ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀಮಂತತ್ವ, ಪೋಷಣೆ, ವಾಣಿ, ಕಾಂತಿ, ಕೀರ್ತಿ, ತೃಪ್ತಿ, ಲಯ, ವಿಜಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅಜ್ಞಾನ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಯೆ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಆ ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿವೆ. ಆ ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅಕ್ರೂರನು ಅತ್ಯಂತ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ದೇಹವು ಹರ್ಷದಿಂದ ಕಂಪಿತವಾಗಿತ್ತು; ಹೃದಯ ಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಆನಂದಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತೊಯ್ದಿದ್ದವು. ಅವನ ಸ್ವರ ಗದುಗದುಯಾಗಿ, ಸದ್ಗುಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ, ಅಕ್ರೂರನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಗಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ನಿಧಾನವಾಗಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ "ಅಕ್ರೂರನ ವಾಪಸಿ" ಎಂಬ ಒತ್ತತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆಗ ಅಕ್ರೂರನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿಸಿದನು: "ನಾನು ಎಲ್ಲ ಕಾರಣಗಳ ಕಾರಣನಾದ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ, ಆದಿ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಪುರುಷನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಅವನಿಂದಲೇ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿ, ವಾಯು, ಆಕಾಶ—ಈ ಮಹಾಭೂತಗಳು, ಅವ್ಯಕ್ತದ ಮೂಲ, ಮನಸ್ಸು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳು, ದೇವತೆಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಅಂಶಗಳು, ಭಗವಂತನೆ. ಆದರೆ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ, ಅವ್ಯಕ್ತದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಿಜವಾದ ನಿನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವು 'ನಾನು' ಅಲ್ಲದಂತೆ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಗುಣಗಳ ಬಲದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದ ಅವ್ಯಕ್ತನೂ ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಪರಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲಾರನು. ಯೋಗಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿ, ಸರ್ವೇಶ್ವರನಾಗಿ, ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ದ್ವಿಜರು ವೇದಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ತ್ರಿವಿಧ ವೇದಗಳ ಮೂಲಕ, ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿನ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ನಿನ್ನನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಶುದ್ಧಚಿತ್ತರಾಗಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅನೇಕ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ರೂಪವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಶಿವಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಗುರುಗಳ ಉಪದೇಶದಂತೆ ನಿನ್ನನ್ನು ಶಿವನಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಎಲ್ಲರೂ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಭಗವಂತನೆ—ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭಜಿಸುವವರೂ ಕೂಡ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಇದ್ದರೂ, ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಮಳೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ನದಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಸೇರುವವೆಯೋ, ಹಾಗೆ ಎಲ್ಲ ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್ ಎಂಬ ಗುಣಗಳು ನಿನ್ನ ಸ್ವಭಾವದ ಭಾಗಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದಿಂದ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತು ವಿಕಸಿಸಿದೆ. ಎಲ್ಲರ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾದ, ಎಲ್ಲ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ, ಆಸಕ್ತಿರಹಿತ ದೃಷ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಭಗವಂತನೆ, ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗುಣಗಳ ಪ್ರವಾಹವು ದೇವತೆಗಳು, ಮಾನವರು, ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ನಿನ್ನ ಬಾಯಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿ ನಿನ್ನ ಕಾಲುಗಳು, ಸೂರ್ಯನು ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣು, ಆಕಾಶ ನಿನ್ನ ನಾಭಿ, ರಥ ನಿನ್ನ ಹೃದಯ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳು, ಸ್ವರ್ಗ ನಿನ್ನ ತಲೆ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ನಿನ್ನ ಭುಜಗಳು, ಸಾಗರಗಳು ನಿನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆ, ವಾಯು ನಿನ್ನ ಉಸಿರು, ಬಲ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಮರಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು ನಿನ್ನ ರೋಮಗಳು, ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೂದಲು ಪಾಕ್ಷಿಕಗಳು, ಮೋಡಗಳು ನಿನ್ನ ಮೂಳೆ ಮತ್ತು ನಖಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ನಿನ್ನ ಹಲ್ಲುಗಳು, ಪblink is day and night, Prajapati is Your mind, the generative organ is rain, and virility is considered to be Yours. ನಿನ್ನ ಅವಿನಾಶಿ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳು, ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಕರು, ಅನೇಕ ಜೀವಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಸೇರಿರುವಂತೆ, ಅಂಜೂರದ ಮರದ ಮೇಲೆ ಪುಟಿಗಳಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳಂತೆ ನೆಲೆಸಿವೆ. ನಿನ್ನ ಲೀಲೆಗೆ ನೀನು ಯಾವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದರೂ, ಆ ರೂಪಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳು ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ ಹಾಡುತ್ತವೆ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ನೀನು ಮತ್ಸ್ಯರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪ್ರಳಯಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿದ್ದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಅಶ್ವಶಿರಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮಧು-ಕೈಟಭನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನೆ, ನಮಸ್ಕಾರ. ಅಪಾರಾಧಾರನಾದ, ಮಂದರಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿದ ರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ ವರಾಹರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಧರ್ಮಾತ್ಮರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ನೃಸಿಂಹರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಳಿದ ವಾಮನರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಭೃಗುಗಳ ದೇವ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಶಮಾಡಿದವನೆ, ನಮಸ್ಕಾರ; ರಘುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ರಾಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ವಾಸುದೇವನಿಗೆ, ಸಂಕರ್ಷಣನಿಗೆ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಾತ್ವತಾಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ದೈತ್ಯ-ದಾನವರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದ ಶುದ್ಧ ಬುದ್ಧರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮಿಕ ರಾಜರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಕಲ್ಕಿರೂಪಕ್ಕೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಜೀವಿಗಳು ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು, 'ನಾನು', 'ನನ್ನದು' ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿವೆ. ನಾನು ಕೂಡ ದೇಹ, ಮಕ್ಕಳ, ಮನೆ, ಧನ, ಬಂಧು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ನಿಜವಲ್ಲದ ಕನಸಿನಂತೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತೇನೆ. ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ನನಗೆ ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಯಾವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ನಶ್ವರವಾದ, ಪರದಾದ, ದುಃಖಕರವಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನೀರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮುರಿವಿನ ಹಾದಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಅಜ್ಞಾನಿಯಂತೆ, ನಿನ್ನಿಂದ ಮುಖಮಾಡಿ, ಮಿಥ್ಯಾಭಾಸಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇನೆ. ಬಾಧ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನವನಾಗಿ, ಆಸೆ-ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಬಾಧಿತನಾಗಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ದುರ್ಲಭವಾದ ನಿನ್ನ ಪಾದಸೇವೆಗೆ ಬರುವದು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಜನ್ಮಮರಣದ ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯು ನಿನ್ನನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಭಜಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಕಮಲನಾಭನೆ. ನೀನು ಪ್ರಜ್ಞಾಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲ ನಿಶ್ಚಯಗಳ ಕಾರಣ, ಪುರುಷ-ಪ್ರಧಾನನಾಥ, ಅನಂತಶಕ್ತಿಯ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ವಾಸುದೇವ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಹಾರಕ, ಹೃಷೀಕೇಶ, ಶರಣಾದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು, ಭಗವಂತನೆ. ಇಲ್ಲಿ "ಅಕ್ರೂರನ ಸ್ತುತಿ" ಎಂಬ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ನಾಲ್ವತ್ತನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರುತಿ ಮಾಡಿದ ಶುಕ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ: ಅಕ್ರೂರನು ಹೀಗೆ ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭಗವಂತನು ಜಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಿವ್ಯರೂಪವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ದರ್ಶಿಸಿ, ನಂತರ ನಾಟಕಕಾರನು ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಂತೆ, ಆ ರೂಪವನ್ನು ಮರಳಿ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡನು. ಆ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅಕ್ರೂರನು ತಕ್ಷಣ ಜಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾಗಿ ರಥದತ್ತ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಹೃಷೀಕೇಶನು ಅವನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: "ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ನೀನು ಕಂಡೆ, ನೀನು ಇಷ್ಟು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿರುವೆ?" ಅಕ್ರೂರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಅದ್ಭುತಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದವೆ, ಯುಗಾದಿಪುರುಷನೆ. ನಾನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತಹ ಯಾವ ಅದ್ಭುತವನ್ನೂ ನೋಡಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ವಿಸ್ಮಯಗಳೂ ನಿನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವಾಗ, ನಾನು ಇನ್ನೇನು ನೋಡಿರಬಹುದು?" ಇಲ್ಲಿ "ಅಕ್ರೂರನ ಸ್ತುತಿ" ಎಂಬ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ಒತ್ತತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.