ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಹಸ್ತಿನಾಪುರವನ್ನು ಬಲರಾಮನು ಗಂಗೆಯೊಳಗೆ ಎಳೆದಾಗ, ಆ ಮಹಾನಗರಿ ಹೊಳೆಯೊಳಗಿನ ದೋಣಿ ಹೋಲೆಯಂತೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಕೌರವರು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು. ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಬನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ಒಡೆಯನಾದ ಬಲರಾಮನ ಬಳಿ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಮುಗಿದು ಬಿದ್ದರು. ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: “ಓ ರಾಮ, ಸಮಸ್ತದ ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿರುವವರೇ, ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದು. ನಾವು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು, ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದರೆ ಕ್ಷಮಿಸಿ.” ಅವರು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು: “ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಯ ಆಟವಷ್ಟೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತನಾದ ನೀನು ಸಾವಿರ ತಲೆಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಆಟವಾಡುವೆ; ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಲೀನವಾದಾಗ, ನೀನೇ ಉಳಿಯುವೆ, ಅನನ್ಯ, ಅಪೂರ್ವ.” “ಭಗವಂತನೇ, ನಿನ್ನ ಕ್ರೋಧವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ವೈರ ಅಥವಾ ದ್ವೇಷದಿಂದಲ್ಲ. ನೀನು ಸದಾ ಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನಾಗಿ, ಪ್ರಪಂಚದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿರುವೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳ ಧಾರಕ, ಅವಿನಾಶಿ, ಜಗದ್ಗುರು, ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ನಾವು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ.” ಶುಕಮುನಿಯವರು ವಿವರಿಸಿದರು: ಹೀಗೆ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಆಶ್ರಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಬಲರಾಮನು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು, ಅವರಿಗೆ “ಭಯಪಡಬೇಡಿ” ಎಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು. ದುರ್ಯೋಧನನು ಬಲರಾಮನಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನಾಗಿ ಅರವತ್ತುವಯಸ್ಸಿನ ಆನೆಗಳು, ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳು, ಆರು ಸಾವಿರ ಚಿನ್ನದ ರಥಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯರನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಸಾತ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಲರಾಮನು ತನ್ನ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಸೊಸೆ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಸನ್ಮಾನಿತನಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಹಲಾಯುಧನು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧುಗಳ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಗರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಯದುಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕೌರವರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತನ್ನ ಸಾಹಸಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ವಿವರಿಸಿದನು. ಇಂದಿಗೂ ಆ ನಗರಿ ರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮದ ಗುರುತಾಗಿ ಗಂಗೆಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ, ಮಹಾಭಾಗವತದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ “ಹಸ್ತಿನಾಪುರವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಕರ್ಷಣನ ವಿಜಯ” ಎಂಬ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ, ಶ್ರೀಮನ್ನಾರದಮುನಿಯವರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಪಾವನ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರು. ನರಕಾಸುರನನ್ನು ವಧೆಮಾಡಿ, ಅನೇಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿ, ಅವರು ಅದನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸಲು ಉತ್ಸುಕನಾದರು. ಎಷ್ಟೊಂದು ಅದ್ಭುತ! ಒಂದೇ ದೇಹದಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಎರಡು ನೂರು ಹೆಂಡತಿಯರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾಹ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ದಿವ್ಯ ಋಷಿಯಾದ ನಾರದನು ಪುಷ್ಪವಾಟಿಕೆಗಳಿಂದ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವೇದಘೋಷದಿಂದ ಭರಿತವಾಗಿದ್ದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿನ ಕೆರೆಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೂವಿನಿಂದ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದವು—ನೀಲಕಮಲ, ಶತಪತ್ರ, ಕುಮುದಾದಿಗಳು ಅರಳಿದ್ದವು; ಹಂಸ, ಬಕಗಳ ಕೂಗು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷ ಕ್ರಿಸ್ತಲ್ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮಾಳಿಗೆಗಳು, ಪಚ್ಚೆಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತ, ಬಂಗಾರದ ಮತ್ತು ಮಣಿಗಳ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಸಜ್ಜವಾಗಿದ್ದವು. ಬೀದಿಗಳು, ಚೌಕಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಸುಂದರ ಸಭಾಭವನಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು, ತೊಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಹೋರಾಟದ ಮೈದಾನಗಳು ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು. ರಸ್ತೆಗಳು, ಅಂಗಳಗಳು, ಗಲ್ಲಿಗಳು—all ಹೂವಿನ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದಿದ್ದವು; ಧ್ವಜಗಳು, ಪಟ್ಟಾಕಿಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಂತರಿಕ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪವು ಸ್ವತಃ ತ್ವಷ್ಟೃನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ನಾರದನು ಆ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಅಲಂಕರಿತ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅದು ಶೌರಿಯೊಬ್ಬನ ಪತ್ನಿಯ ಭವ್ಯ ಗೃಹವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಭವನದಲ್ಲಿ ಪಡರಂಗಿನ ಕಂಬಗಳು, ವಜ್ರದ ನೆಲ, ನೀಲಮಣಿಯ ಗೋಡೆಗಳು, ಮಿಂಚುವ ನೆಲ—all ಏಕವಚನದ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ತ್ವಷ್ಟೃನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮಣಿಮಯ ಛತ್ರಗಳು, ಹಾರಗಳ ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದವು; ಆಸನಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮಣಿಗಳಿಂದ, ದಂತದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ದಾಸಿಯರು ಭವ್ಯವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿಯರಾಗಿ, ಕಂಠಹಾರದಿಲ್ಲದೆ, ಪುರುಷರು ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರ, ಕಚ್ಚೆ, ಮುಂಡಾಸು, ಮಣಿಯ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಮಣಿಕಾಂತಿಯ ದೀಪಗಳಿಂದ ಅಂಧಕಾರ ವಿಲೀನವಾಗಿತ್ತು; ಬಲ್ಕಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುವ ನವಿಲುಗಳು, ಧೂಪದ ಸುಗಂಧ, ಹೋಮದ ವಸ್ತುಗಳ ಸಜ್ಜಿಕೆ—all ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಗಂಭೀರ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಾರದನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ದಾಸಿಯರ ನಡುವೆ, ರೂಪ, ಯೌವನ, ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾದವರ ಮಧ್ಯೆ, ಸಾತ್ವತರಾಧಿಪತಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಚಾಮರವನ್ನು ಬಂಗಾರದ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನಿಂದ ಬೀಸಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟನು. ನಾರದನನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಧರ್ಮದ ಪರಿಪಾಲಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತಕ್ಷಣ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದು, ತನ್ನ ಮುಕುಟಧಾರಿತ ತಲೆಯನ್ನು ನಾರದನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿಸಿ, ಕೈಮುಗಿದು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ತನ್ನ ಆಸನಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದನು. ಮಹಾಮುನಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಆ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿದನು—ಯಾಕೆಂದರೆ ಆ ಪಾದಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯದೇವ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ, ವಿಶ್ವದ ಪಾವನತಮ ತೀರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಆಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು, ನಾರದಮುನಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಸೌಮ್ಯವಾದ, ಸಂಯಮಿತ ವಚನಗಳಿಂದ, ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ಕೇಳಿದನು: “ಓ ಭಗವನ್, ನಿಮಗಾಗಿ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬಹುದು?” ನಾರದನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಓ ಲೋಕನಾಥ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ತೋರುವುದು, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು, ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಅವತಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು—all ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಪಾದಯುಗಲವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುವುದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುವುದು; ಭವಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುವುದು. ನಾನು ಸದಾ ಅದನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನಗೆ ಸ್ಮರಣೆ ಉಂಟಾಗಲಿ.” ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ, ನಾರದನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪತ್ನಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಯೋಗೇಶ್ವರನ ಯೋಗಮಾಯೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬಯಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಧವನೊಂದಿಗೆ ಜೂಜಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು; ನಾರದನನ್ನು ಕಂಡು ಎಲ್ಲರೂ ಎದ್ದು, ಆಸನ ನೀಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಗೌರವಿಸಿದರು. ಅವನನ್ನು, ಅಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ, “ಓ ಭಗವನ್, ನೀವು ಯಾವಾಗ ಬಂದಿರಿ? ನಮ್ಮಂತಹ ಅಪೂರ್ಣರು ಪೂರ್ಣರಿಗೆ ಏನು ಸೇವೆ ಮಾಡಬಹುದು?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ಇನ್ನೂ “ಈ ಸುಂದರ ಅವತಾರದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಿ” ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ನಾರದನು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಮೌನವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಗೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವನು ಗೋವಿಂದನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡನು; ಮತ್ತೊಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದನು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದನು, ಪಂಚಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲ ವೇದಪಾಠದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು; ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಢಾಲಿನಿಂದ ಬಾಣದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದನು; ಇನ್ನೂ ಬೇರೆ ಕಡೆ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗಿದ್ದನು, ಚರಣಗೀತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ರೀತಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲಾಮಯ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮ, ಅವನ ಅನಂತ ಯೋಗಮಾಯೆಯನ್ನು ನಾರದನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಂಡನು.