ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಯಜ್ಞವೇಶಿಯ ಬಳಿ ಬಂದಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ಭಗವಂತನು — “ಹೇ ದ್ವಿಜಪತ್ನಿಯರೇ, ಈಗ ನೀವು ಯಜ್ಞವೇದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಹೋಗಿ. ನಿಮ್ಮ ಗೃಹಸ್ಥರಾದ ಪತಿಯರು ನಿಮ್ಮ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವರು,” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮೆಯರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪತ್ನಿಯರು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: “ಸ್ವಾಮೀ, ದಯವಿಟ್ಟು ಇಂತಹ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬೇಡಿ! ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಬಳಿ ಶ್ರುತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನೀವು ನೀಡಿದ ವರದಾನವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಬಂಧುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಟ್ಟು, ನಿಮ್ಮ ತುಳಸಿದಲಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಪಾದದ ಧೂಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಕೇಶದಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ.” “ಇನ್ನು ನಮ್ಮ ಪತಿಗಳು, ಪೋಷಕರು, ಮಕ್ಕಳು, ಸಹೋದರರು, ಸ್ನೇಹಿತರು — ಯಾರೂ ನಮಗೆ ಈ ಕ್ಷಣದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಲ್ಲ. ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನೇ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದವರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಮಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಆಶ್ರಯವೂ ಇಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೈಬಿಡಬೇಡಿ,” ಎಂದು ಅವರು ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಆಗ ಶ್ರೀಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: “ನಿಮ್ಮ ಪತಿಗಳು, ತಂದೆಗಳು, ಸಹೋದರರು, ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಇತರರು ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಹೊಂದಬಾರದು. ಯಾಕೆಂದರೆ ನೀವು ಈಗ ನನಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಲೋಕದ ದೇವತೆಗಳು, ಜೀವಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶರೀರದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ; ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗುವಿರಿ.” ಶುಕಮುನಿಯವರು ವಿವರಿಸಿದರು: ಭಗವಂತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತೆ ಯಜ್ಞವೇಶಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಅವರ ಪತಿಗಳು ಈಗ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅವಳ ಪತಿ ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಕೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲಿಂಗಿಸಿ, ತನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಆಮೇಲೆ ಗೋವಿಂದನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪತ್ನಿಯರು ತಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಗೋಪಾಲಕರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ಹಂಚಿ, ತಾನೂ ಸಹ ಆ ಭೋಜನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಮಾನವನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಅವನು ಗೋಪಗಳು, ಗೋಪಿಯರು, ಮತ್ತು ಹಸುಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ರೂಪ, ಮಾತು, ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರು ಲೋಕನಾಥರಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನೆದು, ಭಗವಂತನ ಮಾನವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಅವನನ್ನು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಟ್ಟರು. ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರ ಅಪೂರ್ವ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ತಮಗಿರುವ ಭಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಗೆ ವಿಷಾದಿಸಿದರು: “ನಮ್ಮ ಜನ್ಮ, ತ್ರೈವಿದ್ಯ, ವ್ರತ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಕುಲ, ಯಜ್ಞಪಾಂಡಿತ್ಯ — ಈ ಎಲ್ಲವೂ ವ್ಯರ್ಥ, ಯಾಕೆಂದರೆ ನಾವು ಇಂದ್ರಿಯಾತೀತನಾದ ಭಗವಂತನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದೇವೆ. ಭಗವಂತನ ಮಾಯೆ ಯೋಗಿಗಳಿಗೂ ಮರುಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಾವು ಲೋಕಗುರುಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡು, ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಇದ್ದೇವೆ.” “ಈ ಮಹಿಳೆಯರ ದೃಢಭಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ! ಲೋಕಗುರು ಕೃಷ್ಣನಿಗಾಗಿ ಅವರು ಮನೆ ಎಂಬ ಮೃತ್ಯುಬಂಧವನ್ನು ಮುರಿದುಬಿಟ್ಟರು. ಇವರಿಗೆ ದ್ವಿಜತ್ವ, ಗುರುಕುಲವಾಸ, ತಪಸ್ಸು, ಆತ್ಮಚಿಂತನೆ, ಶುದ್ಧತೆ ಅಥವಾ ಶುಭಕರ್ಮಗಳೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೂ ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ refinement ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿದ್ದರೂ, ಪರಮಯೋಗೇಶ್ವರನಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ ಸ್ಥಿರವಿಲ್ಲ.” “ನಾವು ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ವ್ಯಾಮೋಹದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಿತವನ್ನು ಮರೆತುಹೋಗಿದ್ದರೂ, ಗೋಪಿಯರ ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಮಗೆ ನೆನಪಿಸಿದನು. ಅವನಿಗೆ ನಮಗೆ ಮುಕ್ತಿಯಂತಹ ವರಗಳೇನೂ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ವರಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಲಭ್ಯ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೂ ಅವನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಅವಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಬೇಡುವುದು ಜನರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುವ ಲೀಲೆಯಷ್ಟೆ.” “ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ವಸ್ತು, ಮಂತ್ರ, ಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಯಜಮಾನ, ಯಜ್ಞ, ಧರ್ಮ — ಎಲ್ಲವೂ ಅವನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವವಾಗಿವೆ. ಈ ಪರಮಯೋಗೇಶ್ವರ ವಿಷ್ಣು ಯದುಕುಲದಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದರೂ, ನಾವು ಅವನನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಅರಿಯದೆ ಮೋಹಿತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಹರಿಗೆ ದಿಟ್ಟ ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ಭಾಗ್ಯ.” “ಅಪರಿಮಿತ ಜ್ಞಾನವಿರುವ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಅವನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಕರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅವನು ಸ್ವಯಂಮಾಯೆಯಿಂದ ಮೋಹಿತರಾದ, ಅವನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯದವರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಾವು ಅವನನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದರೂ, ಅವನನ್ನು ನೋಡುವ ಆಶಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದೆವು, ಕಂಸನ ಭಯ ಇದ್ದರೂ ಸಹ.” “ಯಾವುದಾದರೂ ಗ್ರಹಗಳು ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಗ್ರಹಗಳು ಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಪಡಬೇಕು? ಕರ್ಮವೇ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಶರೀರ ಕೇವಲ ಚರ್ಮ, ಆತ್ಮವೇ ಚೇತನ. ಕರ್ಮ ಮೂಲವಲ್ಲ. ಕಾಲವೇ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಅದರಿಂದ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಕಾಲವೂ ಆತ್ಮದಂತೆಯೇ. ಹೀಗೆ, ದ್ವೈತವು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಸೇರಿಲ್ಲ.” “ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದ್ವೈತವಿಲ್ಲ. ನಾನು ಇರುವಂತೆ, ಜನನಮರಣ ಚಕ್ರವೂ ಇದೆ. ಜ್ಞಾತನಾದವನು ಪಂಚಭೂತಗಳನ್ನು ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಪರಮಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚಾರ್ಯರು ಅನುಸರಿಸಿದಂತೆ, ನಾನು ಮುಕುಂದನ ಪಾದಸೇವೆಯಿಂದ ಅಪಾರವಾದ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರವನ್ನು ದಾಟುತ್ತೇನೆ.” ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದರು: “ವೈರಾಗ್ಯವಂತನಾಗಿ, ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದೆ, ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವ್ರಾಜಕನಾಗಿ ತಿರುಗಾಡಿ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತನಾದರೂ ತನ್ನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಈ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳಿದನು: ಆತ್ಮನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಸುಖದುಃಖಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ಮಿತ್ರ, ಮಧ್ಯಸ್ಥ, ಶತ್ರುಗಳು—all are creations of worldly ignorance.” “ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರಿಯನೇ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸು; ಇದುವೇ ಯೋಗದ ಸಾರ. ಯಾರು ಈ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಋಷಿಯು ಹಾಡಿದ ಗೀತೆಯನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಜೀವನದ ದ್ವೈತಗಳಿಂದ ಗೆಲುವು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.” ಇದಾದ ಮೇಲೆ ಶುಕಮುನಿಯವರು ಹೇಳಿದರು: ಕೃಷ್ಣನು ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗೋಪಗಳು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಯಜ್ಞದ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡನು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತಿದ್ದರೂ, ಲೋಕಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಂತನು ವಿನಯದಿಂದ ನಂದಾದಿ ಹಿರಿಯರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, “ತಂದೆ, ಈ ಗೊಂದಲ ಏಕೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ? ಇದರ ಉದ್ದೇಶವೇನು? ಯಾರಿಗಾಗಿ, ಯಾರು ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂದು ಕೇಳಿದನು. “ತಂದೆ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಹಳ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಯಾವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿತ್ರ, ಮಧ್ಯಸ್ಥ, ಶತ್ರುಗಳೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನೋಡುವವನು ನಿಜವಾದ ಮಿತ್ರ. ಜನರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮತ್ತು ತಿಳಿಯದೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಕರ್ಮ ಫಲವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲ,” ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದರು.