ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಧರ್ಮಾತ್ಮನೇ, ಈಗ ನಾನು ಈ ಪವಿತ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒಂದು ಸುಗಮವಾದ ಕಥೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶುದ್ಧ ರೂಪದಿಂದ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ, ದೈವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ‘ಪದಾರ್ಥ’, ‘ಗುಣ’, ‘ವ್ಯಕ್ತಿ’ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದವು. ಅಗ್ನಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶ, ಬೇಯಿಸುವುದು, ಬಿಸಿಯನ್ನಾಗಿಸುವುದು, ಸುಡುವುದು, ಚಳಿಯನ್ನು ದೂರಗೊಳಿಸುವುದು, ಒಣಗಿಸುವುದು ಹಾಗು ಹಸಿವನ್ನು, ದಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಗಳು ಇವೆ. ಈ ಶುದ್ಧ ರೂಪವು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿ, ದೈವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ, ಶುದ್ಧ ರುಚಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆ ಶುದ್ಧ ರುಚಿಯಿಂದ ನೀರು ಮತ್ತು ರುಚಿಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಂಗವಾದ ಜಿಹ್ವೆಯೂ ಉಂಟಾಯಿತು. ಒಂದು ರುಚಿಯು ವಿವಿಧ ಭೌತಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಕಸಾಯ, ಮಧುರ, ತುಪ್ಪ, ಕಟು, ಅಮ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನೀರಿಗೆ ತೇವ, ಘನೀಕರಣ, ತೃಪ್ತಿ, ಪೋಷಣೆ, ಜೀವಧಾರಣೆ, ಮುದ, ಉಷ್ಣ ಶಮನ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಗಳು ಇವೆ. ಪುನಃ, ಶುದ್ಧ ರುಚಿಯಿಂದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ದೈವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ, ಶುದ್ಧ ಗಂಧವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಆ ಗಂಧದಿಂದ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಗಂಧವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಂಗವಾದ ಮೂಗನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಭೌತಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಒಂದೇ ಗಂಧವು ಪಾರ್ಥಿವ, ದುರ್ಗಂಧ, ಸುಗಂಧ, ಮೃದು, ತೀವ್ರ, ಅಮ್ಲ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭೂಮಿಗೆ ರೂಪ, ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸ, ಆಧಾರ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ ಎಂಬ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ. ಆಕಾಶದ ವಿಶೇಷ ಗುಣ ಶ್ರವಣಕ್ಕೆ, ವಾಯುವಿನ ಗುಣ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ, ಅಗ್ನಿಯ ಗುಣ ದೃಷ್ಟಿಗೆ, ನೀರಿನ ಗುಣ ರುಚಿಗೆ, ಭೂಮಿಯ ಗುಣ ಘ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಗುಣಗಳು ಒಂದೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ, ಇತರರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ; ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳ ವಿಭಿನ್ನತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹತ್ತತ್ವದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಏಳು ತತ್ತ್ವಗಳು ಕಾಲ, ಕ್ರಿಯೆ, ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಪ್ರಪಂಚದ ಮೂಲ ರೂಪದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು. ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಜಡ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಅದರಿಂದ ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು. ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಹತ್ತು ಪದರಗಳಿಂದ—ಮೊದಲು ನೀರು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜಗತ್ತುಗಳು ಹರಿಯುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆ ಸುವರ್ಣ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಮಹಾತ್ಮನು, ಜಲದ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು. ಮೊದಲು ಅವನ ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು; ಅದರಿಂದ ವಾಣಿ, ನಂತರ ಅಗ್ನಿ, ನಂತರ ನಾಸಿಕಾವಿವರಗಳು, ಅವುಗಳಿಂದ ಉಸಿರು ಮತ್ತು ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಬಂದವು. ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯದಿಂದ ವಾಯು, ನಂತರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ದೃಷ್ಟಿ, ಅದರಿಂದ ಸೂರ್ಯನು, ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಶ್ರವಣ, ಅದರಿಂದ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಉಂಟಾದವು. ಚರ್ಮದಿಂದ ಕೂದಲು, ರೋಮ, ನಂತರ ಔಷಧಿಗಳು, ನಂತರ ಜನನೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಶುಕ್ರದಿಂದ ನೀರು, ಗುದದಿಂದ ಅಪಾನ, ಅಪಾನದಿಂದ ಮರಣ ಎಂಬ ಭಯವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೈಗಳಿಂದ ಶಕ್ತಿ, ಅದರಿಂದ ಇಂದ್ರನು, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಚಲನೆ, ಅದರಿಂದ ವಿಷ್ಣು, ಶಿರೆಯಿಂದ ರಕ್ತ, ಅದರಿಂದ ನದಿಗಳು, ಹೊಟ್ಟೆಯು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹಸಿವು, ದಾಹ ಉಂಟಾದವು; ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಾಗರ ಆಶ್ರಯವಾಯಿತು. ಹೃದಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಮನಸ್ಸು ಹುಟ್ಟಿತು. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ವಾಗ್ದೇವತೆ, ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ರುದ್ರ, ಚೇತನದಿಂದ ಅಂತರ್ಜಾಮಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡನು. ಈ ದೇವತೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿದರೂ, ಅವನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಎಚ್ಚರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅಗ್ನಿ ಬಾಯಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ವಾಣಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಾಯು ನಾಸಿಕೆಗೆ ಘ್ರಾಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ದಿಕ್ಕುಗಳು ಕಿವಿಗಳಿಗೆ ಶ್ರವಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಔಷಧಿಗಳು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಕೂದಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ನೀರು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಶುಕ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮರಣ ಗುದಕ್ಕೆ ಅಪಾನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರನು ಕೈಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಿಷ್ಣು ಕಾಲಿಗೆ ಚಲನೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳು ಶಿರೆಗೆ ರಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸಾಗರ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹಸಿವು ದಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರನು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಮನಸ್ಸು ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಬುದ್ಧಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ರುದ್ರನು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಅಹಂಕಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೂ, ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನು ಎಚ್ಚರವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅಂತರ್ಜಾಮಿ, ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನು, ಚೇತನದೊಂದಿಗೆ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ, ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನು ಜಲದಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡನು. ಹೇಗೆ ಒಬ್ಬನು ನಿದ್ರಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ ಇದ್ದರೂ ಜೀವಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಎಚ್ಚರವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೆ ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ one's own self ಅನ್ನು ಒಳಗೆ ಅರಿತು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಈ ವೇಳೆ, ಶುಕಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಗೋವರ್ಧನ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ವೃಂದಾವನದ ಜನರನ್ನು ಮಳೆಗಾಲದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ, ಸುರಭಿ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನು ಗೋಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪಿಗೆ ಲಜ್ಜೆಪಟ್ಟು, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಕುಟದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸಿದರು. ಕೃಷ್ಣನ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳ ಹೆಮ್ಮೆಯು ನಾಶವಾದ ಇಂದ್ರನು ಕೈಮುಗಿದು ಮಾತನಾಡಿದನು. ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಭೋ, ನಿಮ್ಮ ನಿವಾಸ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಶಾಂತವಾಗಿದೆ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸು-ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಾಯೆಯ ಗುಣಗಳ ಪ್ರವಾಹ ನಿಮಗೆ ಬಂಧನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ನಿಮಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಲೋಭಾದಿ ಕಾರಣಗಳು ಹೇಗೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು? ಆದರೂ, ಧರ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ, ದುಷ್ಟರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಭಗವಂತನು ದಂಡವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಎಲ್ಲರ ಹಿತಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಯಂ ರೂಪಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆಗೈಯುತ್ತಾನೆ. ನೀವು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳ ತಂದೆ, ಗುರು, ಅಧಿಪತಿ, ದುರ್ಲಘ್ಯ ಕಾಲರೂಪ, ದಂಡಧಾರಿ; ಲೋಕಾಧಿಪತಿಗಳ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೇ ಲೋಕದ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೀರಿ. ಹೀಗೆ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನೇ, ಈ ಪವಿತ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮ, ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನ ಉದಯ, ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.