ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀಹರಿಯು, ಅಪಾರ ದಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದವನು, ಹಸುವಿನ ಕಾಲಿನವರಾದ ಗೋಪರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಯೋಚಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಲೋಕವನ್ನು ಅವರ ಮುಂದೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು. ಆ ಲೋಕವು ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೂ ಅತೀತವಾದುದು. ಅದು ಸತ್ಯ, ಜ್ಞಾನ, ಅನಂತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಕಾಶ. ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಗುಣಗಳು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದಾಗ, ತಮ್ಮ ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಗೋಪರನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಸರೋವರದ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದನು. ಅವರು ಆ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಕೃಷ್ಣನಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಗ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವು ಬಂತು—ಅದೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅಕ್ರೂರನೂ ಹೋಗಿದ್ದನು. ನಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಗೋಪರು ಆ ದಿವ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಪರಮ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದರು. ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾಗಿ ಅವರು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಗೀತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಇಲ್ಲಿ, ಶ್ರಿಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನ, ವಿವೇಕ, ಶಾಸ್ತ್ರ, ತಪಸ್ಸು, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಭವ, ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಅನುಮಾನ—ಇವುಗಳ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಕಾಲ ಮತ್ತು ಕಾರಣವೂ ಕೂಡ ಅದೇ ಆಗಿವೆ. ಹೀಗೆ, ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣವನ್ನು ತಾವು ತಯಾರಿಸಿದಂತೆ, ಅದರ ಹಿಂದೆ-ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಿನ್ನವೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವಂತೆ, ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತು ರೂಪಗಳ ಮಧ್ಯೆಯೂ ನಾನು ಆ ಪರಮಸತ್ವವೇ ಆಗಿದ್ದೇನೆ. ಪ್ರಿಯನೆ, ಈ ಜ್ಞಾನವು ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ—ಕಾರಣ, ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃಭಾವ. ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಗ ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನತೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಿತಿಯಾದ ಪರಮಸತ್ಯವೇ ನಿಜ. ಯಾವುದು ಮೊದಲು ಇಲ್ಲ, ನಂತರ ಇಲ್ಲ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ—ಅದು ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ. ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುದೇ ನಿಜ. ಇದು ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯ ವಿನಿಶ್ಚಯ. ಯಾವುದು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ—ಅದು ರಾಜೋಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಪರಿವರ್ತನೆ. ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮವೇ—ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ವಿಷಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗಿ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತರ್ಕದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ವಿರುದ್ಧವಾದ ವಾದಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಆತ್ಮಸಂಶಯವನ್ನು ಕಡಿದು, ಸ್ವಾನಂದದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಕಾಮ್ಯವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಬೇಕು. ಆತ್ಮವು ಭೂತತ್ವದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದೇಹವಲ್ಲ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲ, ದೈತ್ಯಗಳಲ್ಲ, ಗಾಳಿ, ನೀರು, ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲ; ಮನಸ್ಸು ಅನ್ನಮಯ, ಬುದ್ಧಿ ಸತ್ವಮಯ, ಅಹಂಕಾರ ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಸಮತೋಲನ. ಗುಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಾತ್ಮನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ? ಅಥವಾ ಅವು ಚಂಚಲವಾದರೂ ದೋಷವೇನು? ಮೋಡಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಅವು ಹೋಗಿದ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಏನೂ ಆಗದಂತೆ. ಆಕಾಶವು ಗಾಳಿ, ಅಗ್ನಿ, ನೀರು, ಭೂಮಿ—ಈ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಲಿಪ್ತವಿರದಂತೆ, ಅವು ಬಂದು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಅವಿನಾಶಿಯು ಸತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್‌ಗಳಿಗೆ—ಮನಸ್ಸಿನ ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಗುಣಗಳಿಗೆ—ಸ್ಪರ್ಶವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಈ ಗುಣಗಳು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಸಂಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ದೃಢ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನ ರಾಜೋಗುಣದ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು. ಯೋಗದಲ್ಲಿ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಸುಳ್ಳು ಯೋಗಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ, ಹಿಂದಿನ ಅಭ್ಯಾಸದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಯೋಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದು ಕರ್ಮಪಥದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಕರ್ಮವು ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಜೀವಿಯು ಕರ್ಮನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಯು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಿಂತು, ಕುಳಿತು, ನಡೆಯುತ್ತ, ಮಲಗುತ್ತ, ವಿಸರ್ಜನೆ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವಾಗ—ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನಾದರೂ ಆತ್ಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಅದು ಅರಿಯದು. ಯಾರಾದರೂ ಅಸತ್ಯವಾದ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ತರ್ಕಗಳಿಂದ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದರೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅದನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಹಾಗೆ, ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ ಕನಸು ಮಾಯವಾಗುವಂತೆ. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳು, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆತ್ಮದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವೆಂದು ತಿಳಿಯದೆ ಇರುವವು, ಕೇವಲ ಅವಲೋಕನೆಯಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಗದು, ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡಲಾಗದು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಅದು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಮಾನವರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯ ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿವೇಕವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶ, ಅಜನು, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ ಆತ್ಮವೇ ಮಹಾನುಭವ; ಎಲ್ಲರ ಅನುಭವವೂ ಅದೇ; ಎರಡನೆಯದಿಲ್ಲದವನು, ಮಾತು ನಿಲ್ಲುವಾಗ, ಮಾತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಚಲಿಸುವವನು. ಸ್ವಯಂಶುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವನೆ ಉಂಟಾಗುವುದು ಆತ್ಮಮೋಹವೇ; ಆತ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರೂಪದಿಂದ, ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ, ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುವುದು—even if it has no real meaning—is ಕೇವಲ ಸ್ತುತಿ; ಈ ದ್ವೈತಭಾವನೆ ತಾವು ಜ್ಞಾನಿಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಬಾರದ ಯೋಗಿಗೆ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ಅವನನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯಮವಿದೆ. ಯೋಗಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಕೆಲವರು ಆಸನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ದೇಹದ ವ್ಯಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಪಸ್ಸು, ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳಿಂದ ವ್ಯಧಾನಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ನನ್ನ ಧ್ಯಾನದಿಂದ, ನನ್ನ ನಾಮಜಪದಿಂದ ಅಥವಾ ಯೋಗಶ್ರೇಷ್ಠರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದುಷ್ಟಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ದೇಹವನ್ನು ಯುವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಈ ನೈಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು; ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಫಲವತ್ತಾಗದು, ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹವು ಮರದ ಹಣ್ಣುಹಾಗೆ ಕ್ಷಣಿಕ. ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ದೇಹ ದೀರ್ಘಾಯುಷಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅದರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ; ಯೋಗವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಶರಣಾಗಬೇಕು. ಯೋಗವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಯೋಗಿ, ನನ್ನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದವನು, ವಿಘ್ನಗಳಿಂದ ಅಚಲನಾಗದೆ, ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತನ್ನ ಸ್ವಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಇದೆ: ಪ್ರಿಯ ಪತಿ ಹೊರಟುಹೋದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಪ್ರಿಯತಮೆ ತನ್ನ ಆಸನದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಹಳೆಯದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆ ಪತಿಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಅನುಭವಿಸದಾಗ, ಪೂಜಿಸುವಾಗ, ಆಕೆ ಆತಂಕದಿಂದ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ, ಗುಂಪಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಹರಣಿಯಂತೆ. ಆಕೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ದುಃಖಪಟ್ಟು, ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಮಿತ್ರರಿಲ್ಲದೆ, ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೊಡಕೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಂಡು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾಳೆ. "ಏಳಿರಿ, ಏಳಿರಿ, ರಾಜರ್ಷಿಯೇ! ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಕಳ್ಳರು ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಭಯದಿಂದ, ನೀವು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು!" ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ, ಆ ಯುವತಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ಹಿಂದೆ ಹೋದಳು; ಪತಿಯ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು, ಅವಳ ಕಣ್ಣೀರು ತಡೆಯದೆ ಸುರಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಮರದ ಚಿತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಪತಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಾಯುವ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ಅಳುತ್ತಾ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಳು. ಅಲ್ಲಿಯೇ, ಅವಳ ಹಿಂದಿನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಮೃದು ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿದನು, ಅವಳು ಅಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: "ಯಾರು ನೀನು? ಯಾರದು ನೀನು? ಇಲ್ಲಿರುವವನು ಯಾರಿಗಾಗಿ ನೀನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಿರುವೆ? ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತೀಯಾ? ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಜೊತೆಗೆ ಅಲೆದಿದ್ದೆನು. ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೆನಸುತ್ತೀಯಾ, ಸ್ನೇಹಿತೆಯೇ? ನಾನು ನಿನ್ನ ಅಪರಿಚಿತ ಸಂಗಾತಿಯಾಗಿದ್ದೆನು. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭೌತಿಕ ಸುಖಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು, ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದೆಯಲ್ಲಾ?