ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀಮಾನ್, ಈ ಭಾಗವತ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ನಡೆದ ಗಂಭೀರ ಸಂವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ, ನೀವು ಶ್ವೇತದ್ವೀಪವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಹೋದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ಆ ದ್ವೀಪದ ಒಡೆಯನ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಹೋದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ವೇದಗಳೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈಗ ನೀವು ನನಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ, ಅಷ್ಟೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಯಿತು. ಆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಸೌಖ್ಯ, ಶತ್ರುಮಿತ್ರಗಳೂ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವರು ತತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಸನಂದನನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಹೀರಿಕೊಂಡು, ಆತನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು. ಕಾಲಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ವೇದಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಿದವು, ಅವನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ಹಾಗೆ, ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜನನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಕೀರ್ತಿಸುವ ಗಾಯಕರು ಹೇಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಹಾಗೆ ವೇದಗಳ ಸೇವಕರು ಭಗವಂತನನ್ನು ಮಹಿಮೆಗಾನಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲೇ ವೇದಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದವು: ಜಯ, ಜಯ! ಅಜನು, ಅಜಿತನು, ಗುಣಗಳಿಂದ ಬಂದ ದೋಷಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡು! ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಅವ್ಯಕ್ತ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀನೇ ಉತ್ಥಾನ. ವೇದಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನೀನು ಸ್ವಯಂ ಚಲಿಸುವಾಗ ಅವು ನಿನ್ನನ್ನು ತಲುಪಲಾಗದು. ಈ ಅನಂತ ಜಗತ್ತು, ನಿಜವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಅಸಾರವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಮಣ್ಣಲ್ಲದೆ ಬೇರೆಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು, ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾನವರ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೆ? ಹೀಗೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯನೇ, ನಿನ್ನ ಕಥೆಗಳ ಅಮೃತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕಾಮನಾಶನಾದವರು ನಿನ್ನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಭಜಿಸುವವರು, ನಿರಂತರ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವರು ಹೇಗಿರುತ್ತಾರೆ? ಹೆಮ್ಮೆಯ ಪ್ರಾಣವಾಯುಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಉಳಿಸುವಂತೆ, ಮಹಾಭೂತಗಳು, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಅನ್ನದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಮವೂ ನಿನ್ನ ಪ್ರಭಾವವೇ. ಆದರೆ ನೀನು ಸತ್ಯ–ಅಸತ್ಯಗಳಿಗೂ ಅತೀತ, ಉಳಿದುದೆಲ್ಲಾ ನಿನ್ನ ಅಮೃತಸ್ವಭಾವ. ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿ ಸೀಮಿತವೋ, ಅವರು ಹೃದಯವನ್ನು ಮಾರ್ಗವೆಂದು, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಕಾಶವನ್ನು ಪಥವೆಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಅನಂತನೇ, ನಿನ್ನ ಪರಮಧಾಮ ತಲೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಲುಪಿದವರು ಮತ್ತೆ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಬಾಯಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಅದ್ಭುತ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನೀನು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀಯೆ, ಹಗೆಯಂತೆ. ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದವರಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪರಮಧಾಮ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಶುದ್ಧಚಿತ್ತರು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಒಂದೇ ರುಚಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇಹಗಳ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ, ಅವು ನಿನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ, ನೀನು ಪುರುಷನಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ಧಾರಕನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಮಾನವರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು, ವೇದಗಳ ಪರ್ಯಂತವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಕೆಲವರು, ನಿನ್ನ ಅಮೃತಮಯ ಲೀಲಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು, ಹಂಸಸ್ವಭಾವಿ ಭಕ್ತರ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, embodied beings ತಮ್ಮ ಬಂಧು, ಮಿತ್ರ, ಪ್ರಿಯಜನರೊಂದಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದಾಗ, ನಿಜವಾದ ಹಿತೈಷಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ದುಷ್ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವರು, ಸ್ವಯಂ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದವರು, ಭಾರವಾದ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ದೃಢವಾದ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸುವರೋ, ಅವರ ಶತ್ರುಗಳೂ ಕೂಡ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ನಾಗರಾಜನ ಅಲಿಂಗನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ನಾವು ಕೂಡ, ನಿನ್ನ ಪಾದಪದ್ಮಾಮೃತವನ್ನು ರುಚಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಸಮಾನರಾಗುತ್ತೇವೆ. ಯಾರು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಆದಿ, ಅಂತ್ಯ, ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ? ಯಾರು ವೇದಾತ್ಮನಾದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಉದಯಿಸಿದವನು, ದೇವತೆಗಳು ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಸತ್ತ, ಅಸತ್ತ, ಎರಡೂ ಅಲ್ಲ; ಅವನು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟವನು ಅಲ್ಲ. ಅವನು ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿರುವಾಗ, ಯಾವುದೇ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಅವನನ್ನು ತಲುಪಲಾಗದು. ಯಾರು ಆತ್ಮನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ, ಸಾಯುತ್ತಾನೆ, ದೇಹದಿಂದ ಭಿನ್ನನೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪುರಷನು ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದನೆಂಬ ಭಾವನೆ ಕೂಡ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲೂ, ನಿನ್ನ ಪಾರಮ್ಯದಲ್ಲೂ, ಇಂತಹ ಭೇದಗಳು ಸತ್ಯಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ಹೆಸರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಆತ್ಮವೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಆವರಿಸಿದೆ. ಯಾರು ನಿನ್ನ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ನಿವಾಸವಾಗಿರುವವರು, ಅವರು ಮೃತ್ಯುವಿನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕುರಿಗಾಹಿಯಂತೆ ಸೇರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಿತರಾದವರು ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ; ದೂರ ಉಳಿಯುವವರು ಅಲ್ಲ. ನೀನು ನಿರಾಕಾರ, ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಕ, ಸೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿಗಳ ಧಾರಕ. ದೇವತೆಗಳು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೈಗಳು ಸಾಮ್ರಾಟ್‌ನ ಸೇವೆಯಂತೆ ನಿನ್ನ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತರು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಭಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚರ, ಅಚರ ಪ್ರಜಾತಿಗಳು ಕಾರಣಗಳ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾತನ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ; ಅವು ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದಾಗ, ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಎರಡನೆಯದೂ ಇಲ್ಲ. ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ಜೀವಿಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅನಂತ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಮ ಇರಲಾರದು. ಆದರೆ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಹುಟ್ಟಿದದ್ದು ಅಜಾತದಿಂದ ಉಂಟಾದರೆ, ಅದನ್ನು ಬಿಡದೆ ನಿಯಂತ್ರಕ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಷರಿಗೂ ನಿಜವಾದ ಆದಿ ಇಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಅಜಾತ. ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಉದಯಿಸುವುದು ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ, ನೀರಿನ ಮೇಲಿನ ಬಬುಲುಗಳಂತೆ. ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಹೆಸರು ಗುಣಗಳೆಲ್ಲಾ ಕರಗುತ್ತವೆ, ನದಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯುವಂತೆ. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭಾರೀ ಮೋಹವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದವರು ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗೆ ಭವಭಯ ಹೇಗೆ ಉಳಿಯಬಹುದು? ನೀನು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ಬೇರೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕುವವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾರು ಚಂಚಲ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಯಮಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಪ್ರಾಣದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆದರೆ ಗುರುಪಾದವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅನೇಕ ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ, ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ನಾವಿಕನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸಾಗುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಂತೆ. ನೀನು ಇದ್ದಾಗ, ಬಂಧು, ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಸ್ವದಲ್ಲಿ, ಧನದಲ್ಲಿ, ಗೃಹದಲ್ಲಿ, ರಥದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಸುಖವನ್ನು ಹುಡುಕುವವರು, ತಮ್ಮ ಪಾಲು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಯಾರಿಗೂ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷ ಸಿಗದು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧರಾದ ಋಷಿಗಳು, ನಿನ್ನ ಪಾದಜಲದಿಂದ ಹೃದಯ ಶುದ್ಧವಾದವರು, ಒಂದು ಬಾರಿ ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದವರು, ಪುನಃ ನಿರರ್ಥಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ‘ಇದು ಸತ್ತಿನಿಂದ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಆ ತರ್ಕ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವು ಅನುಭವದಿಂದ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಭಾಷೆಯ ವೈಭವವೂ ಮೂಢರನ್ನು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದು ಮೊದಲು ಇರಲಿಲ್ಲ, ನಂತರ ಇರದು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದೋ, ಅದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರುಚಿಯ ಭ್ರಮೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆಸ್ತಿಯ ಅಥವಾ ಜಾತಿಯ ಬೇಧಗಳಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಟವು ಸುಳ್ಳು, ಅದರ ಅಮೃತವೂ ಭ್ರಮೆಯೆಂದು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆತ್ಮನು ಅಜಾತನ ಸಂಗದಿಂದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ನಂತರ ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ನೀನು ಕೂಡ ಆ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹಾವು ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಪರಮ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತೀಯೆ. ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಳೆಯದಿದ್ದರೆ, ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ನೀನು ಅಡಗಿರುವೆ, ಕಂಠದಲ್ಲಿರುವ ಮಣಿಯಂತೆ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಎರಡೂ ಕಡೆ ದುಃಖ—ಓ ಭಗವಂತಾ—ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪದೆ, ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ದಾಟದೆ. ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು, ಎಲ್ಲಾ ಶುಭ-ಅಶುಭಗಳ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಗುಣ-ದೋಷಗಳನ್ನು, ಜೀವಿಗಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಾರೆ. ಆದರೆ, ಪ್ರತಿ ಯುಗದಲ್ಲೂ, ಓ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಭಗವಂತಾ, ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಕಥೆ ಕೇಳುವವರು ಮುಕ್ತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವರ್ಗದ ಅಧಿಪತಿಗಳೂ, ಅನಂತನೇ, ನಿನ್ನ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ. ಸಾಕಷ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳೂ ನಿನ್ನ ನಡುವೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಾವರ್ಣಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ. ಧೂಳಿಕಣಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯೊಂದಿಗೆ ತೇಲುವಂತೆ, ವೇದಗಳು ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಹೋದರೂ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಅವು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಅಸತ್ಯವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಕರಗುತ್ತವೆ. ಆಗ, ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ಅವರ ಪುತ್ರರಾದ ಸಿದ್ಧರು, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅರಿತ ಸನಂದನರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ, ವೇದ, ಪುರಾಣ, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾರವನ್ನು, ಹಳೆಯ ಮಹಾತ್ಮರು ಆಕಾಶಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ನೀನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ವಂಶಜನೇ, ಈ ಆತ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಧರಿಸಿ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಾಸಮಾಡು, ಜನರ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕು. ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಹೇಳಿದರು: ಹೀಗೆ, ಆ ಋಷಿಯಿಂದ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ muni ವೀರವ್ರತನು, ಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು. ಶ್ರೀ ನಾರದನು ಹೇಳಿದರು: ಆ ಶ್ರೀಮಂತ ಭಗವಂತ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಅವನು ನಿರ್ಮಲ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ–ಲಯಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವವನು. ಹೀಗೆ, ಆ ಪುರಾತನ ಋಷಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆ ದ್ವೈಪಾಯನನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ಆ ಭಗವಂತನು ಗೌರವಿಸಿ, ಆಸನವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ, ನಾನು ನಾರಾಯಣನ ಬಾಯಿಂದ ಕೇಳಿದನ್ನು ಅವನಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಹೀಗೆ, ರಾಜನೇ, ನೀನು ಕೇಳಿದಂತೆ, ನಿರಾಕಾರ, ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.