ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಚತುರ್ಥ ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದ್ವಾದಶಿಯ ದಿನವೂ, ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಉಸಿರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿ, ಕೇವಲ ವಾಯುವನ್ನೇ ಆಹಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ನಡೆಸಿದನು. ಐದನೇ ಮಾಸದಲ್ಲಿ, ಉಸಿರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನು ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಕಂಬದಂತೆ ಅಚಲವಾಗಿ, ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಗ್ನನಾದನು. ಅವನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಹಿಂತೆಗೆದು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪಂಚಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಆಸನದಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನ ರೂಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧ್ಯಾನಿಸಿದನು; ಬೇರೆ ಯಾವುದು ಅವನಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಆ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯಾಧಿಪತಿ, ಮಹಾಭೂತಗಳ ಅಧಾರವಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದಾಗ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಕಂಪಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಆ ರಾಜಕುಮಾರನು ಒಂದು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ನಿಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಅವನ ದೊಡ್ಡ ಬೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು, ಆನೆ ಮೆಟ್ಟಿಲು ತೂಗಿದಂತೆ ತೂಗಿತು. ಅವನು ವಿಶ್ವನ ಆತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವಾಗ, senses ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿ, ಅಚಲವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಲೋಕಗಳೂ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪಾಳಕರು ಕೂಡ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಹರಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಲು ಓಡಿದರು. ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: "ಪ್ರಭು, ಇಂತಹ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ನಾವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೋಡಿಲ್ಲ, ಚರಾಚರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಸಂಕಟವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು; ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು, ಪರಮಾಶ್ರಯನನ್ನು, ಶರಣಾಗಿದ್ದೇವೆ." ಆಗ ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: "ಭಯಪಡಬೇಡಿ; ನಾನು ಆ ಬಾಲಕನ ತಪಸ್ಸನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ. ಅವನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದುದರಿಂದಲೇ ನಿಮ್ಮ ಉಸಿರಾಟ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಉತ್ತರಪಾದರ ಮಗರೆ." ಸುತನು ಹೇಳಿದರು: "ಈ ರೀತಿ, ಪ್ರಜೆಗೆ ತೊಂದರೆ ಆಗಬಾರದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲದಿಂದ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ದೇವವ್ರತನು ಶರಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದನು." ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಸಹೋದರರು, ಚಿನ್ನದ ಅಲಂಕಾರ ಧರಿಸಿದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೋದರು; ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಸ, ಧೌಮ್ಯ ಮುಂತಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಹೋದರು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕೂಡ, ಧನಂಜಯನೊಂದಿಗೆ, ರಥದಲ್ಲಿ ಹೋದನು; ಅವರ ಮಧ್ಯೆ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಯಕ್ಷರೊಳಗಿನ ಕುಬೇರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಬಿದ್ದ ದೇವನಂತೆ, ಪಾಂಡವರು, ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಕ್ರಧಾರಿ ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ದೇವರ್ಷಿಗಳಾದ ಪರಮ ಪುರುಷರು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಕೂಡ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ನೋಡಲು ಸೇರುವಂತೆ ಆಗಿತ್ತು. ಪರ್ವತ, ನಾರದ, ಧೌಮ್ಯ, ಪೂಜ್ಯ ಬದರಾಯಣ, ಬೃಹದಶ್ವ, ಭರದ್ವಾಜ ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು, ರೇಣುಕಾ ಪುತ್ರನೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು. ವಸಿಷ್ಠ, ಇಂದ್ರಪ್ರಮದ, ತ್ರಿತ, ಗೃತ್ಸಮದ, ಅಸಿತ, ಕಕ್ಷಿವಾನ್, ಗೌತಮ, ಅತ್ರಿ, ಕೌಶಿಕ, ಸುದರ್ಶನ ಮೊದಲಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಕೂಡ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶುದ್ಧಹೃದಯ ಮಹರ್ಷಿಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮರಾತ ಮುಂತಾದವರು, ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು, ಕಶ್ಯಪ, ಅಂಗಿರಸ ಮುಂತಾದವರು—ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದ, ಕಾಲಸ್ಥಾನಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅರಿತಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮನು ಅವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿದನು. ಅವನು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ತಿಳಿದವನಾಗಿ, ವಿಶ್ವನಾಥನಾಗಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನನಾಗಿ, ಸ್ವಯಂ ಮಾಯೆಯಿಂದ ರೂಪಧಾರಿಯಾಗಿರುವವನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಪಾಂಡವರು, ವಿನಯದಿಂದ, ಪ್ರೀತಿ ತುಂಬಿದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ಭೀಷ್ಮನು ಅವರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. "ಹಾಯ್, ಎಷ್ಟು ದುಃಖ, ಎಷ್ಟು ಅನ್ಯಾಯ! ನೀವಂತು ಧರ್ಮಪತ್ನರಾದವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸೇವಕರು, ಧರ್ಮಪರರು, ಅಚ್ಯುತನಿಗೆ ಶರಣಾದವರು—ನೀವು ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುವವರು ಅಲ್ಲ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿರಬೇಕಾದವರು ಅಲ್ಲ. ಮಹಾವೀರ ಪಾಂಡು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಕುಂತಿದೇವಿ, ಕಿರಿಯ ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ವಿಧವೆ ಆಗಿ, ನಿಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ, ತಾಯಿಯಂತೆ. ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ದುಃಖವೆಲ್ಲವೂ ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಲೋಕವು, ಅದರ ರಾಜರು ಸಹ ಕಾಲದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಹೇಗೆ ಮೋಡವನ್ನು ಗಾಳಿ ಹತ್ತಿಸುವದೋ ಹಾಗೆ. ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ರಾಜನಾಗಿರುವಾಗ, ಭೀಮನು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವಾಗ, ಅರ್ಜುನನ ಬಳಿ ಗಾಂಡೀವ ಬಿಲ್ಲು ಇರುವಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ನಿಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿರುವಾಗ, ನಿಮಗೆ ವಿಘ್ನ ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು? ರಾಜನೇ, ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ತಿಳಿಯಲಾರರು; ವಿಚಾರಶೀಲರಿಗೂ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೂ ಅದು ಅಜ್ಞಾತವೇ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದು ವಿಧಿಯ ನಿಯಮವೆಂದು ತಿಳಿದುಕೋ; ಈ ರೀತಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ನೀನು ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಕರಾಗಿರು. ಈತನೇ ಭಗವಂತನಾದ ಮೂಲ ನಾರಾಯಣನು, ವೃಷ್ಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ವಯಂ ಮರೆಮಾಡಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಲೋಕವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವನು. ಅವನ ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಶಿವ, ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದ, ಭಗವಾನ್ ಕಪಿಲ ಮಾತ್ರ ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ, ರಾಜನೇ. ನೀವು ಅವನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ಮಾವ, ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿತೈಷಿ, ಮಂತ್ರಿ, ದೂತ, ಸಾರಥಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೀರಾ—ಆ ಭಗವಂತನೇ ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮ, ಸಮದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳವನು, ಅವನಿಗೆ ದ್ವೈತ, ಅಹಂಕಾರ ಇಲ್ಲ; ಅವನು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ನೋಡಿ, ರಾಜನೇ, ಅವನ ಅನನ್ಯ ಭಕ್ತರ ಪಾಲಿಗೆ ಅವನ ದಯೆ ಎಷ್ಟು ಅಪಾರ! ನಾನು ಜೀವ ತ್ಯಜಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣನೇ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಯೋಗಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಅವನ ನಾಮವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದಾಗ, ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವಾಗ, ಕಾಮ-ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ದೇವತೆಗಳ ದೇವನಾದ ಭಗವಂತನು, ನಾನು ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ತನಕ ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲಿ; ಅವನು ನಗುವಿನ ಮುಖ, ಕಮಲದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳೊಂದಿಗೆ, ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಸುತನು ಹೇಳಿದರು: ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶರಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು; ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವನು ಜನರ ಸ್ವಭಾವ, ವರ್ಣಾಶ್ರಮಾನುಸಾರ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ವೈರಾಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದನು. ಅವನು ದಾನ, ರಾಜಧರ್ಮ, ಮುಕ್ತಿಯ ಕುರಿತು, ಮಹಿಳೆಯರ ಧರ್ಮ, ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತಿ ಇವುಗಳ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಯೋಗದ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿವರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಆ ತತ್ತ್ವಜ್ಞನು ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಾಧನಗಳನ್ನು, ವಿವಿಧ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಿದನು. ಅವನು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯೋಗಿಗಳು ಇಚ್ಛಾಮರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವ ಶುಭಕಾಲವಾದ ಉತ್ತರಾಯಣ ಕಾಲವು ಬಂದಿದೆ. ಆಗ, ಸಾವಿರ ಹೊಳೆಯಂತೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ವಾಕ್ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದು, ಎಲ್ಲ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಆದಿ ಪುರುಷನಾದ ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದನು; ಅವನು ಪೀತಾಂಬರ ಧಾರಿ, ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳುಳ್ಳವನು, ಕಣ್ಮುಚ್ಚದ ದೃಷ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿದ್ದನು. ಪವಿತ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಅಶುಭಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಯುದ್ಧದ ದಣಿವು ಕೇವಲ ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದರಿಂದಲೇ ದೂರವಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳೆಲ್ಲ ಸ್ಥಿಮಿತಗೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ಜಗದ್ಗುರುವಾದ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನನ್ನು, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವ ಮುನ್ನ ಸ್ತುತಿಸಿದನು. ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು: "ಈ ರೀತಿ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲ ತೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ, ಸಾತ್ವತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ, ಸ್ವಾನಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ, ಜನನದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಆ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ.