ಧನ್ಯವಾದಗಳು, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರಲಿ. ಇಲ್ಲಿದೆ ಭಗವತಪುರಾಣದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಘಟನೆಯ ಕಥನ: ಅಂದು ಧರ್ಮಜ್ಞ ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಧನಂಜಯನೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನು ರಥದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಅವರ ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಧರಣಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ದೇವತೆ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡು, ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಚಕ್ರಧಾರಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ದೈವಿಕ ಋಷಿಗಳೂ, ರಾಜರ್ಷಿಗಳೂ ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ನೋಡಲು ಸೇರಿದ್ದರು. ಪರ್ವತ, ನಾರದ, ಧೌಮ್ಯ, ಪೂಜ್ಯ ಬದರಾಯಣ, ಬೃಹದಶ್ವ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು, ರೇಣುಕಾತನಯ ಪರಶುರಾಮರು—all ಈ ಮಹಾನ್ ಋಷಿಗಳು ಹಾಜರಿದ್ದರು. ವಸಿಷ್ಠ, ಇಂದ್ರಪ್ರಮದ, ತೃತ, ಗೃತ್ಸಮದ, ಅಸಿತ, ಕಕ್ಷಿವಾನ್, ಗೌತಮ, ಅತ್ರಿ, कौಶಿಕ, ಮತ್ತು ಸುದರ್ಶನರು ಕೂಡ ಬಂದಿದ್ದರು. ಬ್ರಹ್ಮರಟ ಮತ್ತು ಇತರ ಶುದ್ಧಹೃದಯ ಋಷಿಗಳು, ಕಶ್ಯಪ, ಅಂಗಿರಸ ಮುಂತಾದವರು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಅವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಭಗ್ಯಶಾಲಿಗಳೆಂದು ತಿಳಿದ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ವಸುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ಸ್ಥಳಕಾಲದ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ಮರಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವನು ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ತಿಳಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿ ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ರೂಪಧಾರಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ಪಾಂಡವರು ಅಲ್ಲಿದ್ದರೆಲ್ಲರೂ ವಿನಯದಿಂದ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಆಳವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಭೀಷ್ಮನು ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು: “ಅಯ್ಯೋ, ಧರ್ಮಪುತ್ರರಾದ ನಿಮ್ಮಂತಹವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭಕ್ತರು, ಧರ್ಮಪರರು, ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ಶರಣಾದವರು—ಇಂತಹವರು ದುಃಖಪಡುವುದು, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲ, ದುಃಖದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪಾಂಡು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಕುಂತಿ ತನ್ನ ಮಗುಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಧವೆಯಾಗಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಆಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳು ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇನೆ. ಲೋಕವೂ ಅದರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದೆ; ಬಲವಂತದಿಂದ ಹಾರಾಡುವ ಮೇಘಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕಾಲದ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಭೀಮನಿಗೆ ಗದೆಯಿದೆ, ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸಿದೆ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಹೇಗೆ ಅಪಯಶಸ್ಸು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು? ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ, ವಿಚಾರಶೀಲರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ತೋಚಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ, ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದನ್ನು ವಿಧಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ತಿಳಿದುಕೋ; ನೀನು ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದವನಾದರೂ, ರಾಜನಾಗಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಈತನೇ ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್, ಆದಿ ನಾರಾಯಣನು, ವೃಷ್ಣಿವಂಶದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಮರೆಯಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಶಿವ, ದಿವ್ಯ ಋಷಿ ನಾರದ ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ನೀನು ಅವನನ್ನು ತಾಯಿಯ ಸಂಬಂಧಿ, ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಹಿತೈಷಿ, ಮಂತ್ರಿ, ದೂತ, ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನೋಡಿದ್ದೀಯೆ—ಆದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮರೂಪ, ಸಮದರ್ಶಿ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತ, ಅವನು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಓ ರಾಜನೇ, ಅವನ ಏಕಭಕ್ತರ ಮೇಲಿರುವ ಅವನ ದಯೆಯನ್ನು ನೋಡು: ನಾನು ಪ್ರಾಣವಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸ್ವತಃ ನನ್ನ ಎದುರು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯೋಗಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರಮಾಡಿ, ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದಾಗ, ಇಚ್ಛೆಗಳೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ದೇವತೆಗಳಾಧಿಪತಿ, ಭಗವಂತನು, ನಾನು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿ; ಅವನು ಹಾಸ್ಯಮುಖ, ಕಮಲಮುಖ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣು, ಚತುರ್ಭುಜನಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದಿದೆ, ಅವನೇ ನನ್ನ ಧ್ಯಾನಪಥ. ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಬಾಣಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು; ಸುತ್ತಲಿರುವ ಋಷಿಗಳು ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವನು ಜನರ ಸ್ವಭಾವ, ವರ್ಣ, ಆಶ್ರಮಾನುಸಾರ ವಿಧಿಸಿರುವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ಕೇಳಿದನು. ಅವನು ದಾನ, ರಾಜಧರ್ಮ, ಮೋಕ್ಷ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಧರ್ಮ, ಭಗವತ್ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಭಾಗ, ಯೋಗದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದನು. ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದ ಭೀಷ್ಮನು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಯೋಗಿಗಳು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಇಚ್ಛಿಸುವ ಶುಭಕಾಲವಾದ ಉತ್ತರಾಯಣ ಕಾಲವು ಬಂತು. ಆಗ, ಸಾವಿರ ನದಿಗಳಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ವಚನವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು, ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆದಿಪುರುಷನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದನು. ಪೀತಾಂಬರಧಾರಿ, ಚತುರ್ಭುಜ, ನಿಸ್ಸೀಮವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅವನು ನಿರಂತರ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಪವಿತ್ರ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ, ಎಲ್ಲಾ ಅಶುಭವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿ, ಯುದ್ಧದ ಶ್ರಮವೂ ಕಳೆಯಿತು; ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳೆಲ್ಲ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಭೀಷ್ಮನು ಪ್ರಪಂಚದ ಕರ್ತೃ자인 ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: “ಈಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು, ಪಿಪಾಸೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಸಾತ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ತನ್ನ ಸ್ವಾನುಭವದಲ್ಲಿ ಲೀನನಾದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಆನಂದದಾಯಕ, ತಮಾಲವೃಕ್ಷದಂತೆ ಕಪ್ಪು, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ನಾಟ್ಯಮಣಿಯಂತೆ ವಕ್ರವಾದ ಕೂದಲು, ಕಮಲಮುಖ, ಅರ್ಜುನನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಆ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರೇಮ ಸದಾ ಇರಲಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಶ್ರಮದಿಂದ汗ದಿಂದ ಮುಖದ ಅಲಂಕಾರ, ಕುದುರೆಗಳ ಧೂಳಿನಿಂದ ಕೂದಲು ಮಸುಕಾದ, ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಗಾಯವಾದ, ಕವಚ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕೃಷ್ಣನೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ಅವನು ನನಗೆ ಸದಾ ಸ್ಮರಣೀಯನಾಗಿರಲಿ. ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಮಾತು ಕೇಳಿ, ರಥವನ್ನು ಸೇನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ, ಶತ್ರುಸೈನಿಕರ ಜೀವಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ, ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ಪಾರ್ಥನ ಸ್ನೇಹಿತನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರೇಮ ಇರಲಿ. ವಿರೋಧಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ತಪ್ಪುಭಾವದಿಂದ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿದ ಅರ್ಜುನನ ಮೋಹವನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ದೂರಮಾಡಿದ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಕಮಲದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಪರಮಭಕ್ತಿ ಸಿಗಲಿ. ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಪೂರೈಸಲು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ರಥದಿಂದ ಹಾರಿಬಂದ, ಮೇಲಿನ ವಸ್ತ್ರ ಬಿದ್ದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಾಬುಕಿನಿಂದ, ಗಜಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಲು ಹರಿಯಂತೆ ಧಾವಿಸಿದ ಆ ಕೃಷ್ಣನು ನನ್ನ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರಲಿ. ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಧನುಸ್ಸು ಮುರಿದು, ರಕ್ತದಿಂದ ಬಳುಕುತ್ತಿದ್ದ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಶತ್ರು ಧಾವಿಸಿದಾಗ, ಮುಕುಂದನೇ ನನ್ನ ರಕ್ಷಕನಾಗಿರಲಿ. ಅರ್ಜುನನ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಚಾಬುಕು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳ ಹಗ್ಗ ಹಿಡಿದು, ಅವನ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಇಲ್ಲಿ ಹತನಾದವರು ಪರಮಗತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದ ಆ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರೇಮ ಇರಲಿ. ಗೋಪಿಯರು ತನ್ನ ನಡೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಲಿತ್ಯ, ನಗುವಿನಲ್ಲಿ ಮನೋಹಾರತೆ, ಕಣ್ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ ಮತ್ತು ಕಪಟ ಕೋಪದಿಂದ, ಅವನ ಲೀಲಾವಿನೋದಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾ, ಅವನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಋಷಿಗಳು, ರಾಜರು ಸುತ್ತಲಿದ್ದಾಗ, ಅವನೇ ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದನು; ಅವನು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿದನು—ಅವನ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ ನನಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಈಗ ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ, ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಕಾರ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ, ಆದರೆ ಒಂದೇ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಅನೇಕ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಅವಿನಾಶಿಯನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಭೇದಭ್ರಮೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು.” ಈ ರೀತಿ ಭೀಷ್ಮನ ಮಹಾಪ್ರಯಾಣದ ಕ್ಷಣ, ಭಕ್ತಿಯ ಪರಮಾವಸ್ಥೆಯ ಕಥೆ, ಧರ್ಮಪಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮಹಿಮೆ—all ಈ ಪವಿತ್ರ ಘಟನೆಯು ಪುಣ್ಯಶಾಲಿಗಳಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು.