ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಒಂದು ದಿನ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಹಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. “ನೋಡು, ಹೇಗೆ ನಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಚಿನ್ನದ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಿನ್ನದಿಂದಲೇ ತುಂಬಿವೆ ಎಂದು ನಾವು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೆ, ಹಾಗೆಯೇ, ನಾನೂ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಒಂದೇ ಪರಮಾತ್ಮನಾಗಿದ್ದೇನೆ,” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. “ಈ ಜ್ಞಾನವು ಮೂರು ಗುಣಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದೆ—ಕಾರಣ, ಫಲ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃ. ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯೇ ನಿಜವಾದ ಸತ್ಯ. ಯಾವುದೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ, ನಂತರವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲವಾದುದನ್ನು ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದೇ ನಿಜ. ರಾಜಸ ಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ, ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲದದ್ದೂ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದಲೇ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ವಿಷಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತರ್ಕದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ವಿರೋಧಿಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಕೌಶಲ್ಯದಿಂದ, ಆತ್ಮಸಂಶಯವನ್ನು ಕಡಿದು, ಶಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಾನಂದದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗಬೇಕು; ಇಚ್ಛಾವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರ್ಲಿಪ್ತರಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು. ಆತ್ಮವು ಭೂಮಿ ರೂಪದ ದೇಹವಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲ, ದಾನವಗಳಲ್ಲ, ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲ. ಮನಸ್ಸು ಅನ್ನದಿಂದ, ಬುದ್ಧಿ ಸತ್ವದಿಂದ, ಅಹಂಕಾರ ಆಕಾಶದಿಂದ, ಭೂಮಿ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ. ಗುಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿತವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ? ಅವು ಚಂಚಲವಾದರೂ, ಅವುಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರೆ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಮೋಡಗಳು ಹೇಗೆ ಅನಾಥವಾಗುತ್ತವೆಯೋ ಹಾಗೆ. ಆಕಾಶವು ಗಾಳಿ, ಬೆಂಕಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿಯ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳು ಬಂದುಹೋಗುವಾಗ ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಆತ್ಮವು ಸತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಸಾರದ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಈ ಗುಣಗಳ ಸಂಗವನ್ನು, ಅವು ಮಾಯೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜಸಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ತನಕ ದೂರವಿಡಬೇಕು. ಯೋಗ್ಯತೆಯಿಲ್ಲದ ಯೋಗಿಗಳು, ದೇವತೆ ಅಥವಾ ಮಾನವರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಹಿಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಯೋಗವನ್ನು ಪುನಃ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದು ಕರ್ಮದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಜೀವಿಗಳು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಸ್ವಾನುಭವದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ನಿಂತು, ಕುಳಿತು, ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಮಲಗುತ್ತಾ, ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಾ, ದೇಹವು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅದು ಬೇರೆ ಎಂದು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದಾದರೂ ಅಸತ್ಯವಾದ ವಿಷಯವನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅನೇಕ ತರ್ಕಗಳಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಕನಸು ಮುಗಿಯುವಂತೆ ಅದು ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಗುಣಗಳ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮಾದರಿ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆತ್ಮದಿಂದ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಡದೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಕೇವಲ ಅವಲೋಕನದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾರದು, ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಾರದು. ಹೆಚ್ಚು ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಉದಯವಾಗುವ ಸೂರ್ಯನು ಕತ್ತಲನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ, ನನ್ನ ವಿವೇಕವು ಜ್ಞಾನಹೀನತೆಯ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಜನನರಹಿತ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದಾತ್ಮನು ಮಹಾನುಭವ; ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವದ ಮೂಲ; ಎರಡನೆಯವನು ಇಲ್ಲ. ಮಾತುಗಳು ಇಲ್ಲವಾಗುವಾಗ, ಅವನು ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವನೆ ಉಂಟಾಗುವುದು ಮಹಾ ಮೋಹ. ಆತ್ಮದಿಂದ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ತನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರೂಪದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವ, ಐದು ರೂಪಗಳಿರುವ, ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದ ಯಾವುದಾದರೂ—even though it may seem meaningless—ಅದು ಕೇವಲ ಪ್ರಶಂಸೆ; ಇಂತಹ ದ್ವೈತಭಾವನೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಗವು ಪೂರ್ಣವಾಗದಿದ್ದರೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಅವನನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯಮವಿದೆ. ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೆಲವರು ಆಸನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ತಪಸ್ಸು, ಮಂತ್ರ, ಔಷಧಗಳಿಂದ ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ನನ್ನ ಧ್ಯಾನ, ನಾಮಸ್ಮರಣೆ, ಅಥವಾ ಯೋಗಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಪಶಕುನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯೌವನದಲ್ಲಿಯೇ ದೇಹವನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹವು ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳಂತೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗದ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ದೇಹವು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದರೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಯೋಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಬೇಕು. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗಿರುವ ಯೋಗಿಯು, ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೂ, ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿ, ಸ್ವಾನುಭವದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಪತಿಯು ತೊರೆದಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಪ್ರಿಯತಮೆಯು ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತು, ಹಳೆಯದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ ಪತಿಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವಾಗ, ಅವಳು ಆತಂಕದಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಹಿಂಡುಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಜಿಂಕೆಮರಿ ಹೀಗೆಯೇ. ಆಕೆ ತನ್ನ ದುರಂತವನ್ನು ಅರಿತು, ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ನೇಹಿತರಿಲ್ಲದೆ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ರೆಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾಳೆ—“ಏಳು, ಏಳು, ರಾಜರ್ಷೇ! ನೀನು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು; ಇದು ದುರಾಚಾರಿಗಳಿಂದ ಭಯಪಡುವುದು.” ಹೀಗೆ ಆಕೆ ಪತಿಯ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆ ಮರದ ಚಿತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಪತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಅಳುತ್ತಾ ತಯಾರಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ, ಅವಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಆತ್ಮಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಮೃದುವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. “ಯಾರು ನೀನು? ಯಾರದು ನೀನು? ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವವನು ಯಾರು, ಅವನಿಗಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ? ನಾನು ನಿನ್ನ ಹಳೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ನೀನು ಅರಿಯುತ್ತೀಯಾ? ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೋ, ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದೆ.” “ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭೌತಿಕ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಿದೆ. ನಾನು ಮತ್ತು ನೀನು, ಹಂಸಗಳಂತೆ, ಮನಸ್ಸಿನ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳು ಬೇರ್ಪಡದೆ ಇದ್ದೆವು. ಆದರೆ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭೌತಿಕ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡೆ.” “ಅಲ್ಲಿ ಐದು ತೋಟಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು, ಒಬ್ಬ ರಕ್ಷಕ, ಮೂರು ಕೋಣೆಗಳು, ಆರು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಐದು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥಾನಗಳು, ಐದು ಸ್ವಭಾವಗಳು—ಇದು ಮಹಿಳೆಯ ನಿವಾಸ. ಐದು ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳು ಸುಖ, ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳು ಜೀವಚಾನಲ್‌ಗಳು, ಜಠರಾಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕೋಣೆಗಳು, ಕುಟುಂಬವೆಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪು. ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥಾನವೆಂದರೆ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ; ಮೂಲಪ್ರಕೃತಿಯು ಅವಿನಾಶಿ; ಶಕ್ತಿಯಾಧಿಪತಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವನು, ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಿಲ್ಲ.” “ಅಲ್ಲಿ ನೀನು ರಾಮನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು, ಸ್ಮರಣೆ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡೆ. ಆ ಸಂಬಂಧದಿಂದ, ನೀನು ಇಂತಹ ದುರ್ದಶೆಗೆ ತಲುಪಿದೆ.