ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಮಿಥಿಲಾನಗರದ ರಾಜನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, "ಸ್ವಾಮೀ, ವಸ್ತುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಾಂತचित್ತರಾಗಿರುವ ಪರಮಹಂಸರಿಗೂ ಆತ್ಮವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವ ನೀನಂಥವನನ್ನು ಯಾರು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ? ಯಾರು ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಲ್ಲರು?" ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು, ಯದುಕುಲದಲ್ಲಿ ಅವತಾರವಾಗಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದನು. ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ಜನರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನೂ ನೀಡಿದನು. ಅವನಿಗೆ, ನಿರ್ಭ್ರಾಂತ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ ನಾರಾಯಣನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ, ಶಾಂತತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚಾರಿಸಿದ ಋಷಿಗೆ, ರಾಜನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. "ಸ್ವಾಮಿ, ನೀನು ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಮಾಡಿ, ನಮ್ಮ ಮನೆತನವನ್ನು ನಿನ್ನ ಪಾದಧೂಳಿಯಿಂದ ಪುನೀತಮಾಡು," ಎಂದು ರಾಜನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ರಾಜನ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಲೋಕಗಳ ರಚಯಿತೃನಾದ ಭಗವಂತನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡನು. ಅವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಮಿಥಿಲೆಯ ಪುರುಷರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಎಲ್ಲರೂ ಶುಭವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರುತದೇವ ಎಂಬ ಭಕ್ತನು ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತಿಸಿದನು. ಯಥಾ ರಾಜ ಜಾನಕನು ಮಾಡಿದಂತೆ, ಅವನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕುಲುಕುತ್ತಾ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದನು. ಅವನು ತರಿದ ದರ್ಭೆಮೇಲೆ, ಎತ್ತು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ, ಅವರನ್ನು ಕುಳಿಸಿ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ತೊಳೆದನು ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯವನ್ನಿತ್ತನು. ಆ ಪಾದತೀರ್ಥವನ್ನು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೂ, ಮನೆಯವರಿಗೂ ಹಚ್ಚಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಆಶೆಗಳು ಈಡೇರಿದ್ದವು. ಅವನು ಹಣ್ಣು, ಸುಗಂಧಮೂಲಗಳು, ಶುದ್ಧಜಲ, ಮಣ್ಣು, ಗೋಸಂಬಂಧಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ತುಳಸಿ, ಪುಣ್ಯದರ್ಭೆ, ಕಮಲಪುಷ್ಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಅವನು ಸತ್ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದನು. ಆ ಶ್ರುತದೇವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಯೋಚಿಸಿದನು: "ಈ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಅಂಧಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ನಾನೇಕೆ ಇಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುವ ಭಾಗ್ಯವಾಯಿತು? ಅವರ ಪಾದಧೂಳಿಯು ಎಲ್ಲ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಆಶ್ರಯ." ಅತಿಥಿಗಳು ಕುಳಿತು, ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಶ್ರುತದೇವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು: "ಇಂದು ಪರಮಾತ್ಮನು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ತಾನೇ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವನು, ನನಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವನಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಮನುಷ್ಯನು ಮಲಗಿರುವಾಗ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕನಸಿನ ಲೋಕವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ಕೂಡ. ನೀನನ್ನು ಕೇಳುವವರಿಗೆ, ಮಾತನಾಡುವವರಿಗೆ, ಆರಾಧಿಸುವವರಿಗೆ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಮಿಸುವವರಿಗೆ, ಹೃದಯಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸಂಭಾಷಿಸುವವರಿಗೆ, ನೀನು ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಆದರೆ, ಮನಸ್ಸು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ನೀನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ದೂರವಾಗಿರುವೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದರೂ, ಪ್ರಪಂಚದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರಿಗೆ ನೀನು ಅಲಭ್ಯನಾಗಿರುವೆ." "ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ಆತ್ಮತೀತ, ಹೃದಯದ ಆಂತರ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವವ, ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವವ, ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ನಿರಾಕಾರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವ, ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ವಂತ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿದೆ. ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ವಾಮಿ, ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾದ ನಮಗೆ ಉಪದೇಶಿಸು; ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಜನರ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖವೆಂದರೆ, ನೀನು ಅವರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಲಭ್ಯನಾಗಿರುವೆ." ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: "ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಕ್ತರ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಭಗವಂತನು ಶ್ರುತದೇವನ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮೃದುವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು." "ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈ ಋಷಿಗಳು ನಿನ್ನ ಪುಣ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ನನ್ನೊಡನೆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಪಾದಧೂಳಿಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು, ಪುಣ್ಯಸ್ಥಳಗಳು, ಪವಿತ್ರನದಿಗಳು ದೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಪೂಜೆಯಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ಆದರೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವು ಕೂಡ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲೇ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಜನ್ಮದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; austerity, ಜ್ಞಾನ, ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನಗೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾದರೆ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನು." "ನನ್ನ ಈ ಚತುರ್ಭುಜ ರೂಪವೂ ನನಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಷ್ಟು ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳ ರೂಪವಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ನಾನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪವಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ದ್ವೇಷದಿಂದ, ಅವಮಾನದಿಂದಿರುವವರು, ಗುರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತಮ್ಮ ಆತ್ಮ ಹಾಗೂ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ವಿಗ್ರಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ, ಅಚಲವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ, ಅವುಗಳ ಕಾರಣಗಳೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ರೂಪಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ." "ಆದುದರಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸು; ಈ ರೀತಿ ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ನಾನೇ ಆರಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗುತ್ತೇನೆ—ಇತರ ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಆರಾಧಿಸಿದರೂ ನಾನು ತೃಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ." ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: "ಈ ರೀತಿ ಭಗವಂತನು ಉಪದೇಶಿಸಿದಂತೆ, ಮಿಥಿಲೆಯ ರಾಜನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಒಂದೇ ರೂಪವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆಮಾಡಿ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನನುಭವಿಸಿದನು. ಭಗವಂತನು, ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿಯೂ, ಭಕ್ತಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿಯೂ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಉಳಿದು, ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಪುನಃ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಮರಳಿದನು." ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರುತದೇವನಿಗೆ ದೊರೆತ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳ ಕಥೆಯು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇದಾದ ನಂತರ, ರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ಶುಕಮುನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು: "ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಿರ್ವಚನಾತೀತವಾದ, ಗುಣಾತೀತವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಗುಣಾಧಾರವಾದ ವೇದಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ? ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಅನಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತೀತವಾದ ಅದರಲ್ಲಿ ಅವು ಹೇಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತವೆ?" ಶ್ರೀಶುಕನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಭಗವಂತನು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಭೋಗಿಸುವ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ, ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅಹಂಕಾರದ ನಿವೃತ್ತಿಗಾಗಿ, ಅವರ ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಇದೇ ಬ್ರಹ್ಮೋಪನಿಷತ್ತಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಪುರಾತನ ಮಹಾತ್ಮರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಯಾರು ಇದನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ." "ಈಗ ನಾನು ನಾರಾಯಣಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಮತ್ತು ನಾರದ-ನಾರಾಯಣ ಸಂವಾದವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಒಮ್ಮೆ, ಭಗವಂತನ ಪ್ರಿಯರಾದ ನಾರದರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ನಾರಾಯಣಮುನಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಭಾರತಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಧರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ, ಶಾಂತಿಯುಳ್ಳ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಯುಗದಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ ನಾರಾಯಣಮುನಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಅವರು ಹೋದರು." "ಅಲ್ಲಿ, ಕಲಾಪಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಋಷಿಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾರದರು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆ ಭಗವಂತನು, ಆ ಋಷಿಗಳು ಕೇಳುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ವಾಸಿಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು." "ಒಮ್ಮೆ ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವಕುಲದವರು ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಋಷಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನೀನು ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಅದರ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದಾಗ, ವೇದಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ನೀನು ಈಗ ನನಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಉದಯವಾಯಿತು." "ಅವರು ಜ್ಞಾನ, austerity, ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾಗಿದ್ದರು; ಅವರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಶತ್ರುಗಳು, ಮಿತ್ರರು ಕೂಡ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದರು; ಕೆಲವರು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇತರರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು." "ಶ್ರೀ ಸನಂದನನು ಹೇಳಿದನು: ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಆವಹಿಸಿ, ಅವನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವೇದಗಳು ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದವು, ಅವನನ್ನು ಪ್ರಬೋಧಿಸಿದಂತಾಯಿತು." ಇಂತಿ, ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆ, ಅವನ ಭಕ್ತರ ಆರಾಧನೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ವೇದಗಳ ಪರಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ನಡೆದ ಪವಿತ್ರ ಸಂವಾದಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ.