ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ವೃಷ್ಣಿವಂಶದವರು, ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, “ನಮಗೆ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ದೊರಕಲಿ” ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ದ್ವಿಜರಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿದರು. ಭೋಜನ ಮುಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಅವರು ಹಿತಕರವಾದ ನೆರಳಿನ ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಹಿತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ, ಬಂದಿದ್ದ ರಾಜರು, ತಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಅವರು ಕಂಡರು. ಅವರು ಮತ್ಸ್ಯರು, ಶೀನರು, ಕೌಶಲ್ಯರು, ವಿಧಾನಭರು, ಕೌರುವರು, ಶ್ರೀಂಜಯರು, ಕಾಮ್ಬೋಜರು, ಕೈಕೇಯರು, ಮದ್ರರು, ಕುಂತಿಗಳು, ಅನರ್ತರು, ಕೇರಳರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ರಾಜರನ್ನು ನೋಡಿದರು. ರಾಜನೇ, ನೂರಾರು ಇತರರು—ಸ್ವಜನರೂ, ವಿರೋಧಿಗಳೂ, ನಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಗೋಪರು, ಗೋಪಿ ಮಹಿಳೆಯರು—ಅವರು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಸ್ನೇಹಿತರು ಕೂಡ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ನೋಡಿದ ಆನಂದದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಹೃದಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖಗಳು ಕಮಲಗಳಂತೆ ಅರಳಿದವು. ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಆಲಿಂಗಿಸಿಕೊಂಡರು; ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮುಖ ತೊಯ್ದಿತು, ರೋಮಾಂಚನದಿಂದ ದೇಹ ಕಂಪಿತವಾಯಿತು, ಕಂಠವು ಗದ್ದಲಗೊಂಡಿತು—ಅವರು ಪರಮ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರು, ಸ್ವಚ್ಛ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಗಿದರು, ಆಲಿಂಗಿಸಿದರು; ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರು ಒತ್ತಿಕೊಂಡರು, ಕೈಗಳಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿದರು, ಕಣ್ಣೀರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹರಿದುಬಂದವು. ಮುಂದೆ, ಹಿರಿಯರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಕಿರಿಯರಿಂದ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು, ಪರಸ್ಪರ ಸುಸ್ವಾಗತ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಆರೋಗ್ಯ ವಿಚಾರಿಸಿದರು, ಕೃಷ್ಣನ ಕುರಿತು ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಿದರು. ಪ್ರಥಾ (ಕುಂತಿ) ತನ್ನ ತಮ್ಮಂದಿರು, ತಮ್ಮಂದಿರ ಹೆಂಡತಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮುಕುಂದನನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಾತುಕತೆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಮರೆತಳು. ಕುಂತಿ ತನ್ನ ತಮ್ಮಂದಿರನ್ನು ನೋಡಿ, “ನಾನು ಭಾಗ್ಯವಂತಳಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. “ಸ್ನೇಹಿತರು, ಬಂಧುಗಳು, ಮಕ್ಕಳು, ತಮ್ಮಂದಿರು, ತಾಯಿ-ತಂದೆ—ಯಾರೂ ಕೂಡ ದುರ್ಬಲ ವಿಧಿಯ ಎದುರು ತಮ್ಮವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.” ಶ್ರೀ ವಸುದೇವನು ಹೇಳಿದರು: “ಅಮ್ಮ, ಈ ಪುರುಷರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸಬೇಡಿರಿ. ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ವಿಧಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಆಟಿಕೆಗಳಂತೆ. ಜಗತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಆತನೇ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ, ಪ್ರೇರಕ. ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಸನ ಕಾಟದಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚದುರಿ ಹೋದ್ವು. ಆದರೆ, ವಿಧಿಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಇಂದು ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ್ದೇವೆ.” ಶ್ರೀ ಶುಕನು ವಿವರಿಸಿದರು: ವಸುದೇವ, ಉಗ್ರಸೇನ ಹಾಗೂ ಯದವರು ರಾಜರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. ರಾಜರು ಅಚ್ಯುತನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ, ಅಂಬಿಕಾ ಪುತ್ರ, ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪುತ್ರರು, ಪಾಂಡವರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಪತ್ನಿಗಳು, ಕುಂತಿ, ಸಂಜಯ, ವಿದುರ, ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರು, ಕುಂತಿಭೋಜ, ವಿರಾಟ, ಭೀಷ್ಮಕ, ಮಹಾನ್ ನಗ್ನಜಿತ್, ಪುರುಜಿತ್, ದ್ರುಪದ, ಶಲ್ಯ, ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಕಾಶಿರಾಜ, ದಮಘೋಷ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ, ಮಿಥಿಲಾ ರಾಜ, ಮದ್ರ ಹಾಗೂ ಕೈಕೇಯ ರಾಜರು, ಯುಧಾಮನ್ಯು, ಸುಶರ್ಮ, ಬಾಹ್ಲಿಕ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜರು—all Yudhishthira’s allies—ಶೌರಿಯ (ಕೃಷ್ಣ) ಮಹಿಮೆ, ಶ್ರೀಮಂತ ರೂಪವನ್ನು, ಅವನ ಪತ್ನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಿಂದ ಯಥೋಚಿತ ಗೌರವ ಪಡೆದ ರಾಜರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ವೃಷ್ಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು: “ಓ ಭೋಜರಾಜ, ನೀನು ಪುಣ್ಯಶಾಲಿ; ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ದುರ್ಲಭನಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಾಣುತ್ತಿರುವೆ. ವೇದಗಳು ಅವನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತವೆ; ಅವನ ಪಾದತೀರ್ಥ, ವಚನ, ಉಪದೇಶಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾಲದಿಂದ ಭಾಗ್ಯವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಈ ಭೂಮಿಗೆ ಕೂಡ ಅವನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವನ ಹೆಜ್ಜೆ ಹತ್ತುವುದು, ಸಂಭಾಷಣೆ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಹಂಚಿಕೆ, ಊಟ, ಬಂಧುತನ—ಇವೆಲ್ಲವೂ, ನರಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸುರ್ಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ದಾಯಕನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.” ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು: ನಂದನು, ಯದವರು ಕೃಷ್ಣನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಗೋಪರು, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಉಡುಗೊರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು. ಅವನನ್ನು ಕಂಡ ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದಪಟ್ಟರು; ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಪುನರ್ಮಿಲನದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಅವನನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿದರು. ವಸುದೇವನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಂದನನ್ನು ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಕಂಸನ ಕಾಟ ಮತ್ತು ಮಗನನ್ನು ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಬಿಡಬೇಕಾದ ಸಂಕಟವನ್ನು ನೆನೆಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮ ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರಿಗೆ ಆಲಿಂಗನ ನೀಡಿ, ಭಕ್ತಿ ಭಾವದಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿದು, ಮಾತಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯಶೋದಾ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪತಿ, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ದುಃಖವನ್ನು ಮರೆತು, ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ, ಬಲಗೈಯಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿದರು. ನಂತರ ರೋಹಿಣಿ ಮತ್ತು ದೇವಕಿ, ವ್ರಜದ ರಾಣಿಯನ್ನು (ಯಶೋದೆಯನ್ನು) ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಆಳವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಕಂಠವು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ದಲಗೊಂಡು ಹೇಳಿದರು: “ಓ ವ್ರಜರಾಣಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಮರೆಯುವುದು ಯಾರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ, ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೂ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವೇ ಇಲ್ಲ.” “ನಾನು ಇಷ್ಟರ ತನಕ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ: ನಿನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪೋಷಿಸಿ, ರಕ್ಷಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೇಗೆ ಕಣ್ಗೆ ಬೊಗಸೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಸ್ವರ್ಗವೇ ಅವರ ಗುರಿಯಲ್ಲ.” ಶುಕನು ವಿವರಿಸಿದರು: ಗೋಪಿಯರು, ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಂಡು, ತಮ್ಮ ಕಣ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಪಾಳಗಳನ್ನು ಶಪಿಸಿದರು—ಅವು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಣ್ಣಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹುರಿದುಕೊಂಡರು; ಈ ರೀತಿಯ ಭಕ್ತಿ ಸದಾ ಅವನೊಂದಿಗಿರುವವರಿಗೆ ಸಹ ದುರ್ಲಭ. ಪರಮಪಾವನನಾದ ಕೃಷ್ಣನು, ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅವರ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಚಾರಿಸಿ, ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದನು: “ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಾ? ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ, ಶತ್ರುಗಳ ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗಿಸಿ, ಬಹುಕಾಲ ದೂರವಿದ್ದೆವು. ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ಮರೆಯಲಿಲ್ಲವೋ? ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೃತಘ್ನತೆ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲವೋ? ಭಗವಂತನೇ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇಗೆ ಗಾಳಿ ಮೋಡ, ಹುಲ್ಲು, ಹತ್ತಿ, ಧೂಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.” “ನನ್ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವದು ಅಮರತ್ವಕ್ಕೆ ದಾರಿ. ನಿಮಗೆ ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿ ಉದಯವಾಗಿದೆ—ಅದು ಎಲ್ಲ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆದಿ, ಅಂತ್ಯ, ಆಂತರ್ಯ, ಬಾಹ್ಯರೂಪ; ಹೇಗೆ ಆಕಾಶ, ನೀರು, ಭೂಮಿ, ಗಾಳಿ, ಬೆಳಕು ಭೌತಿಕ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಅವಿಭಾಜ್ಯವಾಗಿವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಈ ಜೀವಿಗಳು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ, ಆತ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವಂತೆ, ಪರಮಪದವನ್ನು ಕಂಡವರು ನನ್ನಲ್ಲಿಯೂ, ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.” ಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ, ಕೃಷ್ಣನು ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದಾಗ, ಗೋಪಿಯರು ಅವನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಲೀನಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ವಾತ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿ ಪರಮ ಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: “ಯೋಗಿಗಳೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವ, ಲೋಕಸಂಸಾರದ ಕূপದಿಂದ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡುವ ಅವನ ಕಮಲಪಾದಗಳು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿ—even ನಾವು ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ.” ಇಂತಾಗಿ, ಶ್ರೀಮಹಾಭಾಗವತದಲ್ಲಿ, ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಎರಡನೇ ಭಾಗದ ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ “ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಮತ್ತು ಗೋಪರರ ಸಂಮಿಲನ” ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಯಿತು.