ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊಟ್ಟೆಯು, ಹತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಆವರಣಗಳಿಂದ—ನೀರು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ—ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಹೊರಗೆ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಇದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಜಗತ್ತುಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಹರಿಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆ ಮೊಟ್ಟೆಯು ಬಂಗಾರದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾದೇವನು ಅದರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ಆ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಶಯನಸ್ಥನಾಗಿ, ಆ ಆಕಾಶವನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಆ ಮಹಾಪುರುಷನ ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಆ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಮಾತು ಉದಯವಾಯಿತು; ಮಾತಿನಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. ನಂತರ ಮೂಗುಗಳು ಉದಯಿಸಿದವು, ಅವುಗಳಿಂದ ಉಸಿರು ಹೊರಬಂದಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯವೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ವಾಯು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದುದು; ನಂತರ ಕಣ್ಣುಗಳು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಿಂದ ದೃಷ್ಟಿ ಉಂಟಾಯಿತು; ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದನು. ನಂತರ ಕಿವಿಗಳು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಿಂದ ಶ್ರವಣಶಕ್ತಿಯು ಉದಯವಾಯಿತು; ಶ್ರವಣದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದವು. ವಿರಾಟ್‌ಪುರುಷನು ಚರ್ಮವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ, ಅದರಿಂದ ಕೂದಲು, ರೋಮ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಹೊರಬಂದವು; ನಂತರ ಔಷಧಿಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯಲಾರಂಭಿಸಿದವು; ಆ ನಂತರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯ ಉದಯವಾಯಿತು. ವೀರ್ಯದಿಂದ ನೀರು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು; ಮಲದ್ವಾರ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಮಲದ್ವಾರದಿಂದ ಅಪಾನವಾಯು ಹೊರಬಂದಿತು; ಅಪಾನದಿಂದ ಮರಣ—ಈ ಲೋಕದ ಭಯಕರವಾದುದು—ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಹಸ್ತಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅವುಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿಯು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು; ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಉದಯಿಸಿದನು. ಕಾಲುಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅವುಗಳಿಂದ ಚಲನೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು; ಚಲನದಿಂದ ವಿಷ್ಣು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ನರಗಳು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು; ಅವುಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ತುಂಬಿತು; ಆ ರಕ್ತದಿಂದ ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು; ಹೊಟ್ಟೆಯು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ಭೂಕುಡಿತ, ತೃಷೆ ಉದಯವಾಯಿತು; ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಗರವೇ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಹೃದಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಉದಯವಾಯಿತು. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವಾಗೀಶ್ವರನು; ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ರುದ್ರನು; ಚೇತನೆಯಿಂದ ಅಂತಃಸಾಕ್ಷಿ ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಉದಯವಾದರೂ, ಆ ಮಹಾಪುರುಷನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಾವು ತಾವು ಸೇರಿದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪುನಃ ಪುನಃ ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಗ್ನಿಯು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ವಾಯು ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಘ್ರಾಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯನು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ಔಷಧಿಗಳು ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೂದಲಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ನೀರು ಜನನೇಂದ್ರಿಯದಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ಮರಣವು ಮಲದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಪಾನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರನು ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ವಿಷ್ಣು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಚಲನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ನದಿಗಳು ನರಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ಸಾಗರವು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಕುಡಿತ ಮತ್ತು ತೃಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ಚಂದ್ರನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ರುದ್ರನು ಅಹಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ಪುರುಷನು ಎದ್ದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅಂತಃಸಾಕ್ಷಿಯು—ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು—ಚೇತನದೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಆ ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನು ನೀರಿನಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತನು. ಇದು ನಿದ್ರಾಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ; ಅವನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಇದ್ದರೂ, ಜಾಗೃತಿಗೆ ಅವನ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಇರದೇ ಎಬ್ಬಿಸಲಾಗದು. ಹೀಗೆಯೇ, ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆ ಅಂತರ್ಗತ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಾವು ತಾವು ವಿಚಾರಿಸಬೇಕು, ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಈ ಕಥೆಯ ನಂತರ, ಶುಕಮುನಿ ಹೇಳಿದರು: ಗೋವರ್ಧನ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ವೃಂದಾವನದ ಜನರನ್ನು ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ, ಸುರಭಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನು ಗೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು. ಇಂದ್ರನು, ತನ್ನ ತಪ್ಪಿಗೆ ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ತನ್ನ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದನು. ಕೃಷ್ಣನ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಮಹಿಮೆ ಕೇಳಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇಂದ್ರನು, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಗೌರವದಿಂದ ಮಾತಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: "ನಿನ್ನ ನಿವಾಸ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪ, ಶಾಂತ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ರಜೋ, ತಮೋಗುಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಗುಣಗಳ ಪ್ರವಾಹವು ನಿನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಸಕ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಆಗಲಿ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಲೋಭಾದಿ ಕಾರಣಗಳು ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಇರಬಹುದು? ಆದರೆ, ಭಗವಂತನೇ, ನೀನು ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯ. ನೀನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ತಂದೆ, ಗುರು, ಅಧಿಪತಿ, ಜಯಿಸುವಂತಿಲ್ಲದ ಕಾಲಸ್ವರೂಪಿ, ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು. ಎಲ್ಲರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸುತ್ತೀಯ, ಲೋಕಾಧಿಪತಿಗಳ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತೀಯ. ನನ್ನಂತಹವರು, ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ತಾವು ಲೋಕಾಧಿಪತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವರು, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ತಮ್ಮ ಗರ್ವವನ್ನು ತೊರೆದು, ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವಮಾನದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ; ದುಷ್ಟರಿಗೂ ನಿನ್ನ ಉಪದೇಶ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ, ಭಗವಂತನೇ, ನನ್ನ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ವದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು. ಸ್ವಾಮೀ, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮೋಹಿತವಾಗಿತ್ತು; ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ದುರ್ಮತಿಗಳು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಬಾರದು. ನಿನ್ನ ಈ ಅವತಾರ, ಅಧೋಕ್ಷಜಾ, ಭೂಭಾರದ ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಬಲಿಷ್ಠ ರಾಜರಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು, ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು, ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದದಲ್ಲಿ ಶರಣಾದವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಿದೆ. ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ನಿಮಗೆ, ಪುಣ್ಯಶೀಲರೇ, ಪರಮಪುರುಷ, ಮಹಾತ್ಮನೆ; ವಾಸುದೇವನಿಗೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ, ಸಾತ್ವತಾಧಿಪತಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಇಚ್ಛಾಮಾತ್ರದಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸುವವ, ಜ್ಞಾನರೂಪಿಯಾದವ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವ, ಸರ್ವಬೀಜರೂಪ, ಭೂತಾತ್ಮನೇ, ನಿಮಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಾನು, ಗರ್ವ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧದಿಂದ, ಈ ಗೋಪವಾಸವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲು, ಗಾಳಿ, ಮಳೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ, ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ಗರ್ವದಿಂದಲೇ ಈ ದುಷ್ಕೃತ್ಯ ನಡೆದಿದೆ. ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ, ನನ್ನ ಗರ್ವವು ಹೋಗಿದೆ, ನನ್ನ ವ್ಯರ್ಥ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ನಾಶವಾಗಿದೆ; ನಾನು ನಿನ್ನ ಶರಣಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಭಗವಂತನೇ, ಗುರುವೇ, ಸ್ವರೂಪವೇ. ಶುಕಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಹೀಗೆ, ಮಘವಾನ್ ಇಂದ್ರನು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ಭಗವಂತನು ಮೃದುವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ, ಮರುಜ್ಜನದ ಗಂಭೀರವಾದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದರು: 'ಮಘವನ್, ನಾನು ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದೆ, ನಿನಗೆ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಲೆಂದು. ನೀನು ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು, ಇಂದ್ರತ್ವದ ಗರ್ವದಲ್ಲಿ ಮದುಮಯನಾಗಬಾರದು ಎಂದು. ಧನ, ಅಧಿಕಾರದ ಗರ್ವದಿಂದ ಕುರುಡನಾದವನು, ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದವನು ಯಾರೆಂದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಅವನಿಗೆ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ತೋರಬೇಕೆಂದಾಗ ಅವನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಹೋಗು, ಶಕ್ರಾ; ನಿನ್ನಿಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ನನ್ನ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸು; ಗರ್ವವಿಲ್ಲದೆ, ನಿನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಸಮ್ಯಕ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸು.' ಆಗ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಸುರಭಿ ದೇವಿ, ತನ್ನ ಸಂತಾನಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗೋಪಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಅವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಂದಿಸಿದರು. ಸುರಭಿ ಹೇಳಿದರು: 'ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ, ಮಹಾಯೋಗೀಶ್ವರ, ವಿಶ್ವದ ಆತ್ಮ, ಎಲ್ಲರ ಮೂಲಸ್ಥಾನ, ಲೋಕನಾಥನೇ, ನೀನಿದ್ದರಿಂದ ನಾವು ರಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ಅಚ್ಯುತನೇ.' ಹೀಗೆ, ಆ ಮಹಾ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಕಥೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಾವನವಾಗಿ ಹರಡಿತು.