ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಭೀಮನು, ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಜೋರಾಗಿ ನಗಿದರು. ಅವರ ಜೊತೆ ಮಹಿಳೆಯರೂ, ಇನ್ನಿತರ ರಾಜರೂ ಕೂಡ ನಗಿದರು. ರಾಜನು ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವರ ನಗುವಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದರು. ಅಪಮಾನದಿಂದ, ಮುಖವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಶಾಂತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟನು—ಗಜಾಹ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಜನರಲ್ಲಿ ‘ಅಯ್ಯೋ!’ ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಕೂಗು ಎದ್ದಿತು. ಅಜಾತಶತ್ರು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚಿಂತೆಗೆ ಒಳಗಾದನು. ಭಗವಂತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮಾತ್ರ ಮೌನವಾಗಿ, ಭೂಭಾರದ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸಮಯ ಕಾಯುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಣ್ಣು ಹರಡಿದರು. ಹೀಗೆ, ರಾಜಸೂಯಯಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಯೋಧನನ ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ನೀನು ಕೇಳಿದಂತೆ ವಿವರಿಸಿದೆನು, ರಾಜನೆ. ಇದರಿಂದ ‘ದುರ್ಯೋಧನನ ಗರ್ವ ಭಂಗ’ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಇಗೋ, ಇನ್ನೊಂದು ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆ—ಶಾಲ್ವನ ಯದುವಂಶದೊಡನೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ರಾಜನೆ. ಲೀಲಾಮಯ, ದೇಹರಹಿತ ಪರಮಾತ್ಮ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಶಾಲ್ವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಂಹರಿಸಿದನು ಎಂಬುದು ಇದು. ಶಿಶುಪಾಲನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ ಶಾಲ್ವನು, ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯದುವರು, ಜರಾಸಂಧ ಮತ್ತು ಇತರರಂತೆ, ಶಾಲ್ವನನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಆಗ ಶಾಲ್ವನು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು—‘ನೋಡಿ, ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಯದುವಂಶದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ.’ ಹೀಗೆ, ಮೂರ್ಖತನದಿಂದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಶಾಲ್ವನು, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ ಭಗವಂತನನ್ನು—ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಮುಷ್ಟಿ ಧೂಳನ್ನು ನುಂಗುವುದರಿಂದ—ಪೂಜಿಸಿದನು. ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗುವ ಪಾರ್ವತಿಯ ಪತಿಯಾದ ಮಹಾದೇವನು, ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದ ಶಾಲ್ವನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದನು. ಶಾಲ್ವನು ಕೇಳಿದನು—‘ವೃಷ್ಣಿವಂಶಕ್ಕೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗಬಹುದಾದ, ದೇವತೆ, ದಾನವ, ಮಾನವ, ಗಂಧರ್ವ, ನಾಗ, ರಾಕ್ಷಸರು ಯಾರಿಂದಲೂ ಧ್ವಂಸಗೊಳ್ಳದಂತಹ ಒಂದು ಭಯಾನಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಿ.’ ಗಿರೀಶನು ‘ತಥಾಸ್ತು’ ಎಂದರು. ಅವನ ಸೂಚನೆಯಂತೆ, ಮಾಯಾಸುರನು ‘ಸೌಭ’ ಎಂಬ ಲೋಹದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಶಾಲ್ವನಿಗೆ ನೀಡಿದರು. ಆ ಅಪೂರ್ವ, ಅಪರಾಜಿತವಾದ, ಭಯಂಕರ ವಿಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಯದುವಂಶದವರಿಂದ ಉಂಟಾದ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, ಶಾಲ್ವನು ದ್ವಾರಕೆಯತ್ತ ಹೊರಟನು. ಭರತವಂಶಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಶಾಲ್ವನು ತನ್ನ ಮಹಾ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಅದರ ಉಪನಗರಗಳನ್ನೂ, ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನೂ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದನು. ನಗರದ ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಗೋಪುರುಗಳು, ಪ್ರಾಸಾದಗಳು, ಮಂಟಪಗಳು, ಆನಂದವನಗಳು, ಗಗನಚುಂಬಿ ಮಹಲ್—allವನ್ನೂ ಆಯುಧಗಳ ಮಳೆಯಿನಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಕಲ್ಲುಗಳು, ಮರಗಳು, ವಜ್ರಗಳು, ಸರ್ಪಗಳು, ಗುಡ್ಡಗಲ್ಲುಗಳ ಮಳೆಯು ಸುರಿಯಿತು; ಭಯಾನಕವಾದ ಸುಳಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಧೂಳನ್ನು ಹಬ್ಬಿತು. ಹೀಗೆ, ಕೃಷ್ಣನ ನಗರವನ್ನು ಸೌಭ ವಿಮಾನದಿಂದ ಶಾಲ್ವನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಿದಾಗ, ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ—ತ್ರಿಪುರಾಸುರನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿದಂತೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳು ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ‘ಭಯಪಡಬೇಡಿ!’ ಎಂದು ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದನು. ಸಾತ್ಯಕಿ, ಚಾರುದೇಶ್ನ, ಸಂಬ, ಅಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ, ಹಾರ್ದಿಕ್ಯ, ಭಾನುವಿಂದ, ಗದ, ಶುಕ, ಶರಣ—ಇನ್ನಿತರ ಮಹಾ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು, ಚರಿತ್ರಪಟು ಯೋಧರು, ರಥ, ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಪಾದಾತಿ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಅಲ್ಲಿ ಶಾಲ್ವ ಮತ್ತು ಯದುವಂಶದವರ ನಡುವೆ ದೇವತೆ-ದಾನವರ ಯುದ್ಧದಂತೆ ಭಯಾನಕ, ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಸಮರ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಪುತ್ರ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು, ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ, ಶಾಲ್ವನ ಮಾಯಾಜಾಲವನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಿದನು—ಹಾಗೆ, ರವಿ ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರಮಾಡುವಂತೆ. ಅವನು ಶಾಲ್ವನ ಸೇನೆಯ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಐದೂವತ್ತೈದು ಬಂಗಾರದ ಗಾತ್ರದ, ಕಬ್ಬಿಣದ ತುದಿಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೇದಿಸಿದನು. ಶಾಲ್ವನನ್ನು ನೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಅವನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಅವರ ನಾಯಕರನ್ನು ಹತ್ತು ಹತ್ತು ಬಾಣಗಳಿಂದ, ಅವರ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಈ ಅದ್ಭುತ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಿತ್ರರೂ ಶತ್ರುರೂ ಎಲ್ಲ ಸೈನಿಕರೂ ಅವನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಮಾಯಾಸುರನ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಆ ಮಾಯಾನಗರವು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು—ಒಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತೆ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಗ್ರಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತೆ ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಆ ಸೌಭನಗರವಿಮಾನವು ಅಗ್ನಿಶಲಾಕೆಯ ಚಕ್ರದಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿತ್ತು. ಶಾಲ್ವನು ತನ್ನ ಸೌಭ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಸಾತ್ವತವೀರರು ಅಲ್ಲಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು. ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಉರಿಯುವ, ವಿಷಮಯ ಸರ್ಪಗಳಂತೆ ಮಾರಕವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಶಾಲ್ವನ ಸೇನೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಶಾಲ್ವನ ಸೇನೆಯ ಆಯುಧಗಳ ಮಳೆಯಿನಿಂದ ಯದುವೀರರು ಬಹಳ ಬಾಧೆಗೊಳಗಾದರೂ, ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಿಡದೆ, ಎರಡು ಲೋಕಗಳ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಶಾಲ್ವನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ದ್ಯೂಮಾನನು, ಹಿಂದೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದ. ಅವನು ಭಾರವಾದ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನನ್ನು ಗದೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಭಯಾನಕವಾಗಿ ಗರ್ಜಿಸಿದನು. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ರುದಯಭಾಗಕ್ಕೆ ಗದೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಅವನು ಅಚೇತನನಾದನು; ಆಗ ಅವನ ರಥಸಾರಥಿಯಾದ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ದಾರುಕಪುತ್ರನು ಅವನನ್ನು ರಣಭೂಮಿಯಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಪ್ರಜ್ಞೆಗೂಡಿ, ತನ್ನ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ‘ಸಾರಥೀ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆಳೆದದ್ದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ! ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದದ್ದು ಎಂದೂ ಕೇಳಿಲ್ಲ—ಆದರೆ, ಮನಸ್ಸು ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಸಾರಥಿಯು ಮಾತ್ರ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆ ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೇಶವರ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಅವರು ಕೇಳಿದರೆ, ನಾನು ಏನು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು? ನನ್ನ ಸಹೋದರರ ಪತ್ನಿಯರು ಕೂಡ, ‘ಹೀರೋ, ನಿನಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯವಾಯಿತೆಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಿತು?’ ಎಂದು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ,’ ಎಂದನು. ಆಗ ಸಾರಥಿಯು ಹೇಳಿದನು: ‘ಪ್ರಭು, ನೀನು ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು; ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಯೋಧನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸಾರಥಿಯ ಕರ್ತವ್ಯ, ಹಾಗೆಯೇ ಸಾರಥಿಯನ್ನು ಯೋಧನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನೀನು ಶತ್ರು ಬಲದಿಂದ ಅಚೇತನನಾಗಿದ್ದಾಗ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಯುದ್ಧದಿಂದ ಹಿಂದೆಳೆದಿದ್ದೆ.’ ಈ ರೀತಿ, ‘ಶಾಲ್ವನ ಯುದ್ಧ’ ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ, ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಜಲಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿ, ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸಾರಥಿಗೆ, ‘ದ್ಯೂಮಾನನ ಬಳಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯು’ ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಪುತ್ರನು, ಮೆಲ್ಲಗೆ ನಗುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದ್ಯೂಮಾನನನ್ನು ಎಂಟು ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದು ಕುಗ್ಗಿಸಿದನು.