ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಒಂದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ, ಉಮಾದೇವಿಯ ಪತಿಯಾದ ದಯಾಮಯರಾದ ಮಹಾದೇವರು, ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಶಾಲ್ವನಿಗೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಶಾಲ್ವನು ತನ್ನಿಂದಲೇ ಹೋಗುವ ಹಾಗೆ, ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವಗಳು, ಮಾನವರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಸರ್ಪಗಳು ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸರು ಯಾವರೂ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಾರದ, ವೃಷ್ಣಿವಂಶಕ್ಕೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಭಯಾನಕ ವಾಹನವನ್ನು ವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದನು. ಗಿರೀಶನು “ತದಸ್ತು” ಎಂದು ಅನುಮೋದಿಸಿ, ಶತ್ರುನಗರವಿಜೇತೆಯಾಗಿದ್ದ ಮಾಯನಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದನು. ಮಾಯನು ಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ, ಸೌಭ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅದ್ಭುತ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಆ ವಾಹನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಶಾಲ್ವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಆ ಅಪೂರ್ವ, ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಭೇದಿಸಲಾಗದ ಭೀಕರ ವಾಹನವನ್ನು ಪಡೆದ ಶಾಲ್ವನು, ವೃಷ್ಣಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ದ್ವೇಷವನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾ, ದ್ವಾರಕಾಪುರಿಯತ್ತ ಹೊರಟನು. ಭರತವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಶಾಲ್ವನು ಮಹಾ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ, ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿದನು. ಕೋಟೆಗಳ ಗೋಪುರಗಳು, ರಾಜಮಹಲ್‌ಗಳು, ಜಾಲಿಗಳು, ವಿಲಾಸವಂತವಾದ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಎತ್ತರದ ಭವನಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಮಳೆಗೊಳಗಾದವು. ಕಲ್ಲುಗಳು, ಮರಗಳು, ವಜ್ರಗಳು, ಸರ್ಪಗಳು, ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡುಕಲ್ಲುಗಳ ಮಳೆ ಬಿದ್ದು, ಭೀಕರವಾದ ಸುಳಿಗಾಲು ಎದ್ದಿತು; ಧೂಳಿನಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡವು. ಈ ರೀತಿ ಕೃಷ್ಣನ ಪುರಿ ಸೌಭದಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಭೂಮಿ ತ್ರಿಪುರಾಸುರರಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದಂತೆ, ನಗರವೂ ನಿರಾಶ್ರಯವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳು ಪೀಡಿತರಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಶೌರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, “ಭಯಪಡಬೇಡಿ!” ಎಂದು ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿದನು. ಸಾತ್ಯಕಿ, ಚಾರುದೇಶ್ನ, ಸಾಂಬ, ಅಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ, ಹಾರ್ದಿಕ್ಯ, ಭಾನುವಿಂದ, ಗದ, ಶುಕ, ಶರಣ—ಇಂತಹ ಮಹಾಶೂರರು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು, ರಥ, ಗಜ, ಅಶ್ವ ಹಾಗೂ ಪಾದಾತಿದಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ ಹೊರಟರು. ಆಗ ಶಾಲ್ವರೊಂದಿಗೆ ಯಾದವರ ನಡುವೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದಂತೆ ಭೀಕರವಾದ, ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಪುತ್ರನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸೌಭನಾಥನ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಯಾಜಾಲಗಳನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದನು; ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದಂತೆ. ಶಾಲ್ವನ ಸೇನಾಪತಿಯನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಬಂಗಾರದ ಹಂಚುಗಳು ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಗ್ರಭಾಗವಿರುವ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಶಾಲ್ವನನ್ನು ನೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಅವನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಬಾಣದಿಂದ, ನಾಯಕರನ್ನು ಹತ್ತುಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಅವರ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಧಿಸಿದನು. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಈ ಅದ್ಭುತ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಸಾಹಸವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಿತ್ರರೂ ಶತ್ರುಗಳೂ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಮಾಯನ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆ ಸೌಭನಗರವು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿತು—ಕಾಣುವಂತಾಗಿತ್ತು, ಮರೆಯಾಗಿತ್ತು, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ, ಆ ಸೌಭ ಭೀಕರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಚಕ್ರದಂತೆ ತಿರುಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶಾಲ್ವನು ತನ್ನ ಸೌಭ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವತ ನಾಯಕರು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿದರು. ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊತ್ತಿರುವ, ವಿಷಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಕರವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶಾಲ್ವನ ಸೇನೆ ಬೆದರಿಹೋಗಿ ಗಾಬರಿಗೊಂಡಿತು. ಶಾಲ್ವನ ಸೇನೆಯ ಶಸ್ತ್ರಮಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಯಾದವರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಡದೆ, ಇಬ್ಬು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಜಯಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು. ಶಾಲ್ವನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ದ್ಯುಮಾನನು, ಹಿಂದೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದನು; ಭಾರೀ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದು ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಕೂಗಿದನು. ಶತ್ರುಸಂಹಾರಕನಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಹೃದಯವು ಆ ಗದೆಯಿಂದ ಭಗ್ನವಾಗಿದಾಗ, ಅವನ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ದಾರುಕನ ಪುತ್ರನು ಅವನನ್ನು ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ಬಳಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಂದು, ಕಾರ್ಷ್ಣಿಯು ತನ್ನ ಸಾರಥಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಅಯ್ಯೋ, ಸಾರಥಿ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ!” ಯಾದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವರು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಎಂದೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ; ಸಾರಥಿಯ ಮನಸ್ಸು ದುರ್ಬಲವಾದಾಗ, ಪಾಪವನ್ನು ಗಳಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ರಾಮನನ್ನೂ, ಕೇಶವನನ್ನೂ ಎದುರಿಸಬೇಕಾದಾಗ—ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದೆನೆಂದು ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ನಾನೇನು ಹೇಳಬೇಕು? ನನ್ನ ಸಹೋದರರ ಪತ್ನಿಯರು ನಗುತ್ತಾ, “ಏನು, ಹೇಗೆ, ಹೇಗೆ ನಿನ್ನ ಭಯಭೀತಿಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತಾಯಿತು?” ಎಂದು ಹೇಳುವುದಲ್ಲವೇ? ಸಾರಥಿಯು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಪ್ರಭು, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು ನಾನು ಹೀಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಂಡೆನು; ಯೋಧನ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಸಾರಥಿಯು ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಯೋಧನು ತನ್ನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಶತ್ರುವಿನ ಹಲ್ಲೆಯಿಂದ ನೀನು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ ನಿನ್ನನ್ನು ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆನು.” ಇಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದ, “ಶಾಲ್ವನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ” ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಇದಾದ ನಂತರ, ಶ್ರೀಶುಕಮುನಿಯು ಹೇಳಿದನು: “ಶಾಲ್ವನೂ ಸೌಭನಗರವೂ ನಾಶವಾಗುವುದು” ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಜಲಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧನಾಗಿ, ಬಾಣ ಹಿಡಿದು, ತನ್ನ ಸಾರಥಿಗೆ, “ಧ್ಯುಮಾನನ ಬಳಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು” ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಪುತ್ರನು ನಗುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಧ್ಯುಮಾನನನ್ನು ಎಂಟು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದುಹಾಕಿದನು. ನಾಲ್ಕು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವನ ನಾಲ್ಕು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು, ಒಂದರಿಂದ ಸಾರಥಿಯನ್ನು, ಎರಡು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಧ್ವಜವನ್ನು, ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಣದಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಗದ, ಸಾತ್ಯಕಿ, ಸಾಂಬ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸೌಭನಾಥನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರು; ಸೌಭದ ಯೋಧರು ಕತ್ತಿ ಕಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರು. ಯಾದವರೂ, ಶಾಲ್ವರೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಭೀಕರವಾದ ಯುದ್ಧವು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಧರ್ಮಪುತ್ರನ ಆಹ್ವಾನದಿಂದ ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದನು; ರಾಜಸೂಯಯಾಗ ಮುಗಿದು, ಶಿಶುಪಾಲನು ಸಂಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನು ಕುರು ವಂಶದ ಹಿರಿಯರನ್ನೂ, ಋಷಿಗಳನ್ನೂ, ಪೃಥೆಯನ್ನೂ, ಅವಳ ಪುತ್ರರನ್ನೂ ವಂದಿಸಿ, ಭಯಾನಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಬಳಿಕ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಅವನು, “ನಾನು ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ಚೇದಿ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿತರಾದ ರಾಜರು ನನ್ನ ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತನ್ನ ಜನರ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ನಗರದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಕೇಶವನು ದಾರುಕನಿಗೆ ಶಾಲ್ವ ಮತ್ತು ಸೌಭಯುದ್ಧದ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸಿದನು: “ಸಾರಥಿ, ನನ್ನ ರಥವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಶಾಲ್ವನ ಬಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗು; ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಈ ಸೌಭನ ರಾಜನು ಮಾಯಾವಿದನಾದರೂ ನಾನು ಎದುರಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.