ್ರಿತ, ಗೃತ್ಸಮದ, ಅಸಿತ, ಕಕ್ಷೀವಾನ್, ಗೌತಮ, ಅತ್ರಿ, ಕೌಶಿಕ ಹಾಗೂ ಸುದರ್ಶನರಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರೂ ಕೂಡ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಹ್ಮರತಾದಿ ಶುದ್ಧಹೃದಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಕಶ್ಯಪ, ಅಂಗಿರಸ ಮತ್ತು ಇತರರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದರು. ಈ ಮಹಾನ್ assemblyಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಭೀಷ್ಮ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ, ಕಾಲಸ್ಥಳಗಳ ಭೇದ ತಿಳಿದ, ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದ ಆತ, ಆಗಮಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು. ಆತನಿಗೆ ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವನಾಥನಾಗಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕುಳಿತಿದ್ದನು; ಭೀಷ್ಮನು ಅವನಿಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಅನಂತರ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೋಡುವೆಗೂ ಅವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಅಶ್ರುಗಳು, ವಿನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪಾಂಡವರೆಡೆಗೆ ಭೀಷ್ಮನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು: "ಧರ್ಮಮಗನರೇ, ನಿಮಗೆ ಇಂತಹ ದುಃಖಗಳು ಬಂದುಬಂದಿರುವುದು ಎಷ್ಟು ಅನ್ಯಾಯ, ಎಷ್ಟು ವಿಷಾದಕರ! ನೀವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸೇವಕರು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು, ಅಚ್ಯುತನ ಭಕ್ತರು, ನಿಮ್ಮಂತಹವರು ದುಃಖಪಡುವುದಕ್ಕೂ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದಕ್ಕೂ ಅರ್ಹರಲ್ಲ. ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪಾಂಡುನು ಇಲ್ಲದಾಗ, ಕುಂತಿದೇವಿ ಯೌವನದ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿಮ್ಮ خاطر ಅನೇಕ ವಿಪತ್ತನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಎದುರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಈ ಜಗತ್ತು, ಅದರ ರಾಜರು ಕೂಡ ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಗಾಳಿಗೆ ಒಲಿಯುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ. ಧರ್ಮರಾಜನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ರಾಜನಾಗಿರುವಾಗ, ಭೀಮನಿಗೆ ಗದೆಯಿದೆ, ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿ ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸಿದೆ, ಕೃಷ್ಣನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ—ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಯಾವ ವಿಘ್ನವೂ ಹೇಗೆ ಬರುವುದು? ರಾಜನೇ, ಆತನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಯಾರೂ ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ವಿಚಾರವಂತರು, ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಕೂಡ ಅದರಲ್ಲಿ ಮುದುಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದನ್ನು ವಿಧಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ತಿಳಿ; ನೀನು ಜನರ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡು. ಈತನೇ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನು, ವೃಷ್ಣಿವಂಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಗುಪ್ತಗೊಳಿಸಿ, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವನು. ಆತನ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಿವ, ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲಮುನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ. ನೀನು ತಾಯಿಯ ಮಾವನಾಗಿಯೂ, ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿಯೂ, ಮಂತ್ರಿಯನ್ನಾಗಿಯೂ, ದೂತನಾಗಿಯೂ, ಸಾರಥಿಯಾಗಿಯೂ ನೋಡಿದ ಆ ಕೃಷ್ಣನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಭಾವನೆ ಹೊಂದಿರುವ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತನು. ಆತನು ಜೀವಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ಆತನಿಗೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ, ರಾಜನೇ, ಏಕಭಕ್ತಿಗೆ ಆತನು ತೋರಿಸುವ ದಯೆಯನ್ನು ನೋಡು: ನಾನು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವ ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನೇ ಸ್ವತಃ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯೋಗಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ಅವನ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಶರೀರ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕಾಮಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ದೇವದೇವ ಭಗವಂತನು ನನ್ನ ದೇಹ ತ್ಯಾಗವಾಗುವ ತನಕ ಇಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿ. ಅವನ ಹಸಿರು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮಂದಹಾಸವಿರುವ ಮುಖ, ಕಮಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖ, ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳು—ಈ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನು ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಎದುರು ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಜನರ ಸ್ವಭಾವ, ವರ್ಣ, ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ಕರ್ತವ್ಯಗಳು, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ದಾನ, ರಾಜಕೀಯ, ಮೋಕ್ಷ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಧರ್ಮ, ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ, ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಭೀಷ್ಮನು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದನು. ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯೋಗಿಗಳು ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಲು ಬಯಸುವ ಶುಭ ಕಾಲವಾದ ಉತ್ತರಾಯಣವು ಉಗಮವಾಯಿತು. ಆಗ, ಸಾವಿರ ನದಿಗಳಂತೆ ಹರಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ತನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಭೀಷ್ಮನು ಎಲ್ಲ ಬಂಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆದಿಪುರುಷ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು. ಪಿತಾಂಬರ ಧರಿಸಿದ, ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳಿರುವ, ನಿಶ್ಚಲ ದೃಷ್ಟಿಯುತ ಕೃಷ್ಣನು ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಶುದ್ಧ ಚಿತ್ತದಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಅಶುಭಗಳು ಹೋಗಿಹೋಗಿ, ಯುದ್ಧದ ಶ್ರಮ ದೇವರ ದರ್ಶನದಿಂದ ದೂರವಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಲೋಕನಿರ್ಮಾತೃ ಜಾನಾರ್ಧನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: "ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಈಗ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಸಾತ್ವತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಸ್ವಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ, ಜನ್ಮದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಆನಂದಸ್ವರೂಪ, ತಮಾಲವೃಕ್ಷದಂತೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ, ಸೂರ್ಯಕಿರಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ವಸ್ತ್ರ, ಕುಂತಲಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ರೂಪ, ಕಮಲಮುಖ, ಅರ್ಜುನನ ಸ್ನೇಹಿತ—ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಸದಾ ಇರಲಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆವರು, ಕುದುರೆಗಳ ಧೂಳಿನಿಂದ ಕೂದಲಿಗೆ ಧೂಳು, ಕವಚವು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗಾಯವಾದ ಕೃಷ್ಣ—ಅವನೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಅವನ ಸ್ಮರಣೆಯೇ ನನಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಲಿ. ಯುದ್ಧದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ಎರಡೂ ಸೇನೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಶತ್ರುಸೈನಿಕರ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಸದಾ ಇರಲಿ. ಪಕ್ಷಪಾತದ ಭಾವದಿಂದ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹಿಂಜರಿದ ಅರ್ಜುನನ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿವಾರಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ನನಗಿರಲಿ. ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಪೂರೈಸಲು, ರಥದಿಂದ ಇಳಿದು, ಮೇಲಿನ ವಸ್ತ್ರವು ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಚುಚ್ಚಿದ ಕೋಲು ಹಿಡಿದು, ಗಜವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹರಿಯಂತೆ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಾನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕೂಡುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡು, ಧನಸ್ಸು ಮುರಿದು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ತೋಯ್ದ ದೇಹ, ಪ್ರತಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಕೃಷ್ಣ—ಆ ಮುಕುಂದನೇ ನನಗೆ ಶರಣು. ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಪಾಶ ಹಾಗೂ ಚುಚ್ಚಿನ ಹಿಡಿದು, ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಹತರಾದವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಆ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ. ವ್ರಜದ ಗೋಪಿಯರು, ಅವರ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಲಿತ್ಯ, ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ಮೋಹ, ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ಕಪಟ ರೋಷ, ಅವನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಪಾಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಅನುಕರಿಸಿ, ಅವನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ರಾಜರು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದಾಗ, ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹನಾದ ಆ ಭಗವಂತನು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಗೋಚರವಾದನು; ಆತನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನನಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಈಗ ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ, ಜನ್ಮರಹಿತನಾದ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ಒಂದು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಭೇದಭ್ರಮೆ ದೂರವಾಗಿದೆ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ, ಭೀಷ್ಮನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸು, ವಚನ, ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿ, ಉಸಿರನ್ನು ಒಳಕ್ಕೆಳೆದು ಸ್ಥಿರನಾದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಅವಿಭಕ್ತ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತ ಎಲ್ಲಾ ಮಂದಿ, ದಿನಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮೌನವಾಗುವಂತೆ, ಮೌನರಾದರು. ಅಕ್ಷಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು, ಮಾನವರು ಡೊಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು; ಧರ್ಮಾತ್ಮರು ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದರು; ಆಕಾಶದಿಂದ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಪಾಂಡವರ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಿತು.