ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಈ ಶ್ರಾವಣೋತ್ಸವದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ, ಪವಿತ್ರ ಭಗವತ್ಕಥಾ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಚರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹಣ್ಣು, ಹೂವು, ಎಲೆಗಳಿಂದ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯ ಚದರೆಯನ್ನು ಹಾರಿಸಿ, ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಧ್ವಜಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿ, ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಆ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏಳು ಲೋಕಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕು. ಆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗಮಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಕುಳಿತು ಜಾಗೃತರಾಗಿರಬೇಕು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಅವರ ಆಸನಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಬೇಕು; ಕಥಾಪ್ರವಚನ ಮಾಡುವವರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ದೈವಿಕ ಆಸನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಕಥಾಪ್ರವಚನಕಾರನು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಬೇಕು, ಶ್ರೋತೃಗಳು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಬೇಕು. ಅಥವಾ, ಕಥಾಪ್ರವಚನಕಾರನು ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೋತೃಗಳು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಬೇಕು. ಪೂಜಕ ಮತ್ತು ಪೂಜ್ಯ ಎರಡರ ನಡುವೆ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಶ್ರೋತೃಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಇದನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಥಾಪ್ರವಚನ ಮಾಡುವವರು ವೈರಾಗ್ಯಶೀಲ, ವೈಷ್ಣವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿರಬೇಕು. ಅವರು ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು, ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತರಾಗಿರಬೇಕು, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತರಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಲೋಭಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಅನೇಕರ ಮತಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡವರು, ಸ್ತ್ರೀಸಂಗದ ಆಸಕ್ತರು, ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿಕ್ಯ ವಿರೋಧಿಗಳಾದವರನ್ನು—even if they are learned—ಶುಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾರಾಯಣದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು. ಕಥಾಪ್ರವಚನಕಾರನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಸಂಶಯ ನಿವಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನಾಗಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಹಾಯಕನನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಜನರಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಕಥಾಪ್ರವಚನಕಾರನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಮುಂಜಾನೆ ಮುಂಡನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು; ಸೂರ್ಯೋದಯದ ನಂತರ ಶುದ್ಧಿಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ನಾನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ದಿನ, ಸ್ವಧರ್ಮದ ಸಂಧ್ಯಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ, ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ವಿಘ್ನೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪಿತೃಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿ, ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಒಂದು ಮಂಡಲವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕು. ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಪೂಜೆಯ ನಂತರ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ, ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು: "ಕೃಪಾಸಾಗರ, ನಾನು ಸಂಸಾರಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿರುವ, ದುಃಖಿತನಾದ, ಕರ್ಮಮೋಹದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನನ್ನು, ಭವಸಾಗರದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸು." ನಂತರ, ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ, ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಧೂಪ-ದೀಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಆ ಬಳಿಕ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಹಿಡಿದು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು; ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಭಾವದಿಂದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು: "ಈ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವೆಂದರೆ ಕೃಷ್ಣನೇ ಸ್ವಯಂ. ಪ್ರಭು, ಭವಸಾಗರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ನಾನಿನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ." "ನನ್ನ ಬಹುದಿನದ ಆಶಯವನ್ನು ನೀನೇ ಪೂರೈಸಿದ್ದೀ. ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಲಿ; ನಾನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕ, ಕೇಶವ." ಹೀಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಹೇಳಿ, ನಂತರ ಕಥಾಪ್ರವಚನಕಾರನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಅವನಿಗೆ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ಪೂಜಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು: "ಹಂಸರೂಪಧಾರಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳೇ, ಈ ಕಥೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ನಿವಾರಿಸು." ನಂತರ, ಸ್ವಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಹರ್ಷದಿಂದ ವ್ರತವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು; ಇದು ಏಳು ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ, ಸ್ವಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗದಂತೆ ಐದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು; ಅವರು ಹರಿ‌ನ ಹನ್ನೆರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವೈಷ್ಣವರು, ಕೀರ್ತನಕಾರರನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಗೌರವಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿ, ನಂತರ ಸ್ವಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಂಪತ್ತು, ವಸ್ತು, ಮನೆ, ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಿ, ಶುದ್ಧಭಾವದಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸಿದರೆ ಪರಮ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯೋದಯದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ದಿನದ ಮೂರುಕಾಲದ ಅರ್ಧ ಭಾಗವರೆಗೆ ಕಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನು ಪಠಿಸಬೇಕು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಎರಡು ಘಟಿಕೆಗಳ ಕಾಲ ಕಥೆಗೆ ವಿರಾಮ ನೀಡಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವರು ಕೀರ್ತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ದೇಹದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಹಿತಕರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು; ಕಥಾಶ್ರವಣಾರ್ಥಿ ಹವಿಷ್ಯ ಅನ್ನವನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಏಳು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸವಿದ್ದು, ನಂತರ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಬಹುದು; ಅಥವಾ ತುಪ್ಪ, ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಶ್ರವಣ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಹಣ್ಣು ಸೇವಿಸುವುದು ಅಥವಾ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದು ಕೂಡ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಮಾರ್ಗ. ಶ್ರವಣಕ್ಕಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು. ಕಥಾಶ್ರವಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದೇ ಉತ್ತಮ, ಉಪವಾಸದಿಂದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಾದರೆ ಅದು ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲ. ನಾರದ, ಏಳು ದಿನಗಳ ವ್ರತದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕೇಳು: ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದವರು ಕಥಾಶ್ರವಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಪಾಲಿಸಬೇಕು, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗಬೇಕು, ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಕಥೆಯ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಉಪವಾಸದವರು ದಳ, ಜೇನು, ಎಣ್ಣೆ, ಭಾರವಾದ ಆಹಾರಗಳು, ಅಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಮದ, ಮತ್ಸರ, ಲೋಭ, ದ್ವೇಷ, ಮೋಹ, ಅವಮಾನ, ದ್ವೇಷ ಇವುಗಳನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು, ಸದಾ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇರಬೇಕು. ವೇದಜ್ಞರು, ವೈಷ್ಣವರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಗುರುಗಳು, ಗೋಪಗಳು, ವ್ರತಧಾರಿಗಳು, ಸ್ತ್ರೀಯರು, ರಾಜರು, ಮಹಾತ್ಮರು ಇವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪವಾದವನ್ನಾಡಬಾರದು. ರಜಸ್ವಲಾ ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅನಾಚಾರಿಗಳು, ಪತನರಾದವರು, ಮ್ಲೇಛ್ಛರು, ದ್ವಿಜದ್ವೇಷಿಗಳು, ವೇದವಿರೋಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಮಾಡಬಾರದು. ಸತ್ಯ, ಶೌಚ, ದಯೆ, ಮೌನ, ಸರಳತೆ, ವಿನಯ, ಮನಃಪೌಣ್ಯತೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ದರಿದ್ರರು, ದುರ್ಬಲರು, ರೋಗಿಗಳು, ದುಃಖಿತರು, ಪಾಪಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು, ಸಂತಾನವಿಲ್ಲದವರು, ಮೋಕ್ಷಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು—ಇವರು ಈ ಭಾಗವತ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು. ಸಂತಾನವಾಗದ ಮಹಿಳೆ, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವಳು, ಗರ್ಭಪಾತವಾದವಳು, ಸಂತಾನಹೀನಳಾದವಳು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳಬೇಕು. ಇಂತಹವರು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ, ಅವ್ಯಯ ಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಈ ದಿವ್ಯ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಥೆ ಲಕ್ಷಯಜ್ಞಗಳ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ನಂತರ, ಫಲಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮೀ ವ್ರತದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಸಮಾಪನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.