ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ವಿಶಿಷ್ಟ ಅತಿಥಿಗಳಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸಿಹಿ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಅವರು ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಬಹುಲಾಶ್ವ ಎಂಬ ಮಿಥಿಲಾ ರಾಜನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಸ್ವಾಮೀ, ನೀವು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮರೂಪ, ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದೀರಿ. ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇಂದು ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ನೀವು ಸ್ವತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮಾತನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ನಮಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಎಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದೀರಿ—ನಿಮ್ಮ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಭಕ್ತರು ನಿಮಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯರು ಎಂದು. ಸ್ವಾಮೀ, ಯಾರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪಾದಾರವಿಂದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯ? ನೀವು ನಿರ್ಗ್ರಹಿ, ಶಾಂತ, ವೈರಾಗ್ಯಶೀಲ ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಆತ್ಮವನ್ನು ದಾನಮಾಡುವವರು. ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿ, ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ನಿಮ್ಮ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹರಡಿದ್ದೀರಿ. ನೀವು ನಿರಂತರ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ, ನಾರಾಯಣ, ಶಾಂತ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಋಷಿ—ಈ ಭಗವಂತ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸ್ವಾಮೀ, ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ವಾಸಮಾಡಿ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಧೂಳಿಯಿಂದ ನಿಮಿ ವಂಶವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು. ರಾಜನ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಲೋಕನಿರ್ಮಾತೃ ಭಗವಂತನು ಮಿಥಿಲೆಯ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶುಭವನ್ನು ತಂದು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಮಾಡಿದನು. ಈ ವೇಳೆ ಶ್ರುತದೇವ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಭಕ್ತನು ಆನಂದದಿಂದ ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ಜನಕನು ಮಾಡಿದಂತೆ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ತನ್ನ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ತರುವಾಯ ಕುಷ, ಚರ್ಮದ ಆಸನಗಳನ್ನು ಹಾಸಿ, ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವರ ಪಾದಗಳನ್ನು ಧೂವಿ, ಆತಿಥ್ಯವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಆ ಪಾದತೀರ್ಥದಿಂದ ಅವನು, ಅವನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಮನೆಮಂದಿಯವರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಮನೆಗಳು ಪೂರಣವಾದಂತೆ ಆನಂದಿಸಿದರು. ಅವನು ಹಣ್ಣು, ಸುಗಂಧ ಮೂಲಿಕೆ, ಶುದ್ಧ ನೀರು, ಮಣ್ಣು, ಗೋಸಂಬಂಧಿತ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ತುಳಸಿ, ದರ್ಭೆ, ಕಮಲಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿ ಪಟ್ಟುಕೊಂಡನು—'ನಾನು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಅಂಧಕೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವನು, ಹೇಗೆ ಈ ಭಾಗ್ಯವಾಯಿತು? ಕೃಷ್ಣನನ್ನು, ಅವರ ಪಾದಧೂಳಿಯೇ ತೀರ್ಥಗಳ ಆಧಾರವಾದವನನ್ನು, ಮತ್ತು ಅವರೇ ಆಗಿರುವ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು?' ಅತಿಥಿಗಳು ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಸತ್ಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ಶ್ರುತದೇವನು ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು: "ಇಂದು ಪರಮಾತ್ಮನು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಸ್ವಯಂ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವವನು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕನಸು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ಈ ರೀತಿ. ಯಾರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಭಾಷಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಶುದ್ಧ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತೀರಿ. ಆದರೆ, ಮನಸ್ಸು ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಸಿದವರಿಗೆ, ಅಥವಾ ಪ್ರಪಂಚದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರಿಗೆ, ನೀವು ಹೃದಯದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ದೂರವಾಗಿದ್ದೀರಿ; ನಿಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪತ್ತೆಯಾಗದವನು. ಪರಮಾತ್ಮ, ಅಂತರ್ಯಾಮಿ, ಆತ್ಮಾತೀತ, ಮೃತ್ಯುವಿನಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವವ, ಕಾರಣ ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವವ, ಸ್ವಮಾಯೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ದೃಷ್ಟಿಯವ—ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ವಾಮಿ, ನಾವು ಸೇವಕರು, ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ದಯವಿಟ್ಟು ಉಪದೇಶಿಸಿ. ಜನರ ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖ ಎಂದರೆ, ನೀವು ಅವರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಪತ್ತೆಯಾಗದೆ ಇರುವದು." ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಭಗವಂತನು, ಶರಣಾಗತರಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವನು, ಶ್ರುತದೇವನ ಕೈ ಹಿಡಿದು, ಸ್ಮಿತಮಾಡಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಈ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಪಾದಧೂಳಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು, ತೀರ್ಥಗಳು, ಪಾವನ ಜಲಗಳು ದೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಆರಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವು ಕೂಡ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲೇ ಪವಿತ್ರವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ ಜನ್ಮದಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; austerity, ಜ್ಞಾನ, ತೃಪ್ತಿ, ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅವನು ಇನ್ನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ನನ್ನ ಈ ಚತುರ್ಭುಜ ರೂಪವು ಕೂಡ ನನಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಷ್ಟು ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳ ರೂಪ, ನಾನು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ದ್ವೇಷದಿಂದ, ಅವಮಾನದಿಂದ ಗುರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂನನ್ನೂ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹದಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವದಾಗಲಿ, ಅಚಲವಾಗಲಿ, ಅವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ರೂಪಗಳೆಂದು ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸು. ಈ ರೀತಿ ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆರಾಧಿತನಾಗುತ್ತೇನೆ—ಅನ್ಯಥಾ, ಎಷ್ಟು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಮಾಡಿದರೂ ಅಲ್ಲ. ಶ್ರೀ ಶುಕನು ವಿವರಿಸಿದನು: ಭಗವಂತನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಿಥಿಲಾ ರಾಜನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ರೂಪವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿ ಆರಾಧಿಸಿ, ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದನು. ಹೀಗೆ, ಭಕ್ತನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಭಗವಂತನು, ಅಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತ, ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ನೀಡಿ, ಮತ್ತೆ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಇಲ್ಲಿ, 'ಶ್ರುತದೇವನ ಅನುಗ್ರಹ' ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ, ಪಾರೀಕ್ಷಿತನು ಶುಕಮುನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು: "ಹೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನಿರಾಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ, ಗುಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ವೇದಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ? ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸತ್ತೆ-ಅಸತ್ತೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅತೀತವಾದದ್ದು." ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ಭಗವಂತನು ಜೀವರ ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು—ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ, ಲೋಕೋಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ, ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಸಂಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ. ಇದು ಬ್ರಹ್ಮೋಪನಿಷತ್ತು; ಪುರಾತನರು ಇದನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈಗ ನಾನೊಂದು ನಾರಾಯಣಸಂಯುಕ್ತ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಾರದ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಋಷಿಗಳ ಸಂವಾದವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಒಮ್ಮೆ, ನಾರದನು, ಭಗವಂತನ ಪ್ರಿಯನು, ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ, ನಾರಾಯಣ ಋಷಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಆ ಶಾಶ್ವತ ಋಷಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಹೋದನು. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಜನರ ಹಿತ ಮತ್ತು ಶುಭಕ್ಕಾಗಿ, ಧರ್ಮ, ಜ್ಞಾನ, ಶಾಂತಿ ಯುಕ್ತ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಯುಗಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ, ಕಲಾಪ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಋಷಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ, ನಾರದನು ವಂದಿಸಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದನು. ಆಗ, ಆ ಭಗವಂತನು, ಸುತ್ತಲೂ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಋಷಿಗಳ ಮುಂದೆ, ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದನು. ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: ಒಮ್ಮೆ ಜನಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಯಂಭುವ ವಂಶಜರು ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮನಸಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮಋಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಸಂವಾದ ನಡೆಯಿತು...