ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಮಗಧದ ರಾಜ ಜರಾಸಂಧನು ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ಸೇನೆ—ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಮತ್ತು ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ—ಯದುವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಮಥುರೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದನು. ಆ ಭಯಾನಕ ಸೇನೆಯು ಸಾಗರದಂತೆ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ತನ್ನ ಊರು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಲೋಚನೆಮಾಡಿದನು. ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಅವತಾರದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು, ಕಾಲ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಆಲೋಚಿಸಿದನು: “ಈ ಭೂಭಾರದಾಗಿ ಸೇರುವಂತೆ ಆಗಿರುವ ಈ ಭೀಕರ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾನು ನಾಶಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮಗಧದ ರಾಜನು ವಿವಿಧ ಜಿತರಾಜರಿಂದ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿಗಳಂತೆ ಗಣನೆಮಾಡಿದ ಇಂತಹ ಯೋಧರು, ಕುದುರೆಗಳು, ರಥಗಳು ಹಾಗೂ ಎತ್ತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಸಂಹರಿಸಬೇಕು. ಆದರೆ ಮಗಧದ ರಾಜನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಭೂಭಾರದ ನಿವಾರಣೆಯೇ ನನ್ನ ಅವತಾರದ ಉದ್ದೇಶ, ಧರ್ಮಾತ್ಮರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವುದೇ ನನ್ನ ಕಾರ್ಯ. ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಾನು ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಕೂಡ ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಅಧರ್ಮವು ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಅದನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಾನು ಬರುತ್ತೇನೆ.” ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಗೋವಿಂದನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಎರಡು ರಥಗಳು, ಸರ್ವೋಪಕರಣಗಳೊಡನೆ, ರಥಸಾರಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು. ದೇವತಾಮಯ ಮತ್ತು ಪುರಾತನ ಆಯುಧಗಳು ಸಹ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಹೃಷೀಕೇಶನು ಸಂಕರ್ಷಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಮಹಾನ್, ಯದುಕುಲದ ಮೇಲೆ ಬಂದಿರುವ ಈ ಭಯಂಕರ ಅಪಾಯವನ್ನು ನೋಡು; ಇಲ್ಲಿದೆ ನಿನಗೆ ರಥ, ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ. ಧರ್ಮಾತ್ಮರಿಗೆ ಹರ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವವನೇ, ಭೂಭಾರ ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಈ ಇಪ್ಪತ್ತಮೂರು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ನಾವು ಜನಿಸಿದ್ದೇವೆ.” ಇದನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿಚಾರಿಸಿ, ದಾಶಾರ್ಹರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು—ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮ—ಹಳೆಯ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಟುಗಳಾಗಿ, ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಯಾದವ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಶ್ರೀಹರಿಯು ದಾರುಕನನ್ನು ತನ್ನ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಪಂಚಜನ್ಯ ಶಂಖವನ್ನು ಬೀರಿದನು; ಶತ್ರುಸೈನಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತು ನಡುಕ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವರನ್ನು ಕಂಡು ಮಗಧದ ರಾಜನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಕೃಷ್ಣ, ನೀನು ಪುರುಷರಲ್ಲಿಯೇ ಅಧಮ, ನಾನು ನಿನ್ನಂತಹ ಬಾಲಕನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಲು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನೀನು ಇತರರ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಮೂಢ—ಹೋಗು, ಬಂಧುಘಾತಕ, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಯುದ್ಧಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನೀನು ರಾಮ, ಧೈರ್ಯವಿದ್ದರೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡು; ನನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗು, ಅಥವಾ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದು ತೋರಿಸು.” ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: “ಸತ್ಯವಾಗಿ, ವೀರರು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿರುವವನ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ನಾವು ಗಮನವಿಡುವುದಿಲ್ಲ, ಓ ರಾಜನೇ.” ಶುಕನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಹೇಳಿದನು: ಆ ಜರಾಸಂಧನ ಮಗನು ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಾಧವರ ಮೇಲೆ ಭಯಂಕರ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ—ರಥಗಳು, ಎತ್ತುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಧ್ವಜಗಳು—ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತೆ ಧೂಳಿನ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯನನ್ನೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನೂ ಆವರಿಸುವಂತೆ ಎದುರಿಸಿದನು. ಯುದ್ಧಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಮತ್ತು ರಾಮನ ರಥಗಳು—ಗರುಡ ಮತ್ತು ತಾಳದ ಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ—ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಮಹಿಳೆಯರು ಪುರಾತನ ಗೋಪುರಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ಆಗ ಶ್ರೀಹರಿಯು, ತನ್ನದೇ ಸೇನೆಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಗೌರವಿಸುವುದಾದರೂ, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದಿಂದ ಬರುವ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪೀಡಿತವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಶಾರಂಗ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಘೋಷಮಾಡಿದನು. ತನ್ನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕಿವರಿನಿಂದ ತೆಗೆದು, ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಸುರಿದು, ರಥಗಳು, ಎತ್ತುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಅವನ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವು ಎಂದೂ ಅವನ ಕೈಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಮುರಿದ ದಂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಎತ್ತುಗಳು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಬಿದ್ದುವು; ಬಾಣಗಳಿಂದ ಕತ್ತಿ ಕಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳು ಬಿದ್ದುವು; ರಥಗಳು, ಅವುಗಳ ಕುದುರೆಗಳು, ಧ್ವಜಗಳು, ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ನಾಯಕರು ಹತರಾಗಿ, ಪಾದಾತಿಗಳು ಕೈ, ತೊಡೆ, ಕುತ್ತಿಗೆಗಳೊಡನೆ ಕಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಚದುರಿಹೋದರು. ಹೀಗೆ ಎತ್ತು, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಕಡಿದು ಬಿದ್ದಾಗ, ನೂರಾರು ರಕ್ತದ ನದಿಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಾ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಳು, ಕುದುರೆ ತಲೆಗಳು, ಮಾನವ ಕಪಾಲಗಳು, ಆಮೆಯಂತೆ ದೇಹಗಳು, ಹತರಾದ ಎತ್ತು, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಯೋಧರ ಶವಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದವು. ಆ ರಕ್ತನದಿಗಳು—ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೈಗಳೇ ಅಲೆಗಳು, ಕೂದಲುಗಳು ಜಲಚರಿಗಳು, ಧನುಸ್ಸುಗಳು ಹೊಳೆಗಳು, ಆಯುಧಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳು ಹರಟೆಗಳು, ಭಯಾನಕ ಚಕ್ರವಾತಗಳು ತಿರುಗುವ ಕತ್ತಿಗಳಿಂದ, ಮುತ್ತು, ಮಣಿಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಸಂಕರ್ಷಣನು ತನ್ನ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅಹಂಕಾರದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಭಯಪಡುವವರಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಧೈರ್ಯವಂತರಿಗೆ ಹರ್ಷ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು; ಯೋಧರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸೇನೆ, ಅಗ್ನಿಸಾಗರದಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿದ್ದು, ಮಗಧದ ರಾಜನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಲೀಲಾವಂತರಾದ ವಸುದೇವ ಪುತ್ರರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಅವನ ಅನಂತ ಗುಣಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯ—all ಅವನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವುದು ಅವನಿಗೆ ವಿಶೇಷವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಲರಾಮನು, ಜರಾಸಂಧನ ರಥವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ, ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಸಿಂಹವು ಮತ್ತೊಂದು ಸಿಂಹವನ್ನು ಹಿಡಿದುಬರುವಂತೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಹಿಡಿದನು. ಆದರೆ ಗೋವಿಂದನು, ಶತ್ರುಗಳು ಸಂಹೃತರಾದ ನಂತರ, ಮಾನವ ಮತ್ತು ವಾರುಣ ಪಾಶಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ತಡೆಯಿದನು—ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ. ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಭುಗಳಾದ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗ, ವೀರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ತಪಸ್ಸಿಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಅವನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಇತರ ರಾಜರು ತಡೆದರು. ಶುದ್ಧಾರ್ಥಗಳ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ, ಅವನಿಗೆ ಯದುಗಳಿಂದ ಈ ಸೋಲು ಸಂಭವಿಸಿತು; ಅದು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಕರ್ಮದ ಫಲ. ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ನಾಶವಾದಾಗ, ಬರ್ಹದ್ರಥ ವಂಶದ ರಾಜನು ಶ್ರೀಭಗವಂತನಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಟದಿಂದ ಮಗಧಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಮುಕುಂದನು, ಶತ್ರುಸೈನ್ಯ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಸ್ವಯಂ ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿ ಪಡೆದನು. ಮಥುರಾವಾಸಿಗಳು ದುಃಖದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನ ಜಯವನ್ನು ರಥಚಾಲಕರು, ಗಾಯಕರು, ಗಾಯನಕಾರರು ಹಾಡಿದರು. ಶಂಖ, ಡೋಲುಗಳು ಘೋಷಿಸಿದವು, ಅನೇಕ ತುರಿಹಣ್ಣುಗಳು, ಭೆರಿಗಳು ಬಾರಿದವು; ಭಗವಂತನು ನಗರ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ, ವೀಣೆ, ಬಾಸುರಿ, ಮೃದಂಗಗಳ ನಾದವೂ ಕೇಳಿಬಂತು. ರಸ್ತೆಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆದಿದ್ದವು, ಜನರು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು, ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ವೇದಘೋಷದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಸುಂದರವಾದ ತೋರಣಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಿಳೆಯರು ಅವನಿಗೆ ಹಾರ, ಮೊಸರು, ಮೊಳಕೆಗಿಡಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಸ್ಮಿತಮುಖದಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಅನಂತ ಐಶ್ವರ್ಯ, ವೀರರ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಯದುರಾಜನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ, ಮಗಧದ ರಾಜನು ಹದಿನೇಳು ಅಕ್ಷೌಹಿಣಿ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಯಾದವರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿದನು. ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಕೃಷ್ಣನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು; ತನ್ನ ಸೇನೆಗಳು ಸಂಹೃತವಾದಾಗ, ರಾಜನು ಮಿತ್ರರಿಂದ ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿ ಮರಳಿ ಹೋದನು. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದಾಗ, ನರದರಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಬ್ಬ ವೀರ ಯವನನು ಯುದ್ಧಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು.