ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಕೇವಲ ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ದಿನ-ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಿಂದ ಕಲಿತ ಎಲ್ಲ ಕಲೆಯನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಕಲಿಕೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಗುರು Southsandipನ ಬಳಿ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೇಳಿದರು: "ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ನೀವು ಏನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೀರಿ?" ಅವರ ಅದ್ಭುತ, ಮಾನವನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಆ ದ್ವಿಜನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ, ತಮಗೆ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಮರಳಿ ತರುವಂತೆ ಕೇಳಿದರು. ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ತಮ್ಮ ಮಹಾ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಪ್ರಭಾಸಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಸಮುದ್ರದ ತೀರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಕುಳಿತಾಗ, ಸಮುದ್ರವು ಅವರ ಮಹಾತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಆಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಸಮುದ್ರದ ದೇವತೆಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಓ ಸಮುದ್ರದೇವ, ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಲೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದ ನನ್ನ ಗುರುಪುತ್ತ್ರನನ್ನು ಬೇಗನೆ ಮರಳಿ ಕೊಡಬೇಕು." ಆದರೆ ಸಮುದ್ರದೇವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ನಾನು ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶಂಖ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪಂಚಜನ ಎಂಬ ಮಹಾಸುರನು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು, ಕೃಷ್ಣಾ." ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೃಷ್ಣನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನೀರಿಗೆ ಇಳಿದು, ಆ ಪಂಚಜನನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಆ ದೈತ್ಯನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆ ದೈತ್ಯನ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಶಂಖವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕೃಷ್ಣನು ಮತ್ತೆ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ಯಮಧರ್ಮರಾಜನ ಪ್ರಿಯ ನಗರವಾದ ಸಂಯಮನಿಗೆ ಹೊರಟನು. ಅಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಶಂಖವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಊದಿದನು. ಆ ಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕನಾದ ಯಮನು, ಬಂದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ವಂದಿಸಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: "ಓ ವಿಷ್ಣು, ಮಾನವರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಯಾಡುವವನೇ, ನಿಮಗೆ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಲಿ?" ಆಗ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: "ನಮ್ಮ ಗುರುಪುತ್ತ್ರನು ತನ್ನ ಪಾಪಫಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು." ಯಮನು "ತಥಾಸ್ತು" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿ, ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಯದುಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಕೃಷ್ಣ-ಬಲರಾಮರಿಗೆ ನೀಡಿದನು. ಅವರು ಆ ಮಗನನ್ನು ಗುರುಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿ, ಮತ್ತೆ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಏನು ಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿದರು. ಆದಾಗ ಗುರುವು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳಿದರು: "ನೀವು ನನ್ನಿಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆ ನೀಡಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮಂತಹ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಇನ್ನೇನು ಬೇಕು ಗುರುಗೆ? ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿರಲಿ, ನೀವು ಕಲಿತ ವೇದಗಳು ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಸದಾ ಇರಲಿ." ಗುರುವಿನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ಕೃಷ್ಣ-ಬಲರಾಮರು ತಮ್ಮ ರಥದಲ್ಲಿ, ಮಿಂಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ, ಗರ್ಜಿಸುವ ಮೇಘದ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಜನರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷಗೊಂಡರು; ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ ಕಳೆದುಹೋದ ಧನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದವರಂತೆ ರಾಮ-ಜನಾರ್ದನರನ್ನು ನೋಡಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಲಿಕೆ ಯಾವ ಕಲೆಗಳೆಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಗಾಯನ, ವಾದನ, ನೃತ್ಯ, ಅಭಿನಯ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಕತ್ತರಿಕೆ, ಅಕ್ಕಿ-ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ, ಹೂಮೇಲೆ ಹಾಸು, ಹಲ್ಲು-ವಸ್ತ್ರ-ದೇಹದ ಅಲಂಕಾರ, ರತ್ನಭೂಮಿ ಅಲಂಕಾರ, ಹಾಸಿಗೆ ತಯಾರಿ, ಜಲವಾದ್ಯ, ನೀರು ಚಿಮ್ಮಾಟ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ಹಾರ ತಯಾರಿ, ಶಿರೋಭೂಷಣ, ವೇಷ ತಯಾರಿ, ಕಿವಿಭೂಷಣ, ಸುಗಂಧ ಸಂಯೋಜನೆ, ಆಭರಣ ವಿನ್ಯಾಸ, ಮಾಯಾಜಾಲ, ಕುಸ್ತಿ, ಕೈಚಳಕ, ತರಕಾರಿ-ಹಿಟ್ಟಿನ ಆಹಾರ ತಯಾರಿ, ಪಾನೀಯ-ಮದ್ಯ ತಯಾರಿ, ಊದು ಹಣೆ, ದೋರಾಟ, ಪದ್ಯಪದಗಳು, ಪದ್ಯಸಂಕೆ, ಶಬ್ದಚಾತುರ್ಯ, ಗ್ರಂಥಪಠನ, ನಾಟಕ-ಕಥೆ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಪದ್ಯಪೂರ್ತಿ, ಚೌಕ-ಕಂಬಿ ತಯಾರಿ, ನೂಲಿನ ಕೆಲಸ, ಮರದ ಕೆಲಸ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಬೆಳ್ಳಿ-ಮಣಿಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ, ರತ್ನರಂಗ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ವೃಕ್ಷಜೀವನ, ಕುರಿ-ಕೋಳಿ-ಗುಗ್ಗು ಪೈಪೋಟಿ, ಪಾರಿವಾಳ-ಮೈನಾ ತರಬೇತಿ, ಶುದ್ಧತೆ, ಕೂದಲು ಅಲಂಕಾರ, ಗುಪ್ತ ಭಾಷೆ, ವಿದೇಶೀ ಭಾಷೆ ಅನುಕರಣ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನ, ಹೂಹಾರದ ಲಕ್ಷಣ, ಯಂತ್ರ ತಯಾರಿ, ಮಾಂತ್ರಿಕ ರೇಖೆ, ಸಹಪಾಠ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪದ್ಯರಚನೆ, ಚಾತುರ್ಯಕಲೆ, ಆಟ-ಆಯ್ದು, ಶಬ್ದಕೋಶ-ಛಂದಸ್ಸು, ವಸ್ತ್ರ ಮರೆಯುವುದು, ವಿಶೇಷ ಪಾಶಕ್ರೀಡೆ, ಚುಂಬಕ ಆಟ, ಮಕ್ಕಳ ಆಟ, ವೈನಯಿಕಿ, ವೈಜಯಿಕಿ, ವೈತಾಲಿಕಿ ಕಲಾ ಜ್ಞಾನ. ಇತ್ತ, ವೃಷ್ಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಜ್ಞಾನಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರನು, ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಶಿಷ್ಯನು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮನು. ಅವನಿಗೆ, ಶರಣಾಗತರ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು, ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವನ ಕೈ ಹಿಡಿದು, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಓ ಉದ್ಧವ, ನೀನು ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ನನ್ನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತಂದುಕೊ, ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ನನ್ನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರಿಂದ ದುಃಖಪಡುವ ಗೋಪಿಯರಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ನೀಡು. ಆ ಗೋಪಿಯರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ನನ್ನಿಗಾಗಿ ದೇಹಸೌಖ್ಯವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯ, ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹವರು ಲೋಕಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ, ನಾನೇ ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಿಯರಾಗಿ, ನಾನು ದೂರವಿದ್ದರೂ, ಗೋಕುಲದ ಆ ಗೋಪಿಯರು ನನನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಾ, ವಿಯೋಗದ ದುಃಖದಿಂದ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೃದಯ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಏಕೀಭವವಾಗಿದೆ. ನನ್ನ ವಾಪಸಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ನಾನು ಕಳುಹಿಸುವ ಸಂದೇಶ—ಇವುಗಳಿಂದ ಅವರು ಹೇಗೋ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನ ಆಜ್ಞೆ ಕೇಳಿ, ಉದ್ಧವನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತನ್ನ ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ನಂದನ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಸೂರ್ಯನು ಅಸ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಧವನು ವ್ರಜಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ಹಿಂದುಗಡೆಯಿಂದ ಹಸುಗಳ ಗುಂಪು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಅವನ ರಥವು ಎದ್ದ ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬಲವಾದ ಎಮ್ಮೆಗಳು ಹಸುಗಳ ಸಂಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಘರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿಗೆ ಹಂಬಲಿಸುವ ಕರುಗಳು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅಮ್ಮನನ್ನು ಕೂಗಿ ಓಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಸಿರು ಕರುಗಳು ಇಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕುಣಿದು, ಹಾಲು ದೋಹಣದ ಧ್ವನಿ, ವಂಶಿಯ ನಾದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯರು ಮತ್ತು ಗೋಪರು ಶೃಂಗಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಬಾಲರಾಮ-ಕೃಷ್ಣರ ಶುಭಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ವ್ರಜವನ್ನು ಸುಂದರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ, ಅತಿಥಿ, ಹಸು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಿತೃ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಧೂಪ, ದೀಪ, ಹೂಹಾರಗಳಿಂದ ಜಗಮಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸುತ್ತಲೂ ಹೂವಿನ ಕುಂಜಗಳು ಅರಳಿದ್ದವು, ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ಗಾಯನದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಹಂಸ, ಬಕ, ಕಮಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರಗಳು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಉದ್ಧವನು ಬಂದಾಗ, ನಂದನು ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಿಯಮಿತ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿದನು. ಉತ್ತಮ ಆಹಾರ ನೀಡಿ, ಮೃದು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿರಿಸಿ, ಉದ್ಧವನ ದೇಹದ ಶ್ರಮ ಹೋಗಿದ ಮೇಲೆ, ಪಾದಸೇವೆ ಮುಂತಾದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಹಿತವಾಗಿ ವಿಚಾರಿಸಿದನು: "ಓ ಭಾಗ್ಯಶಾಲೀ, ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಶೂರಪುತ್ರನು ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದಾನೆಯಾ? ಅವನು ತನ್ನ ಬಂಧು-ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸುಖವಾಗಿದ್ದಾನೆಯಾ? ಅವನ ಸ್ನೇಹ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆಯಾ? ದುಷ್ಟ ಕಂಸನು ತನ್ನ ಪಾಪದಿಂದ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ, ಇದು ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ. ಕೃಷ್ಣನು ಇನ್ನೂ ನಮ್ಮನ್ನು, ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು, ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು, ಗೋಕುಲವನ್ನು, ಹಸುಗಳನ್ನು, ವೃಂದಾವನವನ್ನು ಮತ್ತು ಗಿರಿಯನ್ನು ನೆನೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆಯೆ? ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಗೋವಿಂದನು ತನ್ನ ಜನರನ್ನು ನೋಡಲು ವಾಪಸ್ ಬರುವನೆ? ನಾವು ಅವನ ಸುಂದರ ಮುಖ, ನಗುವಿನ ಚರ್ಮ, ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೋಡುವೆವೇ? ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿ, ಬಿರುಗಾಳಿ, ಮಳೆಗೆ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ, ಹಾವು, ಅಪಾಯ, ಮರಣ—ಇವೆಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಕೃಷ್ಣನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನ ಶೌರ್ಯ, ಲೀಲಾ ದೃಷ್ಟಿ, ನಗು, ಮಾತುಗಳನ್ನು ನೆನೆಸಿದಾಗ ನಮ್ಮೆಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಅವನು ಆಡಿದ ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಕಾಡುಗಳು—ಅವನು ಹೋದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣ-ಬಲರಾಮರು ದೇವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಗರ್ಗರು ಹೇಳಿದಂತೆ ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಸನು, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಎಮ್ಮೆಗಳ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳು, ದ್ವೀಪಿ—ಇವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವನು ಸಿಂಹದಂತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸಿದನು." ಇಂತೆಯೇ, ಕೃಷ್ಣ-ಬಲರಾಮರ ಅದ್ಭುತ ವಿದ್ಯೆ, ಉದ್ಧವನ ವ್ರಜ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ನಂದನ ಆತಿಥ್ಯ—all these divine events unfolded, illuminating the land and hearts of devotees with Krishna's grace.