ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಭಗವಾನ್ ಬಲರಾಮನ ಪಾದಧೂಳಿಯನ್ನು ಲೋಕಪಾಲರೇ ತಮ್ಮ ಮುಕುಟಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಹಾಪುರುಷನು ತಪೋಭೂಮಿಗಳಿಗೂ ತಪೋಭೂಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾ, ಶಿವ, ನಾನು—ನಾರದ—ಇವರು ಅವನ ಅಂಶಗಳ ಅಂಶ ಮಾತ್ರ. ಶ್ರೀದೇವಿಯೂ ಅವನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ತೊಡಗಿರುವಳು. ಅಂತಹ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ರಾಜಾಸನದ ಅಗತ್ಯವೇನು? ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಕುರುಗಳು ಕೊಟ್ಟ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾವು ಪಾದರಕ್ಷೆ, ಕುರುಗಳು ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಮುಕುಟವಂತಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಗರ್ವಿತರಾದವರು, ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಕಠಿಣವಾಗಿವೆ; ಅವರ ಅಹಂಕಾರದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸಹಿಸುವವರಾರು? ಅವರನ್ನು ಬೋಧಿಸುವವರಾರು? ಒಮ್ಮೆ ಬಲರಾಮನು ಕೋಪದಿಂದ, "ಇಂದು ನಾನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕುರುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ!" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. ತನ್ನ ಹಾಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಎದ್ದನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ ಭಯಾನಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಹಾಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಹಸ್ತಿನಾಪುರ ನಗರವನ್ನು ಚಿರಿದು, ಅದನ್ನು ಗಂಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರ ಹಳ್ಳದೊಳಗಿನ ಹಡಗಿನಂತೆ ಗಿರಿಕುಂಡದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡತೊಡಗಿತು. ಕುರುಗಳು ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಭಯಭೀತರಾದರು. ಬಾಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಕುರುಗಳು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಬಂದು, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ಬರನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಭಗವಂತನಿಗೆ ಕೈಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಶರಣಾಗಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: "ಓ ರಾಮಾ, ಸಮಸ್ತದ ಆಧಾರ, ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯದು. ನಾವು ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು, ದಯಪಾಲಿಸಿ ನಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು." "ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಅವಲಂಬನವೂ ಇಲ್ಲ. ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ನಿನ್ನ ಕ್ರಿಡೆಗೆ ಆಟಿಕೆಯಂತೆ, ನೀನು ಅದನ್ನು ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುವೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಸಾವಿರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಗುತ್ತಾ ಧರಿಸುವವನು ನೀನೇ. ಪ್ರಪಂಚ ಲಯವಾದಾಗ ನೀನೇ ಉಳಿಯುವೆ, ಅನನ್ಯ, ಅಪ್ರತಿಮ." "ನಿನ್ನ ಕೋಪವು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾಠ ಕಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ದ್ವೇಷದಿಂದಲ್ಲ. ನೀನು ಸತ್ವಗುಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು, ಸದಾ ಪ್ರಪಂಚದ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲೇ ನಿರತನಾಗಿರುವೆ. ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಸಮಸ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಅವಿನಾಶಿ, ಜಗದ್ಗುರು, ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇವೆ." ಶುಕಮುನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಶರಣಾದ ಕುರುಗಳನ್ನು ಬಲರಾಮನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದನು—"ಭಯಪಡಬೇಡಿ" ಎಂದು. ದುರ್ಯೋಧನನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಅರವತ್ತು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಆನೆಗಳನ್ನು, ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಅವನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆರು ಸಾವಿರ ಬಂಗಾರದ ರಥಗಳನ್ನು, ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಆಭರಣವಿಲ್ಲದ—but ಸುಂದರವಾದ—ದಾಸಿಯರನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಪುತ್ರಿಯರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವನಾಗಿದ್ದನು. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಯಾದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಬಲರಾಮನು ತನ್ನ ಮಗನೂ ಸೊಸೆಗೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸಮ್ಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಹರ್ಷದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಹಳಾಯುಧನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಬಂಧುಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿದನು. ಯಾದವ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುರುಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದನು. ಇಂದು ಕೂಡಾ ಆ ನಗರ, ರಾಮನ ಪರಾಕ್ರಮದ ಗುರುತಾಗಿ, ಗಂಗೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಂತಿ ಮಹಾಭಾಗವತಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಹಸ್ತಿನಾಪುರವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಕರ್ಷಣನ ವಿಜಯ" ಎಂಬ ಅತ್ತತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಈ ನಡುವೆ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ವರ್ತನೆಯೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿತ್ತು. ಶುಕಮುನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ನರಕಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಕೇವಲ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ ವಿವಾಹವಾದನೆಂಬ ಸಂಗತಿ ಕೇಳಿದ ನಾರದಮುನಿಗೆ ಅದ್ಭುತವಾಯಿತು. "ಒಬ್ಬನೇ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಎರಡು ನೂರು ಸ್ತ್ರೀಯರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾನೆ?" ಎಂಬ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾರದನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಪುಷ್ಪವಾಟಿಕೆಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕೂಗು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ವೇದಘೋಷದಿಂದ ನಗರವು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಆಲಂಕೃತವಾದ ನೀಲಕಮಲ, ಕುಮುದ, ಶತಪತ್ರ, ಉತ್ಕಚ್ಛ, ಹಂಸ, ಬಕಗಳ ಕೂಗು; ಎತ್ತರದ ದರ್ಭಗಳು; ಎಲ್ಲವೂ ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಲಕ್ಷ ಸ್ಫಟಿಕ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮಹಲ್‌ಗಳು, ಪಚ್ಚೆಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳಪಿನಿಂದ, ಚಿನ್ನದ ಹಾಗೂ ಮಣಿಯ ಅಲಂಕಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಬೀದಿಗಳು, ಚೌಕಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಸುಂದರ ಸಭಾಭವನಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಮನೆಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದಿದ್ದವು; ಧ್ವಜಗಳು, ಬಾವುಟಗಳು ಬಿಸಿಲನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾ ಹಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಂತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥರು ಗೌರವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಹರಿ ತನ್ನ ವೈಭವವನ್ನು ತೋರಿದ್ದನು, ಟ್ವಷ್ಟೃನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಂತೆ. ಅವನು ಆ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಅಲಂಕೃತ ಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಆ ಭವನವು ಪವಳದ ಕಂಬಗಳಿಂದ, ನೀಲಮಣಿಯ ನೆಲದಿಂದ, ವಜ್ರಮಣಿಯ ಗೋಡೆಯಿಂದ, ಅಪ್ರತಿಮ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಟ್ವಷ್ಟೃನು ಮಾಡಿದ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಛತ್ರಗಳು, ಮಣಿಯ ಹಾಗೂ ದಂತದ ಆಸನಗಳು, ಮಣಿಮಯ ಮಂಚಗಳು, ಸುಂದರ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಣಿ—but ಹಾರವಿಲ್ಲದ—ದಾಸಿಯರು, ನವವಸ್ತ್ರದ ಪುರುಷರು, ಪಟ್ಟ, ಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಮುಕುಟ, ಮಣಿಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಮಣಿದೀಪಗಳ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಅಂಧಕಾರ ದೂರವಾಯಿತ್ತು. ಬಲ್ಕಣಿಗಳಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನವಿಲುಗಳು, ಧೂಪದ ವಾಸನೆ, ಹೋಮದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸ್ತುಗಳು, ಗಂಭೀರ ಚಿತ್ತದವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ದಾಸಿಯರ ಮಧ್ಯೆ, ರೂಪ, ವಯಸ್ಸು, ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಮಾನರಾದವರು, ಸಾತ್ವತಪತಿಯನ್ನು ಬಂಗಾರದ ಹಸ್ತದ ಚಾಮರದಿಂದ ವೀಸುತ್ತಿರುವ ರಾಣಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮಪಾಲಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮಂಚದಿಂದ ಎದ್ದು, ನಾರದಮುನಿಯ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಮುಕುಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದನು. ಆತನು ನಾರದನ ಪಾದಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಆ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡನು. ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ಲೋಕಗುರು, ಧರ್ಮನಾಥ, ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವ; ಅವನ ಪಾದಪರಿಶುದ್ಧಿಯೇ ಪರಮ ಪವಿತ್ರತೆಯಾಗಿದೆ. ಅದ ನಂತರ, ದಿವ್ಯಮುನಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ನಾರದನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಋಷಿ ನಾರಾಯಣನು, ಸೌಮ್ಯವಾದ, ಸಂಯಮಿತವಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು: "ಓ ಭಗವಂತ, ನಿಮಗೆ ನಾವು ಏನು ಸೇವೆ ಮಾಡಬಹುದು?" ನಾರದನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಓ ಲೋಕನಾಥ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸ್ನೇಹಭಾವ ತೋರುವುದು, ದುಷ್ಟರಿಗಿಂತ ಸಂಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ಲೋಕಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಯಥೇಚ್ಛಾವತಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಲೋಕವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿರುವೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ." "ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು, ಜನರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ ಅವುಗಳನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಿಸುವರು. ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವರಿಗೆ ಅವು ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ನಾನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನನಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ಮಾಡಿ, ನಿನ್ನ ಸ್ಮರಣೆ ಸದಾ ಉಳಿಯಲಿ." ಇದಾದಮೇಲೆ, ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ, ನಾರದನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮತ್ತೊಂದು ಪತ್ನಿಯ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅವನು ಯೋಗೇಶ್ವರನ ಯೋಗಮಾಯೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಬಯಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮೆಯೂ ಉದ್ಧವನ ಜೊತೆಗೆ ಪಾಶಾಕ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆತನು ನಾರದನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಎದ್ದು, ಆಸನ ನೀಡುವ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಿದನು. ಆಮೇಲೆ ಅವನು, ಅಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ, "ಓ ಭಗವಂತ, ನೀವು ಯಾವಾಗ ಬಂದಿರಿ? ನಮ್ಮಂತಹ ಅಪೂರ್ಣರು, ಸಂಪೂರ್ಣರಾದ ನಿಮಗೆ ಏನು ಸೇವೆ ಮಾಡಬಹುದು?" ಎಂದು ವಿನಯದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು. ಇಂತಾಗಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ವೈಭವ, ಅವನ ಲೀಲಾ, ಅವನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ತೋರಿದ ಆತಿಥ್ಯ—ಇವೆಲ್ಲ ನಾರದಮುನಿಗೆ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವವಾಗಿ, ಅವನು ಅದ್ಭುತದೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಯೋಗಮಾಯೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡನು.