ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಶುಕಮುನಿಯವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ಆಗ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮಘವಾನ್‌ ಎಂದೆನಿಸುವ ಇಂದ್ರನು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸ್ತುತಿಸಿ, ಆನಂದಭರಿತನಾದ ಭಗವಂತನು, ಗಂಭೀರವಾದ ಮೇಘಗರ್ಜನೆಯಂತೆ ಶಬ್ದಿಸುವ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮೃದುವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: "ಮಘವನ್, ನಿನಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಾನು ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು, ಇಂದ್ರತ್ವದ ಘಮಂಡದಲ್ಲಿ ಮರೆತುಹೋಗಬಾರದು. ಯಾರು ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಗರ್ವದಿಂದ ಅಂಧರಾಗಿರುವರೋ, ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯ ದಂಡಧಾರಿಯ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹವರಿಗೆ ನಾನು ದಯೆ ತೋರಿಸುವಾಗ ಅವರ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಹಾಕುತ್ತೇನೆ. ಇಂದು ನೀನು ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಗರ್ವವಿಲ್ಲದೆ, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸು. ಶಕ್ರ, ಹೋಗು; ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವಮಂಗಳವಾಗಲಿ. ನನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸು." ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿತಳಾದ ಸುರಭಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂತತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೋವಾಲನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಿರುವಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು: "ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ, ಮಹಾಯೋಗೀಶ್ವರ, ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ, ಎಲ್ಲರ ಮೂಲಸ್ಥಾನ, ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವೆ, ಜಗತ್ಪತಿಯೇ, ಅಚ್ಯುತನೇ! ನೀನೇ ನಮ್ಮ ಪರಮದೈವ, ಇಂದ್ರನಲ್ಲ. ಗೋಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇವತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಜ್ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಇವಳಿದ್ದೀಯ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ಇಂದ್ರನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸುತ್ತೇವೆ. ಭೂಭಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ನೀನು ಅವತರಿಸಿದ್ದೀಯ, ಜಗದಾತ್ಮನೇ!" ಶುಕಮುನಿಯವರು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಹೇಳಿದರು: ಈ ರೀತಿ ಸುರಭಿ ದೇವಿಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ, ತನ್ನ ಹಾಲಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ಐರಾವತನು ಸ್ವರ್ಗಗಂಗೆಯಿಂದ ತಂದ ಜಲದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದಳು. ಇಂದ್ರನು, ದೇವಮಾತೃಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ದೇವತಾರ್ಷಿಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ ದಶಾರ್ಹಕುಲಜಾತನಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ‘ಗೋವಿಂದ’ ಎಂದು ಕರೆದನು ಮತ್ತು ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು. ಅಂದಿನಂತೆ ತುಂಬೂರು, ನಾರದ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು—all ಅವರು ದೇವಿಯರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ಹರಿಯ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ದೇವಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳು ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು; ಗೋಗಳು ಹಾಲು ಹರಿಯುತ್ತಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟವು. ನದಿಗಳು, ಮರಗಳು ಮಧು ಹರಿಯುತ್ತಾ, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಔಷಧಿಗಳು ಬೆಳೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ, ಪರ್ವತಗಳು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಉಗೆಯುತ್ತಾ—all ಪ್ರಕೃತಿಯೂ ಹರ್ಷದಿಂದ ಪುಷ್ಠಿಯನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಕೃಷ್ಣನ ಅಭಿಷೇಕದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕ್ರೂರಸ್ವಭಾವಿಗಳೂ ಸಹ ಶಾಂತರಾದರು, ಎಲ್ಲರೂ ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. ಅನಂತರ, ಗೋವಿಂದನನ್ನು, ಗೋಗಳ ಮತ್ತು ಗೋವಾಲರ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು, ಇಂದ್ರನು ದೇವತೆಗಳೊಡನೆ ಭಗವಂತನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು. ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಭಗವಂತನು ಪೂಜೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು: "ದುರ್ಗಾ, ವಿನಾಯಕ, ವ್ಯಾಸ, ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ, ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡು, ಅರ್ಘ್ಯಾದಿ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಹರಿದ್ರಾ, ಚಂದನ, ಕುಂಕುಮ, ಅಗರು, ಸುವಾಸನೆಯ ನೀರುಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನವೂ, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಮಂತ್ರೋಪಚಾರದಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು. ಸ್ವರ್ಣಘರ್ಮಣ ಸೂಕ್ತ, ಮಹಾಪುರುಷ ವಿದ್ಯಾ, ಪೌರುಷ ಸೂಕ್ತ, ಸಾಮಗಾನಗಳ ಪಠಣದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. ವಸ್ತ್ರ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಆಭರಣ, ತಂಬೂಲ, ಸುವಾಸನೆಯ ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ, ಗಂಧ, ಪುಷ್ಪ, ಅಕ್ಷತೆ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಜಗಗೇರಿ, ತುಪ್ಪ, ಹಿಟ್ಟಿನ ತಟ್ಟೆ, ಅಪ್ಪೆ, ಪಾಯಸ, ದಧಿ, ಸೂಪಾದಿ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ, ತಯಾರಿಸಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ತೈಲಾಭ್ಯಂಗ, ಮಸಾಜ್, ಕಂಚ, ದಂತಧಾವನ, ಸ್ನಾನ, ಭೋಜನ, ಪಾನ, ಗಾನ, ನೃತ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬದಂದು ಮಾಡಬೇಕು. ನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿ, ಪವಿತ್ರ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸಮಿಧೆ, ವೇದಿ, ಕುಶಾ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಕರಗಾಡಿಸಬೇಕು. ಕುಶಗಳನ್ನು ಹಾಸಿ, ಜಲವನ್ನು ಛತ್ರಿಸಿ, ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಜಲದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಹೊತ್ತಿರುವ ಚತುರ್ಭುಜ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ, ಕಮಲದ ರೇಣುಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿ, ಕಿರೀಟ, ಕಂಗಣ, ಕಟಿಬಂಧ, ಬಾಹುಬಂಧಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಶ್ರೀವತ್ಸ ಚಿಹ್ನೆಯುಳ್ಳ ಎದೆ, ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ, ಅರಣ್ಯದ ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನಮಾಡುತ್ತಾ, ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು, ತುಪ್ಪ ಹಚ್ಚಿದ ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು, ಪಿತೃಗಳಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ ಹವಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸೇವಕರಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು; ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು, ನಾರಾಯಣ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಆಚಮನೀಯ ಜಲ, ಉಚ್ಚಿಷ್ಟವನ್ನು ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ತಂಬೂಲಾದಿ ಸುಗಂಧವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಗಾನ, ಸ್ತುತಿ, ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ, ಕಥಾಪಠನ, ಶ್ರವನ—all ನನ್ನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಆದರೂ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಆಗಲಿ, ಪೌರಾಣಿಕ ಸ್ತುತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಗಲಿ, ಹೀನ-ಉತ್ತಮ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, "ದಯಾಮಾಡು ಪ್ರಭೋ" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು. ತಲೆಯನ್ನು ನನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, "ಪ್ರಭೋ, ರಕ್ಷಿಸು! ಮೃತ್ಯುಸಾಗರದಿಂದ ಭಯಪಟ್ಟು ಶರಣಾಗತನಾಗಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಕೋರಬೇಕು. ನಾನು ನೀಡಿದ ಉಚ್ಚಿಷ್ಟವನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ತಲೆಗೆ ಇಟ್ಟು, ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಾಗ, ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ದೀಪಕ್ಕೆ, ಪುನಃ ಪರಮಜ್ಯೋತಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಯಾವಾಗ ಎಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ, ಪೂಜೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆಯೊ, ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ, ಸ್ವಯಂ ಆತ್ಮರೂಪದಲ್ಲೂ ಇದ್ದೇನೆ. ವೇದ ಮತ್ತು ತಂತ್ರ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದವನು, ಎರಡೂ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನನ್ನಿಂದ ಇಚ್ಛಿತ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ, ದೃಢವಾದ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಅಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳಿಗೆ ಸುಂದರ ಪುಷ್ಪೋದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆ, ಹೋಮಾದಿ ಕ್ರಮ ನಿರಂತರವಾಗಿರಲು, ಹಬ್ಬದಂದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದಿನವೂ, ಹೊಲ, ಅಂಗಡಿ, ಊರು, ಹಳ್ಳಿ—allವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಪೂಜೆಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು, ಮೂರು ವಿಧದ ಸೇವೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅನುಸಂಧಾನಪೂರ್ವಕ ಭಕ್ತಿಯೋಗದಿಂದ ಅವನು ನನ್ನನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ನನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವನು ಭಕ್ತಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನೀಡಿದ ವಸ್ತುವನ್ನು ತಾನೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯವರು ಬಳಸಿದರೆ, ಅಂಥವನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗೋಮಯಭಕ್ಷಕನಾಗುತ್ತಾನೆ." ಈ ರೀತಿ ಭಗವಂತನು ಪೂಜೆಯ ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸದ್ಗತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿದರು.