ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಅಲ್ಲಿ, ಯದುವಂಶದ ಹಿರಿಯರೂ ಕೂಡ ಯುವಕರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮುಕುಂದನ ಕಮಲಮುಖದ ಅಮೃತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ದೇವಕಿಯ ಮಗನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಸಂಕರ್ಷಣನೊಂದಿಗೆ ನಂದನ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಆತನನ್ನು ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯ ತಂದೆ, ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪೋಷಿಸಿದ್ದೀರಿ. ತಾಯಿತಂದೆಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಪ್ರೀತಿ, ತಮ್ಮ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರೀತಿಗೂ ಮೀರಿದುದಾಗಿದೆ. ಬಂಧುಗಳು ತೊರೆದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಾಯಿತಂದೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪಾಲುತ್ತಾರೆ. ದಯವಿಟ್ಟು, ತಂದೆ, ನೀವು ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋಗಿ. ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು, ನಂತರ ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನೂ ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಬರುವೆವು.” ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಅಚ್ಯುತನು ನಂದನನ್ನೂ ವ್ರಜದ ಜನರನ್ನೂ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಅವರಿಗೆ ಗೌರವದಿಂದ ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ, ಪಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ, ನಂದನು ಅನಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಬಲರಾಮರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರೂರಿಸಿಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಗುೋಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಆಮೇಲೆ, ರಾಜನೇ, ವಸುದೇವನು ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರ ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಂತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಿದನು. ಆತನು ಅವರಿಗೆ ಹಾಲುಹರಿದು, ಚಿನ್ನದ ಹಾರ ಹಾಕಿದ, ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿದ, ಮರಿ ಹಾಲುಗಳಿರುವ ಹಸುವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮನ ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಹಸುವುಗಳನ್ನು, ಈಗ ಕಂಸನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ವಸುದೇವನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನಮಾಡಿದನು. ಇದರಿಂದ, ಉಪನಯನ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ದ್ವಿಜತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ಗರ್ಗಾಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕುಲಗುರುವಿನ ಬಳಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಯುಗಾದಿಪತಿಗಳಾದರೂ, ಸರ್ವಜ್ಞರೂ, ಜಗತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದರೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿಕೊಂಡು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದರು. ಗುರುವಿನ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ, ಅವರು ಅವಂತಿಯ ಕಾಶಿಯ ಸಂದೀಪನ ಮುನಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು. ಗುರುವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಿ, ದೇವರಂತೆ ಸೇವಿಸಿದರು. ಅವರ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಸೇವೆಯಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಸಂದೀಪನ ಮುನಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ವೇದಗಳು, ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳು, ಧನುರ್ವೇದದ ಗುಟ್ಟುಗಳು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ನ್ಯಾಯಮಾರ್ಗಗಳು, ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ, ರಾಜಕೀಯದ ಆರು ವಿಧಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪುರುಷರು ಗುರು ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಕೂಡ ಕೇಳಿದ ಕೂಡಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅರುಹತ್ತು ನಾಲ್ಕು ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಲೆಯನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕಲಿತರು. ನಂತರ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಗಾಗಿ ಅವರು ಗುರುವನ್ನು ಕೇಳಿದರು: “ನೀವು ಯಾವ ದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿ.” ಅವರ ಅದ್ಭುತ, ಅತಿಮಾನುಷ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಸಂದೀಪನ ಮುನಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ, ತನ್ನ ಪುತ್ರನು ಪ್ರಭಾಸದ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಸತ್ತಿದ್ದವನನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದು ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ದಕ್ಷಿಣೆ ಕೇಳಿದನು. ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ಮಹಾ ರಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಸಮುದ್ರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಣಕಾಲ ಕುಳಿತರು. ಸಮುದ್ರದೇವತೆ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು. ಆಗ ಕೃಷ್ಣನು ಸಮುದ್ರದೇವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಇಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನನ್ನ ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ಮರಳಿ ಕೊಡು.” ಸಮುದ್ರದೇವನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ನಾನು ಅವನನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶಂಖರೂಪದಿಂದ ವಾಸಿಸುವ ಪಂಚಜನನಾಮಕ ದೈತ್ಯನು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದನು, ಕೃಷ್ಣಾ.” ಇದು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೆ, ಕೃಷ್ಣನು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನೀರಿಗೆ ಇಳಿದು ಆ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಆತನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಕನನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆ ದೈತ್ಯನ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದ ಶಂಖವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಯಮನಿ ಎಂಬ ಯಮಲೋಕದ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಕೂಡಲೆ, ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಿದನು. ಆ ಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಯಮನು, ಲೋಕಪಾಲನು, ಅವರನ್ನು ಗಮನಿಸಿದನು. ಯಮನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾರಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಹೇಳಿದರು: “ವಿಷ್ಣುವೇ, ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರೊಡನೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವವನೇ, ನಾವು ನಿಮಗೆ ಏನು ಸೇವೆ ಮಾಡಲಿ?” ಆಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು: “ನಮ್ಮ ಗುರುಪತ್ನಿ, ತನ್ನ ಪಾಪಫಲದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ನನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ, ಮಹಾರಾಜನೇ.” “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಯಮನು ಆ ಬಾಲಕನನ್ನು ಯದುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು. ಬಾಲಕನನ್ನು ಗುರುಗೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ಮತ್ತೆ ಗುರುವನ್ನು ಒಂದು ವರವನ್ನು ಕೇಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ಆಗ ಸಂದೀಪನನು ಹೇಳಿದರು: “ಮಕ್ಕಳೇ, ನೀವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗುರುದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮಂತಹ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಮತ್ತೇನು ಆಶಯ ಇರಬಹುದು? ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿರಲಿ. ನೀವು ಕಲಿತ ವೇದಗಳು ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಸದಾ ಇರಲಿ.” ಗುರುವಿನ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರು ತಮ್ಮ ರಥದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ವೇಗದಿಂದ, ಮೇಘಗಳ ಘೋಷದಂತೆ ತಮ್ಮ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಅವರ ಆಗಮನವನ್ನು ನೋಡಿ, ಜನರು ಬಹು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಕಳೆದುಹೋದ ಧನವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ನಗೆಮುಖರಾಗಿದರು. ಈಗ, ಶೈವತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಆರುಹತ್ತು ಕಲೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಇದೆ: ಗಾಯನ, ವಾದನ, ನೃತ್ಯ, ನಟನ, ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಕತ್ತರಿಸುವ ಅಲಂಕಾರ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹೂವಿನ ಅಲಂಕಾರ, ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆ, ಹಲ್ಲು, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಅಲಂಕಾರ, ರತ್ನದ ನೆಲವಿನ್ಯಾಸ, ಹಾಸಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ, ಜಲವಾದ್ಯ, ನೀರಿನ ಆಟ, ವಿವಿಧ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು, ಹೂವಿನ ಹಾರಗಳು, ತಲೆಯ ಅಲಂಕಾರ, ವೇಷಭೂಷಣ, ಕಿವಿಯ ಆಭರಣ, ಸುಗಂಧಗಳ ಮಿಶ್ರಣ, ಆಭರಣಗಳ ಜೋಡಣೆ, ಮಾಯಾಜಾಲ, ಕುಸ್ತಿ, ಕೈಚಲನೆ, ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಹಿಟ್ಟಿನ ಭಕ್ಷ್ಯ, ಪಾನೀಯ ಮತ್ತು ರಸಯುಕ್ತ ಮದ್ಯ, ಸೀಳು ಕೆಲಸ, ಹಗ್ಗದ ಆಟ, ಪuzzles, ಪದ್ಯಮಾಲಿಕೆ, ತುಟಿಯ ತುಸುಕು, ಗ್ರಂಥಪಠನ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕಥೆ ವೀಕ್ಷಣೆ, ಪದ್ಯಪೂರಣ, ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಚಕ್ರಕಲೆ, ಜಾಲವಿನ್ಯಾಸ, ಬಣವಣಿಗೆಯ ಕಲೆ, ಮರಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ರತ್ನ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಲೋಹವಿಜ್ಞಾನ, ರತ್ನರಂಗಿನ ಜ್ಞಾನ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ವೃಕ್ಷಜೀವನ ಜ್ಞಾನ, ಕುರಿ, ಕೋಳಿ, ಬೇಟೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಯುದ್ಧ ನಿಯಮ, ಗ್ರೀಡಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ತರಬೇತಿ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಕೂದಲು ಅಲಂಕಾರ, ಗುಪ್ತ ಸಂಕೇತ ಪಠನ, ವಿದೇಶಿ ಭಾಷಾ ಅನುಕರಣ, ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಭಾಷಾ ಜ್ಞಾನ, ಹೂವಿನ ಹಾರದ ಶಕುನ ಜ್ಞಾನ, ಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ, ಯಂತ್ರರೇಖೆ, ಸಮೂಹ ಗಾಯನ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯರಚನೆ, ವಿವಿಧ ಸೃಜನಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಆಟಗಳು, ವ್ಯಾಕರಣ, ಛಂದಸ್ಸು, ಅಲಂಕಾರ, ಬಟ್ಟೆ ಮರೆಯುವ ವಿಧಾನ, ವಿಶೇಷ ಚೌಕಾಟ ಆಟ, ಚುಂಬಕ ಆಟ, ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಗಳು, ವೈನಯಿಕಿ, ವೈಜಯಿಕಿ, ವೈತಾಲಿಕಿ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈಗ, ವೃಷ್ಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷ್ಣನ ಆತ್ಮೀಯ ಮಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನಿಗೆ, ಶರಣಾಗತರ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಮೃದು ಸ್ವಭಾವದ ಉದ್ದವ, ನೀನು ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ನನ್ನ ತಾಯಿತಂದೆಗಳಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡು. ನನ್ನ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಗೋಪಿಯರಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ತರು.” “ಆ ಗೋಪಿಯರು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನೆಲ್ಲ ನನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಸುಖವನ್ನೆಲ್ಲ ನನ್ನಿಗಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಿಯನಾಗಿ, ಆತ್ಮನಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹವರು ಲೋಕದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಕಾಯುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಿಯರಾದ ಗೋಕೂಲದ ಗೋಪಿಯರು ನನ್ನನ್ನು ದೂರವಿದ್ದರೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆನೆಸುತ್ತಾ, ವಿಯೋಗದ ನೋವಿನಲ್ಲಿ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯವನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಆ ಗೋಪಿಯರು ನನ್ನ ವಾಪಸ್ಸಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳ ಆಶಯದಿಂದ ದುಃಖವನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಾ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.” ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಉದ್ದವನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಆದೇಶವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ರಥದಲ್ಲಿ ಏರಿ ನಂದನ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು.