ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀ ಶುಕಾಚಾರ್ಯರು ಹೇಳಿದರು: ಒಂದು ಬಾರಿ ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರು ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕಾಲಚಕ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವಂತಹ ಮಹಾ ಸೂರ್ಯಗ್ರಹಣವು ಸಂಭವಿಸಿತು. ರಾಜನೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಮಂತಪಂಚಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಆಶಯದಿಂದ ಬಂದು ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ರಾಮಚಂದ್ರನು, ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಹಿತನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು; ರಾಜರ ರಕ್ತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಭಗವಾನ್ ರಾಮನು, ಸ್ವತಃ ಕರ್ಮದಿಂದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪಾಪ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಇತರರು ಮಾಡುವಂತೆ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಆ ಮಹಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದೇಶದ ಜನರು, ವೃಷ್ಣಿಕುಲದವರು, ಅಕ್ರೂರ, ವಸುದೇವ, ಆಹುಕ ಮತ್ತು ಇತರರೂ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಗದ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸಾಮ್ಬ, ಸುಚಂದ್ರ, ಶುಕ, ಸಾರಣ ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅನಿರುದ್ಧನು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಉಳಿದನು ಮತ್ತು ಕೃತವರ್ಮ ಕೂಡ ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕೃತ ರಥಗಳಲ್ಲಿ, ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೇವಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಮೇಘಗಳಂತೆ ಗರ್ಜಿಸುವ ಆನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಮನುಷ್ಯರು, ಬಂಗಾರದ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದವರು, ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾಗಿದ್ದರು. ದೇವಮಾಲೆಗಳನ್ನೂ, ದೇವವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ, ಕವಚಗಳನ್ನೂ ಧರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ, ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಶಾಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಗೋವುಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಹಾರಗಳು, ಬಂಗಾರದಾಭರಣಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದರು; ನಂತರ ರಾಮನ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪುನಃ ಸ್ನಾನಮಾಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, “ನಮಗೆ ಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತಿ ದೊರೆಯಲಿ” ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ವೃಷ್ಣಿಕುಲದವರು ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ, ಸುಸಮಯವಾದ ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದ ರಾಜರು, ತಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳು, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಮತ್ಸ್ಯ, ಶೀನ, ಕೌಶಲ್ಯ, ವಿದರ್ಭ, ಕುರು, ಶೃಂಜಯ, ಕಾಮ್ಬೋಜ, ಕೈಕೇಯ, ಮದ್ರ, ಕುಂತಿ, ಅನರ್ತ, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನರನ್ನು ನೋಡಿದರು. ರಾಜನೆ, ನೂರಾರು ಮಂದಿ—ತಮ್ಮ ಸಹಾಯಿಗಳು, ವಿರೋಧಿಗಳು, ನಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಗೋಪಾಲಕರು, ಗೋಪಿಯರು—ಅವರು ಬಹುಕಾಲದಿಂದ ಎದುರುನೋಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಅಲ್ಲಿದ್ದರು. ಪರಸ್ಪರ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅವರ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮುಖಗಳು ಕಮಲದಂತೆ ಅರಳಿದವು; ತೀವ್ರವಾದ ಆನಂದದಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿದು, ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡು, ಗದುಗುದುವಾದ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಮಹಿಳೆಯರು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿ, ಶುಭದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಗುತ್ತಾ, ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಕೈಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಕಣ್ಣು ತುಂಬಿಸಿದರು. ಮೇಲುವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಚಿಕ್ಕವರಿಂದ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು, ಪರಸ್ಪರ ಸುಸ್ವಾಗತ, ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು; ನಂತರ ಕೃಷ್ಣನ ಕುರಿತು ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದರು. ಪೃಥಾ ತನ್ನ ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮಂದಿರು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು, ತಮ್ಮ ಸೋದರಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು, ಮುಕುಂದನನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಂಭಾಷಣೆಯಿಂದ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಳು. ಕುಂತಿ ಹೇಳಿದರು: “ಪ್ರೀತಿಯ ಅಣ್ಣಂದಿರೇ, ನಾನು ಭಾಗ್ಯವಂತಳಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ.” ಸ್ನೇಹಿತರು, ಬಂಧುಗಳು, ಮಕ್ಕಳು, ಸಹೋದರರು, ಪೋಷಕರು ಕೂಡಾ, ವಿಧಿಯು ವಿರುದ್ಧವಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀ ವಸುದೇವನು ಹೇಳಿದರು: “ತಾಯಿ, ಈ ಪುರುಷರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಿಸಬೇಡಿ; ಅವರು ವಿಧಿಯ ಆಟಿಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ಮಾತ್ರ. ಜಗತ್ತು ಭಗವಂತನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಅವನೇ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನು, ಪ್ರೇರಕನು.” ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಕಂಸನಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ ಚದುರಿ ಹೋದವರೆ, ಆದರೆ ಈಗ, ಸಹೋದರಿಯೇ, ವಿಧಿಯಿಂದಲೇ ಪುನಃ ನಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ. ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಹೇಳಿದರು: ವಸುದೇವ, ಉಗ್ರಸೇನ ಮತ್ತು ಯದುಗಳು ರಾಜರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದಾಗ, ರಾಜರು ಅಚ್ಯುತನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಪರಮಾನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ, ಅಂಬಿಕಾತನಯ, ಗಾಂಧಾರಿ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪುತ್ರರು, ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ, ಕುಂತಿ, ಸಂಜಯ, ವಿದುರ, ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರು—ಇವರುಗಳೆಲ್ಲರು ಅಲ್ಲಿದ್ದರು. ಕುಂತಿಭೋಜ, ವಿರಾಟ, ಭೀಷ್ಮಕ, ಮಹಾನ್ ನಗ್ನಜಿತ್, ಪುರುಜಿತ್, ದ್ರುಪದ, ಶಲ್ಯ, ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಕಾಶಿರಾಜ, ಡಮಘೋಷ, ವಿಶಾಲಾಕ್ಷ, ಮಿಥಿಲಾನಾಥ, ಮದ್ರ-ಕೈಕೇಯ ರಾಜರು, ಯುಧಾಮನ್ಯು, ಸುಶರ್ಮ, ಬಹ್ಲಿಕಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ಅಲ್ಲಿದ್ದರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ರಾಜರು, ಶ್ರೀಯುತ ಶೌರಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕಂಗೊಳಿಸುವ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರಿಂದ ಯಥೋಚಿತ ಗೌರವ ಪಡೆದ ರಾಜರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ವೃಷ್ಣಿಕುಲವನ್ನು, ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತರನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು: “ಭೋಜರಾಜನೇ, ನೀವು ಧನ್ಯರು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ನೋಡಬಹುದು; ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ದುರ್ಲಭ. ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಗಳಲ್ಪಡುವ, ಪಾವನ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಪದಧೂಳಿಯಿಂದ, ವಚನಗಳಿಂದ, ಉಪದೇಶಗಳಿಂದ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಭೂಮಿಯೂ ಭಾಗ್ಯವಂತವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಭೂಮಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಪಾವನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದು, ಅವರ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯುವುದು, ಸಂಭಾಷಿಸುವುದು, ಹಾಸಿಗೆ, ಆಸನ, ಭೋಜನ, ಬಂಧುಬಳಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವುದು—even ನರಕದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ—ವಿಷ್ಣುವೇ ನಿಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.” ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಹೇಳಿದರು: ನಂದನು, ಕೃಷ್ಣನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಯದುಗಳು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ಗೋಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಬಲಿಪೂಜೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದನು. ನಂದನನ್ನು ನೋಡಿ, ವೃಷ್ಣಿಕುಲದವರು ಜೀವವೇ ದೇಹಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಂತೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು; ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರದ ಭೇಟಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ವಸುದೇವನು ನಂದನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಕಂಸನಿಂದ ಆಗಿದ್ದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು, ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡನು. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮರು ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಮಾತಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯಶೋದಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತಿ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕೂಡಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿದ್ದ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಡಿದರು. ರೋಹಿಣಿ ಮತ್ತು ದೇವಕಿ ಅವರು ವ್ರಜದ ರಾಣಿಯನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡರು; ಅವಳ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದುಗುದಾದ ಗಂಟಲಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದರು: “ವ್ರಜದ ರಾಣಿಯೇ, ನಿಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಲ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಯಾರು ಮರೆಯಬಲ್ಲರು? ಇಂದ್ರಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬಿಟ್ಟರೂ ಸಹ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಿಲ್ಲ.” “ನಾನು ನೋಡಿದ್ದು ಇಷ್ಟೆ: ನಿಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಸಂಪನ್ನವಾಗಿ, ಪೋಷಿಸಿ, ರಕ್ಷಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೇಗೆ ಪಾಪಣಿಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ; ಸ್ವರ್ಗವೇ ಅವರ ಗುರಿಯಲ್ಲ.” ಶ್ರೀ ಶುಕನು ಹೇಳಿದರು: ಗೋಪಿಯರು ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಂಡು, ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವ ಪಾಪಣಿಗಳನ್ನು ದೂಷಿಸಿದರು. ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡರು; ಅವರಿಗದು ಕೃಷ್ಣನೊಂದಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕೀಭಾವದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ ಅಪರೂಪವಾದ ಭಕ್ತಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿಸಿತು.