ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಕಂಸನ ಭಯದಿಂದಲೇ ಕೂಡ, ತಮ್ಮ ತಪ್ಪನ್ನು ನೆನೆಸಿಕೊಂಡು, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮಾಡಿದರೂ, ಅವರು ಅವಿನಾಶಿಗಳಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಲ್ಲಿ ಅಚಲರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಾನವನಿಗೆ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗಾಗುವ ಕಾರಣ ಗ್ರಹಗಳು ಎನಿಸಿದರೆ, ಅದು ಜನ್ಮಹೀನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸಂಬಂಧ? ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಗ್ರಹಗಳು ಗ್ರಹಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ; ಹೀಗಾಗಿ, ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ಅದೇ ರೀತಿ, ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಕರ್ಮವೇ ಎನಿಸಿದರೆ, ಅದು ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಕರ್ಮವು ಜಡ ಮತ್ತು ಚೇತನ ಎರಡರಿಗೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ದೇಹ ಕೇವಲ ಚರ್ಮ, ಆದರೆ ಆತ್ಮವು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ, ಸುಪರ್ಣನಂತೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ಕರ್ಮವೇ ಮೂಲವಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ಕಾಲವೇ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಅದು ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಕಾಲವೂ ಆತ್ಮದಂತೆಯೇ ಸ್ವರೂಪ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಂಕಿಗೆ ಉಷ್ಣತೆ ಅದರ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲ, ಹಿಮಕ್ಕೆ ಶೈತ್ಯ ಅದರ ಸ್ವಭಾವವಲ್ಲ; ಹೀಗಾಗಿ, ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕು? ದ್ವೈತವು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೋ ಸೇರಿಲ್ಲ. ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಂದರೆ, ಯಾವಾಗಲೂ, ಯಾವ ರೀತಿಯ ದ್ವೈತವೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಇರುವಂತೆ, ಜನ್ಮಮರಣಗಳ ಚಕ್ರವೂ ಇದೆ; ಜಾಗೃತನಾದವನು ಪಂಚಭೂತಗಳಿಗೆ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು, ಪುರಾತನ ಋಷಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದಂತೆ, ನಾನು ಕೂಡ ಮುಕುಂದನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ಈ ಅಪಾರವಾದ, ದಾಟಲಾಗದ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದನು: ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ನಿರ್ಲೋಭಿಯಾಗಿ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಸಹ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅಚಲನಾಗಿ, ಆ ಋಷಿಯು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದನು. ನಿಜವಾಗಿ, ಆತ್ಮವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಮತ್ತಾರೂ ಮಾನವನಿಗೆ ಸುಖದುಃಖಗಳ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ಸ್ನೇಹಿತ, ಮಧ್ಯಸ್ಥ, ಶತ್ರುಗಳು—all ಇವು ಜಗತ್ತಿನ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯಳೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸು; ಇದೇ ಯೋಗದ ಸಾರವಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಈ ಋಷಿಯು ಗಾಯಿಸಿದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಜಪಿಸುವರು ಅಥವಾ ಕೇಳುವರು, ಅವರು ಜೀವನದ ದ್ವೈತಗಳಿಂದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶುಕಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಕೃಷ್ಣನೂ, ಬಲರಾಮನೂ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಗೋಕುಲದ ಗೋಪಕರು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮರೂಪಿಯಾದ ಭಗವಂತನು, ನಂದನಂತಹ ಹಿರಿಯರ ಬಳಿಗೆ ವಿನಯದಿಂದ ಹೋಗಿ ಕೇಳಿದನು: “ತಂದೆ, ಈ ಗೊಂದಲ ಏಕೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ? ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಏನು? ಯಾರಿಗಾಗಿ, ಯಾರು ಈ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?” “ತಂದೆ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಹಳ ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳಿ. ಧರ್ಮಪರರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿಡುವುದಿಲ್ಲ.” ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆತ್ಮಸಮಾನವಾಗಿ ಇತರರನ್ನು ಕಾಣುವವನು, ಸ್ನೇಹಿತ, ಮಧ್ಯಸ್ಥ, ಶತ್ರುಗಳೆಂಬ ಭಾವವಿಲ್ಲದೆ, ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಮಭಾವದಿಂದ ವರ್ತಿಸುವವನು ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಜನರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದೆ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ಮ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲ. “ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಯಜ್ಞದ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಇದು ಕೇವಲ ಸಂಪ್ರದಾಯವೇ? ದಯವಿಟ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿ,” ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಕೇಳಿದನು. ನಂದನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ಇಂದ್ರನು ಮಳೆಯ ದೇವತೆ; ಮೋಡಗಳು ಅವನ ಸ್ವರೂಪ. ಅವು ನೀರನ್ನು ಸುರಿದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹರ್ಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ನಾವು ಮತ್ತು ಇತರರು ಆ ಮಳೆಯ ಒಡೆಯನನ್ನು ಹವನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅವನ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಉಳಿದ ಆಹಾರದಿಂದ ನಾವು ಮೂರು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಿಗಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತೇವೆ; ಮಳೆಯ ದೇವತೆ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಪಿತೃಪರಂಪರೆಯಿಂದ ಬಂದ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನು, ಆಸೆ, ಲಾಲಸೆ, ಭಯ, ದ್ವೇಷದಿಂದ ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.” ಶುಕನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಹೇಳಿದನು: ನಂದ ಮತ್ತು ಗೋಪರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಕೇಶವನು, ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಅಸಹನೆ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತೆ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: “ಜೀವಿಯು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಲಯವಾಗುತ್ತಾನೆ; ಸುಖ, ದುಃಖ, ಭಯ, ರಕ್ಷಣೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಯಾರಾದರೂ ಇತರರ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಫಲ ನೀಡುವ ಒಬ್ಬ ಒಡೆಯನಿದ್ದರೆ, ಅವನೂ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಕ್ರಿಯೆಮಾಡದವನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀಳಲಾರನು. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ ಕ್ರಿಯೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ಮಾನವರು—ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.” “ಜೀವಿಯು ಎಂತಹ ದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಮೂಲಕ ಕ್ರಿಯೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಸ್ನೇಹಿತ, ಶತ್ರು, ಮಧ್ಯಸ್ಥ—ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕರ್ಮವೇ ಗುರು ಮತ್ತು ಒಡೆಯ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಭಾವದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಯಾರಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅವನನ್ನೇ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.” “ಒಬ್ಬನು ಒಂದು ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು; ಹೇಗೆಂದರೆ, ಪತಿವ್ರತೆ ಪತ್ನೆ ಪರಪುರುಷನಿಂದ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರದೆಂದು.” “ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಬ್ರಹ್ಮೋಪಾಸನೆಯಿಂದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಭೂರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ, ವೈಶ್ಯನು ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ, ಶೂದ್ರನು ದ್ವಿಜರ ಸೇವೆಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಬೇಕು. ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆ—ಬಡ್ಡಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡುವುದು, ಸಂಗೀತ—ಇವು ನಾಲ್ಕು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ನಾವು ಯಾವಾಗಲೂ ಗೋಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೇವೆ.” “ಸತ್ವ, ರಜ, ತಮ—ಇವು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ; ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಜಗತ್ತು, ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಪಂಚ—all ಒಂದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಮೋಡಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ; ಅದರಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇಂದ್ರನು ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲನು?” “ನಾವು ಪಟ್ಟಣ, ಹಳ್ಳಿ, ಮನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕಾಡು, ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಗೋಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪರ್ವತಕ್ಕಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡೋಣ; ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಇದರಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸೋಣ.” “ಹಿಂದಿನ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು—ಪಾಯಸ, ಊಟಗಳು, ಕಡುಬು, ಹಿಟ್ಟಿನ ತಿನಿಸು, ಹಾಲಿನ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸೋಣ. ವೇದಪಾಠದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಲಿ; ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಗೋವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡೋಣ. ಕುದುರೆಗಾರರು, ಚಂಡಾಲರು, ಪತನರಾದವರಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದಾನವನ್ನು ನೀಡಿ, ಗೋಗಳಿಗೆ ಜೋಳವನ್ನು ನೀಡಿ, ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ.” “ಅಲಂಕೃತರಾಗಿದ್ದು, ತಿಂದು, ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಸುಂದರವಾದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಗೋಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಅಗ್ನಿ, ಪರ್ವತದ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡೋಣ. ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಇದಾಗಿದೆ; ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡೋಣ. ಈ ಯಜ್ಞವು ಗೋಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಪರ್ವತ, ನನಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.” ಶುಕನು ಹೇಳಿದರು: ಈ ರೀತಿ ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾದ ಭಗವಂತನು, ಇಂದ್ರನ ಗರ್ವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಲು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಾಗ, ನಂದ ಮತ್ತು ಇತರ ಗೋಪರು ಅವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.