ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಕೃಷ್ಣನು ವಿದರ್ಭ ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ, ಆ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಹೊರಬಂದರು. ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಪದ್ಮಮುಖವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಿದಂತೆ ನೋಡಿದರು. ಅವರ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಲವು – "ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಯೇ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವರಳೆ, ಮತ್ತೊಬ್ಬಳಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಅವನು, ದೋಷರಹಿತನು, ಭೀಷ್ಮನ ಪುತ್ರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವರನು." ಅವರು ಹರ್ಷದಿಂದ ಹೇಳಿದರು: "ನಾವು ಎಷ್ಟು ಸತ್ಪುನ್ಯ ಮಾಡಿದ್ದೇವೋ, ಅದರ ಫಲವಾಗಿ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ; ಅಚ್ಯುತನು, ವಿದರ್ಭ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ಕೈ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ, ಈ ಭಾಗ್ಯ ನಮಗೆ ದೊರೆಯಲಿ." ಆ ಪ್ರೀತಿಯ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ನಗರಸ್ಥರು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರಲು, ಆ ಕನ್ಯೆ ಒಳಮನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಆಂಬಿಕಾದ ದೇವಾಲಯದ ಕಡೆಗೆ ಸೇನೆಯವರ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟಳು. ಭವಾನಿಯ ಕೆಂಪು, ಕೋಮಲ ಪಾದಗಳನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಟಳು; ಆದರೆ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕುಂದನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ತಾಯಂದಿರು, ಸ್ನೇಹಿತಿಯರು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ರಾಜಸೈನಿಕರು, ಕವಚ ತೊಟ್ಟು, ಆಯುಧ ಹಿಡಿದು ಆಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೋಳು, ಶಂಖ, ಜೋಡೆ, ಭೇರಿ, ಬುಗಾರಿ ಮೊದಲಾದ ವಾದ್ಯಗಳು ಘೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸಾವಿರಾರು ಭದ್ರವಾದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಅರ್ಪಣಾ ವಸ್ತುಗಳು, ಹಾರಗಳು, ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಪೂಜಾರಿಗಳಿಗೆ ತಂದರು. ಗಾಯಕರೂ ವಾದಕರೂ ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಾ, ವಧುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದರು; ಜೊತೆಗೆ ಭಟ್ಟರು, ವಂಶಾವಳಿಕಾರರು, ಘೋಷಕರು ಇದ್ದರು. ಅಂಬಿಕಾ ದೇವಿಯ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಪಾದ-ಕರಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ-ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಆಕೆ ದೇವಿಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು. ಹಿರಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ್ರೀಯರು, ಭವಾನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಶ್ರೀಮಂತಿಯುತ ಭವಪತ್ನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರು. ರುಕ್ಮಿಣಿ ದೇವಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದರು: "ಅಂಬಿಕೆ, ನಿನಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವಂದನೆಗಳು, ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಶುಭಕರಳಾಗಿರುವೆ; ನನ್ನ ಪತಿ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನೇ ಆಗಲಿ, ನೀನು ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯಾಗು." ಅವರು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಅಕ್ಷತೆ, ಧೂಪ, ವಸ್ತ್ರ, ಹಾರ, ಆಭರಣ, ವಿವಿಧ ಭೋಜ್ಯ ಪದಾರ್ಥ ಮತ್ತು ದೀಪಮಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತ್ರೀಯರು ತಮ್ಮ ಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪ್ಪು, ಅಪೂಪ, ವೀಳ್ಯದೆಲೆ, ಹಾರ, ಹಣ್ಣು, ಸಕ್ಕರೆಕಬ್ಬು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರು. ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಪೂಜೆಯ ಅವಶೇಷವನ್ನು ರುಕ್ಮಿಣಿಗೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಿದರು; ವಧು ಅವರ ಮುಂದೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಅವಶೇಷವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಳು. ನಂತರ, ಮೌನವ್ರತವನ್ನು ಬಿಡಿ, ಆಕೆ ತನ್ನ ದಾಸಿಯನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು, ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಮುದ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಂಬಿಕಾದ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟಳು. ಸೊಂಪಾದ ನಡು, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಡಲು-ಮಣಿಗಳು, ಗಾಢವರ್ಣ, ಹಿಪ್ ಮೇಲೆ ಮಣಿಬೆಲ್ಟ್, ಉಬ್ಬಿದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲ, ಕೂದಲು ಮುಖವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಂತೆ, ಅವಳ ನೋಟ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವ ದೇವಮಾಯೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ಪಾವನವಾದ ನಗು, ಬಿಂಬಫಲದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ತುಟಿಗಳು, ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವಿನಂತೆ ಹಲ್ಲುಗಳು, ಹಂಸಗಳ ನಡಿಗೆ, ಪಾದಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ನುಡಿದು ಬರುವ ನೂಪುರದ ಸೌಮ್ಯ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನಳಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಶೂರವೀರರು—allರು ಅವಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಮರುಳಾಗಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು; ರಾಜರು ಅವಳ ಸುಸ್ಮಿತ, ಲಜ್ಜಿತ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಕಸಿದುಕೊಂಡು, ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಆ ರಾಜರು, ಗಜ, ರಥ, ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಸಂಯಮ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದರು. ರುಕ್ಮಿಣಿಯು ಜಾತ್ರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆದು, ತನ್ನ ಪದ್ಮಪಾದಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾ, ಪ್ರಭುವಿನ ಆಗಮನದತ್ತ ದೃಷ್ಟಿ ಹರಿಸಿದಳು. ಎಡಗೈಯ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಕೂದಲನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಬದಿಗಣ್ನೋಟ ಹಾಕುತ್ತಾ, ಬಂದ ರಾಜರ ಕಡೆಗೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ನೋಡಿದಳು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಚ್ಯುತನನ್ನು ಕಂಡಳು. ಆ ರಾಜಕುಮಾರಿ ರಥಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ಎದುರಾಳಿಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲೇ ಅವಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು. ಮೇಲೆ ಗರುಡಚಿಹ್ನೆಯ ರಥದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಮಾಧವನು, ರಾಜರ ಸಭೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ರಾಮಚಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹವು ಶೃಗಾಲಗಳ ಮಧ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ಬಲಿಯನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಟನು. ಅದು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ರಾಜರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜರಾಸಂಧ ಮತ್ತು ಅವನ ಬಂಧುಗಳು, "ಅಯ್ಯೋ, ನಮಗೆ ನಾಚಿಕೆ! ಆಯುಧಧಾರಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ, ಗೋವಾಳರು ನಮ್ಮಿಂದ ಸಿಂಹವು ಹರಣ ಮಾಡಿದಂತೆ ನಮ್ಮನ್ನು ವಂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ," ಎಂದು ಕೂಗಿ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದರು. ಶುಕಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಈ ರೀತಿ, ಆಕ್ರೋಶಗೊಂಡ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿ, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು, ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಳೆದು ಬೆನ್ನತ್ತಿದರು. ಅವರನ್ನು ಬರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಯಾದವಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕರು ಬಿಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಎಳೆದು, ಧ್ವನಿಮಾಡುತ್ತಾ ಎದುರಿಸಿದರು. ಅಸ್ತ್ರಶಾಲಿಗಳಾದ ಯಾದವರು, ಕುದುರೆ, ಗಜ, ರಥಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ಮಳೆ ಸುರಿಯುವ ಮೋಡಗಳಂತೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಪತಿಯ ಸೇನೆ ಬಾಣಗಳ ಸುರಿಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಸೊಂಪಾದ ನಡುಕನ್ಯೆ, ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಭಯದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ಪ್ರಭು ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು: "ಕಮಲನೇತ್ರೆಯೆ, ಭಯಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ; ಈ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯವನ್ನು ಈಗ ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳೇ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ." ಅವರ ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸದ ಗದ, ಸಂಕರ್ಷಣ ಮತ್ತು ಇತರ ವೀರರು ಕುದುರೆ, ಗಜ, ರಥಗಳ ಮೇಲೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಡಿದರು. ಸಾವಿರಾರು ರಥಿಚರು, ಅಶ್ವಾರೋಹಕರು, ಗಜಾರೋಹಕರ ತಲೆಗಳು, ಕಿವಿಯೋಲೆ, ಕಿರೀಟ, ಪಗಡಿಯೊಂದಿಗೆ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದವು. ಖಡ್ಗ, ಗದ, ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದ ಭುಜಗಳು, ಆನೆ, ತೊಡೆಯು, ಪಾದ, ಕುದುರೆ, ಕತ್ತೆ, ಒಂಟೆ, ಎತ್ತು, ಗಂಡಸರ ತಲೆಗಳು ನೆಲವನ್ನೆ ತುಂಬಿದವು. ವೃಷ್ಣಿವೀರರು ಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಜರಾಸಂಧನ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಜರು ಸೋತು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಶಿಶುಪಾಲನು, ಹೆಂಡತಿ ಹರಣವಾದವನಂತೆ, ಕಿರಣ ಕಳೆದು, ಉತ್ಸಾಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ, ಬಾಯಾರಿದವನಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದನು. ಅವನ ಬಳಿಗೆ ರಾಜರು ಹತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು: "ಮಹಾಪುರುಷನೇ, ಈ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು. ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸುಖವೋ ದುಃಖವೋ ಇಲ್ಲ. ಮಾಯೆಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮರದ ಗೊಂಬೆ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಹೇಗೆ ಆಡಿಸುತ್ತಾಳೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಭಗವಂತನ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ಸುಖ-ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಹದಿನೇಳು ದಿನ ಶೌರಿಯಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದೆ, ಹದಿನೆಂಟನೇ ದಿನ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಸೇನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದೆ. ಆದರೂ ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಸಂತೋಷಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಯಾಕೆಂದರೆ ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಿಧಿಯ ನಿಯಮವೇ ಲೋಕವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗಲೂ ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ನಾಯಕರು, ಕೃಷ್ಣನ ರಕ್ಷಣೆ ಹೊಂದಿದ ಯಾದವರಿಂದ ಸೋತಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ನಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಕಾಲ ಬಂದಿದೆ, ಜಯವು ಅವರದು; ಕಾಲ ನಮ್ಮ ಪರವಾಗಿರುವಾಗ ನಾವು ಜಯಿಸುವೆವು." ಶುಕಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಹೀಗೆ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಸಮಾಧಾನಗೊಂಡು, ಚೇದಿರಾಜನು ತನ್ನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು; ಉಳಿದ ರಾಜರೂ ತಮತಮ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಆದರೆ ರುಕ್ಮಿ, ತನ್ನ ತಂಗಿಯ ರಾಕ್ಷಸವಿವಾಹವನ್ನು ಸಹಿಸದೆ, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿ, ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಬೆನ್ನತ್ತಲು ಹೊರಟನು.