ವೃಂದಾವನದ ಗೋಪಿಯರು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸದಾ ನೆನೆಸುತ್ತಾ, ಅವರ ಪ್ರತಿ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರು. “ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕೃಷ್ಣನು ವೃಜದಲ್ಲೇನು ನೆನಪಾಗಬೇಕು? ಬಂಧುಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಲಾಗದು, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಅದು ಕಷ್ಟ,” ಎಂದು ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. “ಸ್ನೇಹವು ಯಾವಾಗಲೂ ಯಾವದೋ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆ ಉದ್ದೇಶ ಮುಗಿದಾಗ ಸ್ನೇಹವೂ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರು ಹೆಂಗಸರಿಗೆ, ಜೇನುಹುಳು ಹೂವಿಗೆ ಹೀಗೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಅನುಭವದಿಂದ ಹೇಳಿದರು. “ಹೀನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ವೇಶ್ಯೆಯರು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ಶಕ್ತಿಹೀನನಾದ ರಾಜನನ್ನು ಪ್ರಜೆಗಳು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗುರುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ; ದಕ್ಷಿಣೆ ಪಡೆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹೋದಂತೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. “ಹಣ್ಣನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ; ಊಟವಾದ ಅತಿಥಿಗಳು ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ; ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟ ಕಾಡನ್ನು ಹರಣುಗಳು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ; ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಪತಿಯರು ಹೆಂಗಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದಂತೆ,” ಎಂದು ಅವರು ತಮ್ಮ ದುಃಖವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಈ ರೀತಿ, ಅವರ ಮಾತುಗಳು, ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲವೂ ಗೋವಿಂದನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದ್ದ ಗೋಪಿಯರು, ಕೃಷ್ಣನ ದೂತ ಉದ್ಧವರ ಆಗಮನದ вести ಕೇಳಿದಾಗ, ಲೋಕದ ಎಲ್ಲ ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲ್ಯ-ಯೌವನದ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಮುಗಿಯದ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು ಗೋಪಿ, ಒಂದು ಜೇನುಹುಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯತಮನ ದೂತ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡಿತು: “ಓ ಜೇನುಹುಳೇ, ಮೋಸಗಾರನ ಸಂಗಾತಿಯೇ, ನನ್ನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿನಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬೇಡ. ಅವಳ ಹಾರವು ಅವಳ ಉರೋಸ್ಥಲದ ಪುಷ್ಪಧೂಳಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಗಡ್ಡವನ್ನು ರಂಜಿಸಿದೆ. ನೀನು ಜೇನುಹುಳರ ರಾಜನ ದೂತ, ಅವನು ಗರ್ವಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊತ್ತಿರಲಿ; ಯದುಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತೀಯೆ!” “ಒಮ್ಮೆ ನಮ್ಮಿಗೆ ತನ್ನ ತುಟಿಗಳ ಅಮೃತ ನೀಡಿದ ಕೃಷ್ಣನು, ನಮ್ಮನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಹೂವನ್ನಂತೆ ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ಪದ್ಮಾ ಅವನ ಪಾದಸೇವೆಗೆ ಯೋಗ್ಯಳೇನು? ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಕದಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.” “ಏನು ಆರು ಕಾಲುಗಳಿರುವ ಜೇನುಹುಳೇ, ಯದುಪತಿಯ ಜಯಗಳನ್ನೇ ಹಾಡುತ್ತೀಯಾ? ಅವನು ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವಾಮಿ. ಅವನು ಗೆಳೆಯರೊಡನೆ ವಿಜಯಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದಾಗ ಅವರ ಹೃದಯದ ನೋವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದನು. ನೀನು ಹೋಗಿ ಅವನ ಗೆಳೆಯರ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡು.” “ಸ್ವರ್ಗ, ಭೂಮಿ, ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಹಿಳೆಯೂ ಅವನಿಗೆ ಅಲಭ್ಯವಲ್ಲ. ಅವನ ಮೋಹಕ ನಗುವು, ಕ್ರೀಡಾಪೂರ್ಣ ಭ್ರೂಕುಟಿಗಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ವಂಜಿಸುತ್ತವೆ. ನಾವು ಅವನ ಪಾದಧೂಳಿಗೆ ಅರ್ಹರೆಂದು ನಮ್ಮದು ಕೇವಲ ದೌರ್ಬಲ್ಯ. ದೀನರಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಹೆಸರು ಕೇಳಸಿಗುತ್ತದೆ.” “ನಿನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನ ಪಾದವನ್ನು ಇರಿಸಬೇಡ; ಅವನ ಮಧುರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ಅವನ ದೂತನಾಗಿ ಬಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಯಾರಿಸಿ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು. ಅವನಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ?” “ಹುಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ, ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅವನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದವನಂತೆ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಬಲಿವಂತನಾದ ಬಲಿಯನ್ನು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಬಂಧಿಸಿದನು. ಈ ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ನೇಹ ಸಾಕು; ಅವನ ಲೀಲಾವಿಷಯಗಳು ಬಿಡಲಾಗದವು.” “ಒಮ್ಮೆ ಅವನ ಆಟದ ಅಮೃತವನ್ನು ಕೇಳಿದವರು, ಎಲ್ಲ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳನ್ನು, ಮನೆ, ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಿಕ್ಷುಕ ಹಕ್ಕಿಗಳಂತೆ ಇವರು ಇಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.” “ನಾವು ಅವನ ವಕ್ರವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮೇಣದಂತೆ ನಂಬಿಕೊಂಡು, ತಾಯಿ ಕರೆ ನೀಡಿದಾಗ ಹೆಣಗಾಡುವ ಮರಿಗಳಂತೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ಅವನ ನಖಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ನೋವು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೆನೆಸಿ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ಇನ್ನೇನು ಸುದ್ದಿ ತಂದಿದ್ದೀಯೋ ಹೇಳು.” “ಬಂದೆಯೇ, ನೀನು ಪ್ರಿಯತಮನ ದೂತನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೀಯಾ? ಏನು ಬೇಕು? ನೀನು ಪೂಜಾರ್ಹನು. ಹೇಗೆ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೀಯಾ? ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸದಾ ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ.” “ಮಹಾನ್ ಪುತ್ರನು ಈಗ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿದಾನೆ? ಅವನು ತಂದೆಯ ಮನೆ, ಬಂಧುಗಳು, ಗೋಕುಲದ ಜನರನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾನೆಯಾ? ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು, ಅವನ ದಾಸಿಯರನ್ನು, ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆಯಾ? ಅವನ ಬಲವಾದ ಸುಗಂಧದ ಕೈಯನ್ನು ಯಾವಾಗ ನಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತಾನೆ?” ಅವರ ಈ ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಉದ್ಧವನು, ಅವರನ್ನು ಧೈರ್ಯಪಡಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು: “ನೀವು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥಕ ಹಾಗೂ ಗೌರವಾನ್ವಿತರು, ಏಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಾಸುದೇವನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದೆ. ವ್ರತ, ತಪಸ್ಸು, ಯಜ್ಞ, ಪಠಣ, ಅಧ್ಯಯನ, ಆತ್ಮಸಂಯಮ, ಇವೆಲ್ಲದರ ಮೂಲಕ ಕೃಷ್ಣನ ಭಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಮಗೆ ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ಪರಮ ಭಕ್ತಿ ದೊರೆತಿದೆ—ಇದು ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಸುಲಭವಲ್ಲ.” “ನೀವು ಪುತ್ರ, ಪತಿ, ದೇಹ, ಬಂಧು, ಮನೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪರಮಾತ್ಮನಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು, ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷತೆಯಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೂ, ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಹರಿದು ಬಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನನಗೆ ಮಹಾ ಅನುಗ್ರಹವಾಯಿತು.” “ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಿಯತಮನು, ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ನನಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ: ‘ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವನು ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದೇನೆ. ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ, ಭೂಮಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ, ನಾನು ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದೇನೆ.’” “ನಾನು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಆತ್ಮ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನಮಯ, ಶುಭ್ರ, ವಿಭಿನ್ನ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಮಾಯೆಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅದು ಜಾಗೃತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸೂಷುಪ್ತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.” “ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಸದಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಆತ್ಮನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಇರಿ. ಇದೇ ಒಳಗಿನ ಉಪದೇಶ, ಯೋಗ, ವಿವೇಕ: ವೈರಾಗ್ಯ, ತಪಸ್ಸು, ಆತ್ಮಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ, ನದಿಗಳು ಸಾಗರವನ್ನು ಸೇರುವಂತೆ.” “ನಾನು ನಿಮ್ಮಿಂದ ದೂರವಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದು, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನ ಕಡೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಕರ್ಷಿಸಲು, ಪ್ರೇಮದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಹೀಗಾಗಿದೆ. ಪ್ರಿಯತಮನು ದೂರವಿದ್ದಾಗ ಅವನ ನೆನಪು ಗಾಢವಾಗುತ್ತದೆ; ಹತ್ತಿರವಿದ್ದಾಗ ಹಾಗಾಗದು.” “ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಶೀಘ್ರವೇ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತೀರಿ. ನಾನು ವೃಂದಾವನದ ವನದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೆಲವರು ನೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ, ನನ್ನ ವೀರ್ಯಕಥೆಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ ನನ್ನನ್ನು ಪಡೆದರು.” ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಗೋಪಿಯರು ಆನಂದಭರಿತರಾಗಿ ಉದ್ಧವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ದುಷ್ಟ ಕಂಸನು ಸಂಹಾರಗೊಂಡನು; ಅಚ್ಯುತನು ಈಗ ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗಿ, ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಗದೆಯ ಅಣ್ಣನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ನಗರದ ಸುಂದರಿಯರ ಮುಗುಳುನಗುವಿನ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುವನೋ?” “ಅವನಿಗೆ ಪ್ರೇಮದ ರಹಸ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ನಗರದ ಮಹಿಳೆಯರ ಮಾತು, ನಗುವು ಅವನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಉದ್ಧವನೇ, ಅವನು ನಗರದ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ನಮ್ಮನ್ನು, ಈ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗೋಪಿಯರನ್ನು, ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ನೆನೆಸುತ್ತಾನೆಯಾ?” “ನೀನು ಆ ರಾತ್ರಿ ನೆನಪಿದೆನೆ? ಅವನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯರೊಂದಿಗೆ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಕಮಲ, ಮಲ್ಲಿಗೆ, ಚಂದ್ರಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ ರಸನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಅಪ್ಪಳದ ಸದ್ದು, ಹಾಸ್ಯಮಯ ಕಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಆನಂದಗೊಳಿಸಿದ್ದನು.” “ದಶಾರ್ಹಕುಲದ ವಂಶಜನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ವಿಯೋಗದ ನೋವಿನಿಂದ ಪುನಃ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು, ತನ್ನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವನೋ? ಇಂದ್ರನು ಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಡನ್ನು ಹಸಿರಾಗಿಸುವಂತೆ!” ಇಂತಿ, ಗೋಪಿಯರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ, ನೋವು, ಭಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಲೀನರಾಗಿದ್ದರು. ಉದ್ಧವನು ಅವರ ಭಾವನೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೃದಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದನು.