ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಕೃಷ್ಣನ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು, ಕೇಳಿದ ಇಂದ್ರನು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೆಂಬ ಗರ್ವವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ವಿನಮ್ರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: "ನಿನ್ನ ನಿವಾಸವು ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ರಾಗ-ತಮಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಮಾಯೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗುಣಗಳ ಪ್ರವಾಹವು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಲೋಭಾದಿ ಕಾರಣಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಆದರೂ, ಭಗವಂತನೇ, ನೀನು ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ತಂದೆ, ಗುರು, ಅಧಿಪತಿ, ಅತೀತ ಕಾಲಸ್ವರೂಪಿ, ದಂಡಧಾರಿ. ಲೋಕಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಸ್ವಯಂ ಆಯ್ದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಲೋಕಾಧಿಪತಿಗಳೆಂದು ಗರ್ವಿಸುವವರ ಗರ್ವವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ನಿನ್ನಂತೆ ನಾನು ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ, ನನಗೆ ಲೋಕಾಧಿಪತಿ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡಾಗ ಗರ್ವವನ್ನು ತೊರೆದು, ಸದ್ಗತಿಯನ್ನೂ ಕಳೆದು, ಅವಮಾನದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡೆನು; ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಕೂಡ ನಿನ್ನ ಬೋಧನೆ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಗವಂತನೇ, ನನ್ನಿಂದ ಜ್ಞಾನದ ಅಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಗರ್ವದಿಂದ ನಡೆದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. ಸ್ವಾಮೀ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮೋಹಗೊಂಡಿತ್ತು; ಇಂತಹ ಅಯೋಗ್ಯ ಚಿಂತನೆಗಳು ಮತ್ತೆ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಬಾರದು. ಭೂಭಾರದ ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಲು, ಸೇನೆಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಅವತಾರ ಹೊಂದಿದ್ದೀಯೆ, ಅಯೋಗ್ಯ. ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ನಿನಗೆ, ಪರಮಾತ್ಮ, ಮಹಾತ್ಮ, ವಾಸುದೇವ, ಕೃಷ್ಣ, ಸಾತ್ವತಾಧಿಪತಿ! ನಿನ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ, ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದೇಹಧಾರಿ, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಸರ್ವಬೀಜ, ಸರ್ವಜೀವನ ಆತ್ಮ! ಭಗವಂತನೇ, ನಾನು ಗರ್ವ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಈ ಗೋಕುಲವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದೆ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ತೊಡಗಿದವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕಾರವಾಗಿ. ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಗರ್ವವು ಹೋಗಿದೆ, ನನ್ನ ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನವು ನಾಶವಾಗಿದೆ; ನಾನೀಗ ನಿನ್ನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಪ್ರಭು, ಗುರು, ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ!" ಶುಕ ಮಹರ್ಷಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ಮಘವಾನ್ (ಇಂದ್ರ) ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ಭಗವಂತನು ನಗುತ್ತಾ, ಗುಡುಗಿನಂತೆ ಘನವಾದ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು: "ಮಘವನ್, ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನ ಮೇಲಿನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಭಂಗಗೊಳಿಸಿದೆ, ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ನೆನಸಬೇಕೆಂದು, ಇಂದ್ರನ ಮಹಿಮೆ ಎಂಬ ಗರ್ವದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಬಾರದೆಂದು. ಸಂಪತ್ತಿನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಗರ್ವದಿಂದ ಅಂಧನಾದವನು ದಂಡಧಾರಿಯನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಬೇಕೆಂದರೆ ನಾನು ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಈಗ ನೀನು ಹೋಗು, ಶಕ್ರ; ನಿನಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ನನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸು, ಗರ್ವವಿಲ್ಲದೆ, ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗು." ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುರಭಿ ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸಂತಾನಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗೋಪಾಲಕನ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದಳು. ಸುರಭಿ ದೇವಿಯು ಹೇಳಿದಳು: "ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ, ಮಹಾಯೋಗಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮ, ಸರ್ವೋದ್ಭವ, ನೀನು ಲೋಕಾಧಿಪತಿ, ನಮ್ಮ ರಕ್ಷಕನು, ಅಚ್ಯುತ! ನೀನು ನಮ್ಮ ಪರಮ ದೈವತ್ವ, ಇಂದ್ರ ಅಲ್ಲ; ಗೋಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಇರುವೆ. ನಾವು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ನಿನ್ನನ್ನು ಇಂದ್ರನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸುತ್ತೇವೆ. ನೀನು ಜಗತ್ತಿನ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ ಭೂಭಾರ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಅವತಾರ ಹೊಂದಿದ್ದೀಯೆ." ಶುಕನು ಹೇಳಿದನು: ಇಂಥದು ಹೇಳಿ, ಸುರಭಿಯು ತನ್ನ ಹಾಲಿನಿಂದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದಳು; ಐರಾವತದಿಂದ ಆಕಾಶಗಂಗೆ ನೀರನ್ನು ತಂದು ಕೂಡ ಅಭಿಷೇಕವಾಯಿತು. ಇಂದ್ರನು, ದೇವಮಾತೃಗಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ದಶಾರ್ಹಕುಲದ ವಂಶಜ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ಋಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ 'ಗೋವಿಂದ'ನೆಂದು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬೂರು, ನಾರದ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಂಧರ್ವರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಸಿದ್ಧರು, ಚಾರಣರು—all ಅವರು ಹರಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದರು; ದೇವಾಂಗನರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡಿದರು. ದೇವಸೈನ್ಯಗಳ ನಾಯಕರು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ಅದ್ಭುತ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದರು; ಮೂರು ಲೋಕಗಳೂ ಪರಮ ಆನಂದವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದವು; ಗೋಗಳು ಹಾಲಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ನದಿಗಳು, ಮರಗಳು ಮಧು ಹರಿಸಿದವು; ಧಾನ್ಯ, ಔಷಧಿಗಳು ಬೆಳೆವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದವು; ಪರ್ವತಗಳು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕವಾದಾಗ, ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದ ಜೀವಿಗಳೂ ಶಾಂತರಾದರು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವೈರಭಾವವು ಇಲ್ಲದಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿ ಗೋವಿಂದನನ್ನು, ಗೋಗಳ ಮತ್ತು ಗೋಪಾಲಕರ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿ, ಇಂದ್ರನು ಅವನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮರಳಿದನು. ಆ ಬಳಿಕ, ದುರ್ಗಾ, ವಿನಾಯಕ, ವ್ಯಾಸ, ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನ, ಗುರುಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಅಭಿಷೇಕಾದಿ ಅರ್ಪಣಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಚಂದನ, ಕರ್ಪೂರ, ಕುಂಕುಮ, ಅಗರು, ಸುಗಂಧಿತ ನೀರಿನಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನವೂ (ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ) ಮಂತ್ರೋಚ್ಚಾರದಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಸ್ವರ್ಣಘರ್ಮನ್ ಸ್ತೋತ್ರ, ಮಹಾಪುರುಷವಿದ್ಯಾ, ಪೌರುಷ ಸೂಕ್ತ, ಸಾಮನ್ಗಳ ಪಠಣದಿಂದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ವಸ್ತ್ರ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಆಭರಣ, ತೂಗುವ ಹೂವಿನ ಹಾರ, ಸುಗಂಧಿತ ಲೇಪನಗಳಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಬೇಕು. ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ, ಆಚಮನ, ಸುಗಂಧ, ಹೂವು, ಅಕ್ಷತೆ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ನೈವೇದ್ಯ—ಇವುಗಳನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಬೆಲ್ಲ, ಪಾಯಸ, ತುಪ್ಪ, ಹಿಟ್ಟಿನ ತಿನಿಸುಗಳು, ಅನ್ನ, ದಧಿ, ಸೂಪಾದಿ ಆಹಾರ—ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ತಯಾರಿಸಿ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದು, ಮಸಾಜ್, ಕನ್ನಡಿ, ದಂತಧಾವನ, ಸ್ನಾನ, ಭೋಜನ, ಪಾನ, ಗಾನ, ನೃತ್ಯ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು. ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಪವಿತ್ರ ಹೋಮಕುಂಡದಲ್ಲಿ ದಾರ, ಸಮಿಧ್, ವೇದಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿ, ಕೈಯಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಕುಶವನ್ನು ಹಾಸಿ, ಸ್ಥಳವನ್ನು ಛಿತ್ರೀಕರಿಸಿ, ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಜಲದಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಾನು ಹೊತ್ತಿರುವ ರೂಪವನ್ನು—ಬಂಗಾರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಪದ್ಮಧಾರಿ, ನಾಲ್ಕು ಭುಜಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರುವ, ಕಮಲದ ತಂತಿಯಂತೆ ಬಣ್ಣದ ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾಗಿ—ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಮುಕುಟ, ಕಂಕಣ, ಕಟಿಬಂಧ, ಭುಜಬಂಧಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಶ್ರೀವತ್ಸದ ಗುರುತು, ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ಕಾನನ ಹೂವಿನ ಹಾರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತನಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಧ್ಯಾನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೋಮದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು, ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿದವುಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು; ಪಿತೃಗಳಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತುಪ್ಪದ ಭಾಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಪರಿಕರಗಳಿಗೆ ದಾನ ನೀಡಿ, ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ನಾರಾಯಣನ ತತ್ವವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಆಚಮನಕ್ಕಾಗಿ ನೀರನ್ನು ನೀಡಿ, ಉಳಿದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಸುಗಂಧಿತ ತಾಂಬೂಲಾದಿ ಮೌಖಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ದೇವಪೂಜೆ, ಅಭಿಷೇಕ, ಧ್ಯಾನ ಹಾಗೂ ನೈವೇದ್ಯಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.