ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ದೇವತೆಗಳು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದರು: “ಪ್ರಭು, ಸಕಲ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ವಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಉಸಿರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಾವು ಎಲ್ಲಿಯೂ ನೋಡಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ಈ ಸಂಕಟದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ; ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಶರಣಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.” ಅದಕ್ಕೆ ಭಗವಂತನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಭಯಪಡಬೇಡಿ. ನಾನು ಆ ಬಾಲಕನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋಗಿ. ಅವನು ನನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಏಕ್ಯದಿಂದಲೇ ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಕೆ ಉಂಟಾಯಿತು, ಉತ್ತರಪಾದನ ಪುತ್ರರೇ.” ಇತ್ತ, ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಾರದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ, ಹಾಗೂ ಸರ್ವಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಬಯಕೆಯಿಂದ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ದೇವವ್ರತನು ಶರಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಸಹೋದರರು, ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಮಹರ್ಷಿಗಳು — ವ್ಯಾಸ, ಧೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕೂಡ ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಭಗವಂತನೂ ಸಹ, ಧನಂಜಯನೊಂದಿಗೆ ರಥದಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಅವರ ನಡುವೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿ ಕುಬೇರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ — ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಿದ್ದ ದೇವತೆ ಎಂಬಂತೆ — ಪಾಂಡವರು, ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಮತ್ತು ಚಕ್ರಧಾರಿ ಕೃಷ್ಣನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ದೈವಿಕ ಋಷಿಗಳು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳು — ಎಲ್ಲರೂ ಭರತಕುಲದ ಮುಖ್ಯನನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರು. ಪರ್ವತ, ನಾರದ, ಧೌಮ್ಯ, ಪೂಜ್ಯರಾದ ಬದರಾಯಣ, ಬೃಹದಶ್ವ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು, ರೇಣುಕಾಪುತ್ರ ಪರಶುರಾಮ — ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ವಸಿಷ್ಠ, ಇಂದ್ರಪ್ರಮದ, ತೃತ, ಗೃತ್ಸಮದ, ಆಸಿತ, ಕಕ್ಷಿವಾನ್, ಗೌತಮ, ಅತ್ರಿ, ಕೌಶಿಕ, ಸುದರ್ಶನ ಇವರು ಕೂಡ ಇದ್ದರು. ಇತರ ಶುದ್ಧಹೃದಯರಾದ ಋಷಿಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮರಾತ ಮತ್ತು ಇತರರು, ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಡನೆ — ಕಶ್ಯಪ, ಅಂಗಿರಸಾದಿಗಳು — ಕೂಡ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಮಹಾನ್ ಸಾಧುಗಳು ಸೇರಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಧನ್ಯರಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಸ್ಥಳಕಾಲಗಳ ಭೇದವನ್ನು ಅರಿತವನು, ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಗೌರವದಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿಸಿದನು. ಆಗ, ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ, ವಿಶ್ವನಾಥನಾಗಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು — ಆತ್ಮಮಾಯೆಯಿಂದ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು — ಭೀಷ್ಮನು ಪೂಜಿಸಿದನು. ಪಾಂಡುಪತ್ರರು ವಿನಯದಿಂದ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿಯ ಅಶ್ರು ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಭೀಷ್ಮನು ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು: “ಹಾಯ್! ಎಷ್ಟು ದುಃಖ, ಎಷ್ಟು ಅನ್ಯಾಯ! ನೀವಂತು ಧರ್ಮಪತ್ನರಾದವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ, ಧರ್ಮದ ಹಾಗೂ ಅಚ್ಯುತನ ಭಕ್ತರಾದವರು. ನಿಮಗೆ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುವ ಯೋಗ್ಯತೆಯೇ ಇಲ್ಲ. ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಪಾಂಡು ಅವಧಿಯಾದ ಮೇಲೆ, ಕುಂತಿ ತಾಯಿಯು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ವಿಧವೆಯಾಗಿ, ನಿಮಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಿಮಗೆ ಆಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಅಸಮಾಧಾನಕರ ವಿಷಯಗಳು ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿವೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಲೋಕವೂ, ಅದರ ರಾಜರೂ, ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ; ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆಯಂತೆ ಮೋಡಗಳು ಸಾಗುವಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಭೀಮನು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ, ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿ ಗಾಂಡೀವ ಧನುಸ್ಸು ಇದೆ, ಕೃಷ್ಣನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ — ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ವಿಪತ್ತು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು? ರಾಜನೇ, ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಅರಿಯಲಾರರು; ವಿಚಾರಶೀಲರಾದವರೂ, ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಕೂಡ ಅವನ ಲೀಲೆಯಲ್ಲಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದನ್ನು ವಿಧಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ತಿಳಿ; ನೀನು ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದವನಾದರೂ, ನೀನೇ ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಕನಾಗು. ಈತನೇ ಭಗವಂತನಾಗಿರುವ ಮೂಲನಾರಾಯಣನು; ವೃಷ್ಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಮರೆಯಾಗಿ, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈತನ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಹಾದೇವ ಶಿವನು, ದೈವಿಕ ಋಷಿಯಾದ ನಾರದನು, ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲನು ಮಾತ್ರ ಬಲ್ಲರು. ನೀನು ತಾಯಿಯ ಸಹೋದರ, ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿತೈಷಿ, ಸಚಿವ, ದೂತ, ಸಾರಥಿ ಎಂದು whom ನೀನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವೆ — ಅವನಲ್ಲದೆ ಮತ್ತಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಸರ್ವಾತ್ಮನಾಗಿರುವ, ಸಮದರ್ಶಿಯಾದ, ಅದ್ವಿತೀಯ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತನಾಗಿರುವ ಅವನಿಗೆ, ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ಯಾವುದೇ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ರಾಜನೇ, ಅವನ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ಅವನು ತೋರಿಸುವ ಕರುಣೆಯನ್ನು ನೋಡು: ನಾನು ಜೀವ ತ್ಯಜಿಸುವ ಈ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಸ್ವತಃ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವ ಯೋಗಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಅವನ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವಾಗ ಕಾಮ-ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ದೇವದೇವನಾದ ಭಗವಂತನು, ನಾನು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವವರೆಗೆ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಇರುವಾಗಲಿ; ಅವನು ನಗುವ ಮುಖದಿಂದ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ, ಕಮಲಮುಖದಿಂದ, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿಂದ, ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಶರಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸಿರುವ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದನು; ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವ, ವರ್ಣ, ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿರುವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಹಾಗೂ ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ವಿಚಾರಿಸಿದನು. ಅವನು ದಾನ, ರಾಜಧಾನಿ, ಮೋಕ್ಷ, ಸ್ತ್ರೀಯರ ಧರ್ಮ, ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿ, ಅವುಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಅಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಹಾಗೂ ವಿಶದವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿದನು. ಭೀಷ್ಮನು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತ ಋಷಿಯಾದ ಅವನು, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು, ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದನು. ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಇಚ್ಛಾಮರಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶುಭಕಾಲವಾದ ಉತ್ತರಾಯಣ ಕಾಲವು ಬಂದಿತು. ಆಗ, ತನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೂಲಪುರುಷನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು; ಅವನು ಪಿತಾಂಬರ ಧರಿಸಿದ್ದ, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಿದ್ದ, ಮುಚ್ಚದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಶುದ್ಧ ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಅಶುಭಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಯುದ್ಧದ ಕಳೆಯೂ ಕಳೆದು, ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕ್ರಿಯೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡು, ಭೀಷ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: “ಈಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು, ಎಲ್ಲ ತೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಸಾತ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಸ್ವಾನಂದವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ, ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಮೂಲಸ್ಥಾನನಾದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಆನಂದಕರನಾದ, ತಮಾಲವೃಕ್ಷದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿರುವ, ಸೂರ್ಯಕಿರಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾದ, ಕುಂತಲಗಳ ಮುತ್ತುಗುಳಿದ ರೂಪವಿರುವ, ಅರ್ಜುನನ ಗೆಳೆಯನಾದ, ಕಮಲಮುಖದ ಅವನ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಶುದ್ಧ ಪ್ರೀತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಶ್ರಮದಿಂದ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬೆವರು, ಕುದುರೆಗಳ ಧೂಳಿನಿಂದ ಕೂದಲಿಗೆ ಮಸುಕು, ಕವಚ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚರ್ಮವಿಗೆ ಗಾಯವಾದ — ಆ ಕೃಷ್ಣನೇ ನನ್ನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ನನಗೆ ಸನ್ನಿಧಿಯಾಗಿರಲಿ. ಮಧ್ಯಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಇಬ್ಬರು ಸೇನೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು; ಶತ್ರುಸೈನಿಕರ ಜೀವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನು, ಅವರ ಬಲವನ್ನು ಹಿಂಡುಹಾಕಿದ ಪಾರ್ಥನ ಸ್ನೇಹಿತನ ಮೇಲೆ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿ. ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಪಾಪಭೀತಿಯಿಂದ ತಿರುಗಿಬಿಟ್ಟ ಅರ್ಜುನನ ಮೌಢ್ಯವನ್ನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿವಾರಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಭಕ್ತಿ ನನಗೆ ಲಭಿಸಲಿ. ನನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ರಥದಿಂದ ಜಿಗಿದು, ಮೇಲಿನ ವಸ್ತ್ರವು ಬಿದ್ದರೂ, ಬಿಗಿದ ಚಾವಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಗಜಸೂರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಹರಿಯು ಹಾದಂತೆ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿದ ಅವನು. ತೀಕ್ಷ್ಣ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದ, ಧನುಸ್ಸು ಮುರಿದು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದ ನನ್ನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸಕನಾಗಿ ಬಂದವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಧಾವಿಸಿದ ಮುಕುಂದನೇ ನನಗೆ ಶರಣಾಗಿರಲಿ.