ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಸೌಂದರ್ಯ, ಸ್ಮಿತ, ಕಣ್ಮನ, ನಯನಗಳ ಚಲನೆ, ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಆತನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ಇಂತಹ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು—even Cupid's arrows—ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಕದಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸದಾ ಸ್ಮಿತಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಹೃದಯದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಚಲನೆಗಳಿಂದ, ಮೃದುಮಧುರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವಯಂ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು. ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅವರ ಪತಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಪಡೆದು, ಆ ಮಹಿಳೆಯರು—ಯಾವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳೂ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ—ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ, ನಿರಂತರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಸ್ಮಿತ, ದೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಅಲಿಂಗನಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾ, ಸದಾ ಆನಂದಭರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಶತಾರು ಸಹಾಯಕಿಯರು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು: ಆತನು ಬರುವಾಗ ಸ್ವಾಗತ, ಆಸನಾರ್ಪಣೆ, ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ, ತಂಬೂಲ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಚಮರಸೇವೆ, ಸುಗಂಧಮಯ ಹಾರಗಳು, ಕೂದಲಿನ ಅಲಂಕಾರ, ಹಾಸಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ, ಸ್ನಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮರ್ಪಣೆಗಳು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಗಳ ಪೈಕಿ, ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ಎಂಟು ರಾಣಿಗಳು. ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಚಾರುದೇಶ್ನ, ಸುประเทศ್ನ, ಚಾರುದೇಹ, ಸುಚಾರು, ಚಾರುಗುಪ್ತ, ಭದ್ರಚಾರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು. ಚಾರುಚಂದ್ರ, ವಿಚಾರು ಮತ್ತು ಚಾರು ಎಂಬವರು ಹರಿ ಪುತ್ರರಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯವರು; ಇವರು ರುಕ್ಮಿಣಿಗೆ ಜನಿಸಿದವರು, ತಂದೆಗೆ ಸಮಾನವಾದರು. ಭಾನು, ಸುಭಾನು, ಸ್ವರ್ಭಾನು, ಪ್ರಭಾನು, ಭಾನುಮಾನ, ಚಂದ್ರಭಾನು, ಬೃಹದ್ಭಾನು ಮತ್ತು ರತಿಭಾನು—ಇವರು ಎಂಟು ಮಂದಿ. ಶ್ರೀಭಾನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾನು ಸೇರಿ ಹತ್ತು ಮಂದಿ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ಪುತ್ರರು; ಸಾಮ್ಬ, ಸುಮಿತ್ರ, ಪುರುಜಿತ್, ಶತಜಿತ್ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಜಿತ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ವಿಜಯ, ಚಿತ್ರಕೇತು, ವಸುಮಾನ, ದ್ರವಿಡ, ಕ್ರತು—ಇವರು ಜಾಂಬವತಿಯ ಪುತ್ರರು, ಸಾಮ್ಬನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದವರು. ವೀರಚಂದ್ರ, ಅಶ್ವಸೇನ, ಚಿತ್ರಗು, ವೇಗವಾನ್, ವೃಷ, ಆಮ, ಶಂಕು, ವಸು, ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮತ್ತು ಕುಂತಿರ್—ಇವರು ನಾಗ್ನಜಿತ್ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದವರು. ಶ್ರುತ, ಕವಿ, ವೃಷ, ವೀರ, ಸುಬಾಹು, ಭದ್ರ, ಏಕಲ, ಶಾಂತಿ, ದರ್ಶ, ಪೂರ್ಣಮಾಸ—ಇವರು ಕಾಲಿಂದಿಯ ಪುತ್ರರು; ಸೋಮಕನು ಚಿಕ್ಕವನು. ಪ್ರಘೋಷ, ಗಾತ್ರವಾನ್, ಸಿಂಹ, ಬಲ, ಪ್ರಬಲ, ಊರ್ಧ್ವಗ, ಮಹಾಶಕ್ತಿ, ಸಹ, ಓಜ, ಅಪರಾಜಿತ—ಇವರು ಮಾದ್ರೀಯ ಪುತ್ರರು. ವೃಕ, ಹರ್ಷ, ಅನಿಲ, ಗೃಧ್ರ, ವರ್ಧನ, ಅನ್ನಾದ, ಮಹಾಶ, ಪಾವನ, ವಹ್ನಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷುಧಿ—ಇವರು ಮಿತ್ರವಿಂದೆಯ ಪುತ್ರರು. ಸಂಗ್ರಾಮಜಿತ್, ಬೃಹತ್ಸೇನ, ಶೂರ, ಪ್ರಹರಣ, ಅರಿಜಿತ್, ಜಯ, ಸುಭದ್ರ, ವಾಮಾಯು, ಸತ್ಯಕ—ಇವರು ಭದ್ರಾದೇವಿಯ ಪುತ್ರರು. ದೀಪ್ತಿಮಾನ, ತಾಮ್ರ, ತಪ್ತಾದಿಗಳು ರೋಹಿಣಿಯ ಪುತ್ರರು. ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಿಗೆ ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಸಹೋದರಿ ರುಕ್ಮವತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅನಿರುದ್ಧ ಎಂಬ ಪೌತ್ರನು ಜನಿಸಿದನು; ಅವಳು ಭೋಜಕಟ ನಗರದ ವೀರ ವಧು. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ದಶಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯವರಾಗಿದ್ದರು, ರಾಜನೇ. ಅವರ ಮಕ್ಕಳ ತಾಯಂದಿರು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಮಂದಿ. ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: "ಶ್ರೀಮಾನ್, ರುಕ್ಮಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಗೊಂಡವನೂ, ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಯತ್ನಿಸಿದವನೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಹೇಗೆ ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಿಗೆ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದನು? ಈ ಶತ್ರುಗಳ ವಿವಾಹದ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು." ಯೋಗಿಗಳು ಭೂತ, ಭವಿಷ್ಯ, ವರ್ತಮಾನ, ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತ, ದೂರ ಅಥವಾ ಗುಪ್ತವಾದುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಕಾಮದೇವನೇ ಅನೇಕ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಳಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಸಮಾವೇಶವಾದ ರಾಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಅವನು ಯುದ್ಧದ ಮಧ್ಯೆಯೇ ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು. ರೂಕ್ಮಿ, ತನ್ನ ಹಳೆಯ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಅವಮಾನಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ ಸಂತೋಷವಾಗಲೆಂದು ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಹೋದರನ ಮಗನಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಕೃತವರ್ಮನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಪುತ್ರನು ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ಮಗಳನ್ನು—ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸೌಂದರ್ಯದ ಯುವತಿಯನ್ನ—ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ರೂಕ್ಮಿ ತನ್ನ ಮೊಮ್ಮಗಳು ರೋಚನೆಯನ್ನು ಅನಿರುದ್ಧನಿಗೆ—ಹರಿಯ ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ—ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು, ವೈರಾಗ್ಯವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿವಾಹಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧನದಿಂದ ಅವನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದನು. ಆ ಶುಭಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜನೇ, ರುಕ್ಮಿಣಿ, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಸಾಮ್ಬ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಇತರರು ಭೋಜಕಟ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ವಿವಾಹ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಕಲಿಂಗಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತುಂಬಿದ ರಾಜರು, ಬಲರಾಮನನ್ನು ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಬೇಕೆಂದು ರೂಕ್ಮಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. "ಈವನು ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಲ್ಲ, ರಾಜನೇ, ಆದರೂ ಸೋಲು ದೊಡ್ಡದು," ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಬಲರಾಮನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು; ರೂಕ್ಮಿ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಅವನೊಡನೆ ಆಡಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ರಾಮನು ನೂರು, ಸಾವಿರ, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟನು; ರೂಕ್ಮಿ ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಕಲಿಂಗದ ರಾಜನು ಬಲರಾಮನನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿ ನಗುತ್ತಾ, ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಅವಮಾನಿಸಿದನು. ಹಳಾಯುಧನು ಇದನ್ನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ರೂಕ್ಮಿ ಲಕ್ಷ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟನು; ಈ ಬಾರಿ ಬಲರಾಮನು ಗೆದ್ದನು. ಆದರೆ ರೂಕ್ಮಿ ಮೋಸವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, "ನಾನು ಗೆದ್ದೆ," ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಕೋಪದಿಂದ ಉಕ್ಕಿದ ಬಲರಾಮನು, ಸಮುದ್ರದಂತೆ, ಕಣ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿನ ಕೆಂಪು ತುಂಬಿಕೊಂಡು, ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಪಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟನು. ಈ ಬಾರಿ ಬಲರಾಮನು ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಗೆದ್ದನು; ಆದರೆ ರೂಕ್ಮಿ ಮತ್ತೆ ಮೋಸಪಟ್ಟು, "ನಾನು ಗೆದ್ದೆ, ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹೇಳಲಿ," ಎಂದನು. ಆಗ ಆಕಾಶವಾಣಿಯೊಂದು ಘೋಷಿಸಿತು: "ಈ ಪಣವನ್ನು ಬಲರಾಮನು ಮಾತ್ರ ಗೆದ್ದನು; ರೂಕ್ಮಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಅವನು ಧರ್ಮದಿಂದಲ್ಲ, ಮಾತಿನಿಂದ ಗೆದ್ದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ." ಆ ಆಕಾಶವಾಣಿಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ವಿದರ್ಭದ ರಾಜನು, ದುಷ್ಟ ರಾಜರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ಚಲನೆಯಿಂದ, ಶಂಕರ್ಷಣನನ್ನು ಹಾಸ್ಯಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. "ನೀವು ಹಾಲುಗೋಸುಗಾರರು, ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುವವರು, ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಲ್ಲ. ರಾಜರು ಜೂಜಾಡುತ್ತಾರೆ, ಬಾಣ ಹಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ನೀವು ಅಲ್ಲ," ಎಂದು ಅವಮಾನಿಸಿದನು. ಈ ರೀತಿ ರಾಜರಿಂದ ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ರೂಕ್ಮಿಯೂ ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದಾಗ, ಬಲರಾಮನು ಭಾರೀ ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಪುರುಷರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಹೊಡೆದನು. ಕಲಿಂಗದ ರಾಜನು ಹತ್ತನೇ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಗ, ಬಲರಾಮನು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿ ನಗಿದ್ದದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಅವನ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಡೆದು ಹಾಕಿದನು. ಇತರ ರಾಜರು ಕೈ, ತೊಡೆ, ತಲೆ ಮುರಿದು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಬಲರಾಮನ ಗದೆಯ ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋದರು. ರೂಕ್ಮಿ, ತನ್ನ ಮಾವನಾದವನನ್ನು ಬಲರಾಮನು ಕೊಂದಾಗ, ಹರಿಯು—ಅಂದರೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು—ರೂಕ್ಮಿಣಿ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಬಾರದೆಂದು, ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಹೊಗಳಲಿಲ್ಲ, ಗದರಿಸಲಿಲ್ಲವೂ. ನಂತರ ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಸುಂದರವಾದ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿರಿಸಿ, ರಾಮ ಮತ್ತು ದಶಾರ್ಹರು ಭೋಜಕಟದಿಂದ ಕುಶಸ್ಥಳಿಗೆ, ಮಧುಸೂದನನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಟರು. ಮತ್ತೆ ರಾಜನು ಕೇಳಿದನು: "ಯಾದವರ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬಾಣನ ಮಗಳು ಊಷೆಯನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಮತ್ತು ಶಂಕರರ ನಡುವೆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧವಾಯಿತು. ಮಹಾಯೋಗೀ, ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು." ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಬಲಿಗೆ ನೂರು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು; ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾದ ಬಾಣನು—ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಾಮನ ರೂಪದ ಹರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿದ ಬಲಿಯ ಪುತ್ರನು—ಯಾವಾಗಲೂ ಶಿವನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು, ಗೌರವಪಾತ್ರ, ದಾನಶೀಲ, ಬುದ್ಧಿವಂತ, ಸತ್ಯವ್ರತ, ದೃಢನಿಶ್ಚಯನಾಗಿದ್ದನು.