ಶುಕ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದರು: ಭಗವಂತನ ಪಥವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಗೋಪಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಹೋದರೂ, ಕೃಷ್ಣನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದನೆಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ತಮ್ಮ ಒಬ್ಬ ಗೆಳತಿಯನ್ನೆ ನೋಡಿದರು. ಆಕೆ ಪ್ರಿಯನ ಪ್ರೇಮವಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿದ್ದಳು, ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದಳು. ಆಕೆಯಿಂದ, ಅವಳ ಹಂಬಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಗರ್ವ, ಮಾಧವನು ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಹಾಗೂ ಅವಳ ದುರ್ಬಾಗ್ಯದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಅಪಮಾನವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಉಳಿದ ಗೋಪಿಗಳು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ನಂತರ, ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕು ಇರುವವರೆಗೆ, ಗೋಪಿಯರು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕತ್ತಲೆ ಆವರಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿತ್ತು; ಮಾತು ಕೃಷ್ಣನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ; ಅವರ ನಡವಳಿಕೆ ಕೂಡ ಅವನನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವಂತಾಗಿತ್ತು; ಅವರ ಆತ್ಮವೂ ಅವನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಮರೆತುಬಿಟ್ಟರು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಅವರು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ತೀರಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ಅವನ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾ, ಅವನನ್ನು ಹಾಡಲು ಕುಳಿತರು. ಆಗ, ರಾಜನೆ, ಅವರ ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ, ಅವರ ಬಾಯಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಹೊರಬಂದಂತೆ, ಸಂವಾರ್ತಕಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುಡುವಂತಹ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಆ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಮರಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮ ದೇವರು ಬಂದು, ಬರ್ಹಿಷ್ಮತ್ ಪುತ್ರರನ್ನು ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶದಿಂದ ಶಮನಗೊಳಿಸಿದರು. ಉಳಿದ ಮರಗಳು ಭಯದಿಂದ, ಸ್ವಯಂಭುವಿನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ತಮ್ಮ ಮಗಳನ್ನಾದ ಮಾರಿಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೇತಸರಿಗೆ ನೀಡಿದವು. ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಪ್ರಚೇತಸರು ಆ ಮಾರಿಷೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅವಳಿಂದ, ಭಾರೀ ಅಪರಾಧದಿಂದ, ಪ್ರಜಾಪತಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಕಾಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾಕ್ಷುಷ ಮನ್ವಂತರದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ವಿಧಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಇಷ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಅವನ ಜನನವೇ ಇತರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದಂತೆ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ "ದಕ್ಷ" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡನು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಂತನಾಗಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆದಿ ಪುರುಷನು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾಣಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ನೇಮಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಗೋಪಿಯರು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹಾಡಿದರು: "ನಿನ್ನ ಜನನದಿಂದ ವ್ರಜವು ಪುಷ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ; ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿ ಸದಾ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣಿಸಲಿ; ನಮ್ಮ ಜೀವ ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನೆಲಸಿದೆ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತೇವೆ. ಶರದೃತುವಿನ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಮಲದ ಹೃದಯದ ಚಂದನನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರೇಮದ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಸೇವಕರು; ವರದಾತಾ, ನಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೊರೆದು ಹೋದರೆ ಅದು ಯುಕ್ತವೇನು? ನೀನು, ಜಲವಿಷದಿಂದ, ನಾಗರೂಪದ ದೈತ್ಯನಿಂದ, ಗಾಳಿಯು, ಮಿಂಚು, ಬೆಂಕಿ, ವೃಷಣಪುತ್ರನಿಂದ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಅಪಾಯಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ. ನೀನು ಗೋಪಿಯರ ಆನಂದ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ, ಲೋಕರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸಾತ್ವತ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದೆ. ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳು ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸುವವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ, ಸಂಸಾರದ ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನ್ನ ಕಮಲಕರಗಳು ನಮ್ಮ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಇರಲಿ. ವ್ರಜದ ದುಃಖವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ವೀರ, ನಿನ್ನ ನಗುವು ನಿನ್ನವರ ಗರ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ; ನಮ್ಮನ್ನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸು; ನಿನ್ನ ಸುಂದರ ಕಮಲಮುಖವನ್ನು ತೋರಿಸು. ಪಾಪಹರಣ, ಹುಲ್ಲು ಮೇಯುವವರ ಜೊತೆ ನಡೆಯುವವನೇ, ಐಶ್ವರ್ಯದ ಆಧಾರ, ನಿನ್ನ ಕಮಲಪಾದಗಳಿಗೆ ನಾಗರಾಜನು ತನ್ನ ಹುರುಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದನು; ಅವುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ನಮ್ಮ ವೇದನೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸು. ನಿನ್ನ ಮಧುರವಾದ ಮಾತು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಆನಂದ ನೀಡುವ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತೀಯೆ; ವೀರ, ನಿನ್ನ ತುಟಿಗಳ ಅಮೃತದಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪೋಷಿಸು. ನಿನ್ನ ಕಥೆಗಳ ಅಮೃತವು ದುಃಖಿತರಿಗೆ ಜೀವವಾಗಿದೆ; ಕವಿಗಳು ಅದನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾರೆ; ಪಾಪವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಕೇಳಿದವರಿಗೆ ಶುಭವನ್ನು, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡುವವರು ಪರಮ ದಾನಿಗಳು. ನಿನ್ನ ನಗು, ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ, ಆಟ, ಧ್ಯಾನ—ಇವೆಲ್ಲಾ ಶುಭಕರ. ನಿನ್ನ ಗುಪ್ತ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನೀನು ವ್ರಜದಿಂದ ಹಸುವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಹೊರಟಾಗ, ನಿನ್ನ ಕಮಲಪಾದಗಳು ಕಲ್ಲು, ಹುಲ್ಲು, ಮೊಗ್ಗುಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತವೆ; ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನ ಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ದಿನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ, ಅರಣ್ಯದ ಹೂಗಳಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಾ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಆವೃತನಾಗಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ; ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮದ ಜ್ವಾಲೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ನಿನ್ನ ಕಮಲಪಾದಗಳು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ವರಪ್ರದವಾಗಿವೆ; ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೂಜಿಸುವ ಪಾದಗಳು, ಭೂಮಿಯ ಆಭರಣ, ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ, ಶಾಂತಿ ನೀಡುವವು; ಅವುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ನಮ್ಮ ವೇದನೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸು. ನಿನ್ನ ಬಂಸಿಗೆ ತುಟಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಪ್ರೇಮ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ದುಃಖ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಇತರ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮರೆಸುತ್ತದೆ; ವೀರ, ನಿನ್ನ ತುಟಿಯ ಅಮೃತವನ್ನು ನಮಗೆ ದಯಪಾಲಿಸು. ನೀನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಸುವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೇ ಯುಗದಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ; ನಿನ್ನ ಕುಂಚಲ ಕೂದಲು, ಸುಂದರ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವವರಿಗೆ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳ ಪಾಪಿಣಿಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಗಂಡಸರು, ಮಕ್ಕಳು, ಬಂಧುಗಳು, ಸೋದರರು, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ತೊರೆದು, ನಾವು ಕೊನೆಯವರಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ, ಅಚ್ಯುತಾ. ನಿನ್ನ ಪಥವನ್ನು ಅರಿತು, ನಿನ್ನ ಹಾಡಿಗೆ ಮೋಹಗೊಂಡು, ಯಾವ ಮಹಿಳೆ ರಾತ್ರಿ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾಳೆ? ನಿನ್ನ ಗುಪ್ತ ಸಂಭಾಷನೆ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮೂಡುವ ಪ್ರೇಮ, ನಿನ್ನ ನಗುವು, ಪ್ರೇಮಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಹೃದಯದ ಹೊಳಪು—ಇವೆಲ್ಲವು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ವ್ರಜವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಶುಭದ ಸ್ವರೂಪ, ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯೇ ಎಲ್ಲ ದುಃಖವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಶುಭವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಯಸುವವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ದೂರವಾದರೆ, ಅವರ ವಿರಹವೇ ಅವರ ನೋವಿಗೆ ಪರಿಹಾರ. ನಿನ್ನ ಸುಂದರ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸುತ್ತೇವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಕಠಿಣತೆಗೆ ನಾವು ಭಯಪಡುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಾಗ ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಲುಗಳ ನೋವು ಆಗುತ್ತದೆಯೆ? ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ನಿನ್ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಗೋಪಿಯರು ತಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ತ್ರೈಶಂಕು ಶ್ರಿಮದ್ಭಾಗವತದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ 'ಗೋಪಿಗಳ ಗೀತ' ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ನಡುವೆ, ರಾಮನ ಪತ್ನಿಯರು ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು; ವಸುದೇವನ ಪತ್ನಿಯರು, ಹರಿಯ ಪುತ್ರವಧುಗಳು, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಪತ್ನಿಯರು ಕೂಡ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರು; ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯರು, ರುಕ್ಮಿಣಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಭವಿಸಿದರು. ಅಪಾರ ವಿರಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಮಿತ್ರ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ತನ್ನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನು ತೊರೆದು ಹೋದ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಸಮುದ್ರವು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿತು; ಆದರೆ ಭಗವಂತನ ಅದ್ಭುತ ನಿವಾಸ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಧುಸೂದನನು ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ, ಅವನ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ಅತಿ ಶುಭಕರವಾದ ಸ್ಥಳ. ಉಳಿದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ವೃದ್ಧರನ್ನು ಅರ್ಜುನನು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು; ಅಲ್ಲಿ ವಜ್ರನನ್ನು ರಾಜನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಬಾಂಧವರ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅರ್ಜುನನ ಹಿರಿಯರು ನಿನ್ನನ್ನು (ಪರೀಕ್ಷಿತನನ್ನು) ವಂಶದ ಪಾಲಕನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ಮಹಾ ಪಥವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕತೆಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ 'ಗೋಪೀ ಗೀತ' ಎಂಬ ಮೂವತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.