ಯಮುನಾ ತೀರದ ಹಸಿರು ದಟ್ಟವನದಲ್ಲಿ, ಹಾಲುಮಕ್ಕಳ ಹಿಂಡು ತಮ್ಮ ಹಸುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಮರಗಳು ತನ್ನ ಹಾಳೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ನೆರಳು, ಬೇರು, ತೋಳ, ಕಡ್ಡಿ, ಸುಗಂಧದ ಗಂಧ, ರಸ, ಬೂದಿ ಮತ್ತು ಎಲುಬುಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾ, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶರೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಎಂದರೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣ, ಧನ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಸದಾ ಪರಮ ಹಿತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದೇ ಸತ್ಯಪೂರ್ಣ ಜೀವನ. ಯಮುನಾದ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಮರಗಳ ಕೆಳಗಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಲುಮಕ್ಕಳು ಹಸುಗಳನ್ನು ನೀರಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಶುದ್ಧ, ಶೀತಲ, ಶುಭಕರವಾದ ನೀರನ್ನು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ತಾವು ಕೂಡ ಆ ಅಮೃತದಂತೆ ಸಿಹಿಯಾದ ನೀರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಕುಡಿದರು. ಆ ಸುಂದರ ವನದಲ್ಲಿ, ಹಸುಗಳು ಹಿತವಾಗಿ ಮೇಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮನು ಹಾಲುಮಕ್ಕಳ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಲುಮಕ್ಕಳು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಜೀವಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪ ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಮರಣವೆಂಬುದು ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರವುವು. ಜನ್ಮ ಎಂಬುದು ಜೀವಿಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದೇ, ಅದು ಕನಸು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ. ಹಳೆಯ ಕನಸು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ, ಜೀವಿಯೂ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾನೆ, ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—ಈ ಮೂರು ರೂಪಗಳೂ ಒಂದು ಸತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಂಬ ಭೇದವನ್ನು ಜನರು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹಿತಕರ ಮತ್ತು ಅಹಿತಕರ ಕರ್ಮಗಳಂತೆ." "ಪ್ರಿಯನೇ, ಜೀವಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಕಾಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ವೇಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆ, ನದಿಯ ಹರಿವು, ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳಂತೆ ಜೀವಿಗಳ ಯುಗಗಳು ಮತ್ತು ಅವಸ್ಥೆಗಳೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಜ್ವಾಲೆಗೆ 'ಬೆಂಕಿ', ಹರಿವಿಗೆ 'ನದಿ', ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 'ಮಾನವ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ನೀಡುವುದು ಸುಳ್ಳು; ಹಾಗೆಯೇ, ಆಯುಷ್ಯ ಶಾಶ್ವತವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದೂ ಸುಳ್ಳು." "ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು ಅಥವಾ ಸತ್ತನು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಾರದು; ಅದು ಕೇವಲ ಮರದ ಮೇಲೆ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣುವುದು ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವಂತೆ, ಭ್ರಮೆಯಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ, ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆ, ಯೌವನ, ಪೌಷ್ಟ್ಯ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣ—ಇವು ದೇಹದ ಒಂಬತ್ತು ಅವಸ್ಥೆಗಳು. ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ವಿವಿಧ ದೇಹಗಳು ಗುಣಗಳ ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತವೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ." "ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮದ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಈ ಆಗಮನ-ನಿರ್ಗಮನಗಳ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಇದರೊಳಗೆ ಸಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಮರದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಅದರ ಹುಟ್ಟು-ನಾಶವನ್ನು ಅರಿಯುವಂತೆ, ಸಾಕ್ಷಿಯು ದೇಹದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನನು. ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸದೆ, ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ." "ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾನವ ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಿಶಾಚಿ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಜೀವಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇತರರು ಹಾಡುವಾಗ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಾಗ ನೋಡಿದಂತೆ ತಾನೂ ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ಕ್ರಿಯಾಶೀಲನಲ್ಲದವನು ಸಹ ಅನುಕರಿಸಲು ಪ್ರೇರಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನೀರು ಹರಿಯುವಾಗ ಮರಗಳು ಚಲಿಸುವಂತೆ ತೋರಿಸುವುದು, ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿದಾಗ ಭೂಮಿ ಸುತ್ತುವಂತೆ ತೋರಿಸುವುದು—ಇವು ಭ್ರಮೆಯೇ." "ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವ ವಿಷಯಗಳು ಸುಳ್ಳು, ಕನಸಿನ ದೃಶ್ಯಗಳೂ ಅಸತ್ಯ; ಹಾಗೆಯೇ, ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಸಾರವೂ ಅಸತ್ಯ. ವಿಷಯಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಸಾರಚಕ್ರ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವನು ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ, ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಉದ್ಧವ, ಈ ಭ್ರಮೆಗೊಳಗಾಗದಿರು; ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ. ಆತ್ಮದ ಕುರಿತ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಅರಿತು, ಮೋಹವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸು." "ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾದರೂ, ಅಸೂಯೆಗೊಳಗಾದರೂ, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ, ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ತುಳಿದು, ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜಿಸಿ, ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಡಿದರೂ ಸಹ, ಹಿತವನ್ನು ಆಸೆಪಡುವವನು ತನ್ನನ್ನೇ ತನ್ನಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು." ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಉದ್ಧವನು ಕೇಳಿದನು: "ಈ ರೀತಿ ಎಲ್ಲಾ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸುವುದು? ಸ್ವಾಮಿ, ಭಗವಂತ, ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ. ಈ ರೀತಿ ಆತ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ; ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಹಳ ಬಲವಾದುದು. ಭಗವಂತನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದ, ಶಾಂತರಾದ, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಾರವಿಂದದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದವರು ಹೊರತು ಇತರರಿಗೆ ಇದು ಕಷ್ಟ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹರಿಯೂ, ಗೋವುಗಳು, ಗುರುಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ." "ಮಹಿಳೆಯರು, ಪುರಷರನ್ನು ಹಾಡಿ, ಸ್ತುತಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಕಿವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅವರ ಹೃದಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ರಾಮನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಹೋಮಗಳ ಮೂಲಕ, ಯಜಮಾನರ ಪತ್ನಿಯರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅನುಗ್ರಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ." ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಲುಮಕ್ಕಳು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಮತ್ತು ರಾಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ರಾಮಾ, ಮಹಾಬಾಹು, ಕೃಷ್ಣಾ, ದುಷ್ಟನಾಶಕ, ಈ ಹಸಿವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ; ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು." ಶ್ರೀ ಶುಕಮುನಿಯು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ಹಾಲುಮಕ್ಕಳ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ದೇವಕೀಪುತ್ರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು, ಭಕ್ತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪತ್ನಿಯರಿಗಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ನೀವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಂಗಿರಸ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಆಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನೀವು ನಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ರಭುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಬನ್ನಿ." ಆಗ ಕೃಷ್ಣನ ಆದೇಶದಂತೆ ಹಾಲುಮಕ್ಕಳು ಕೈಮುಗಿದು, ಭೂಮಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಭೂಮಿಪಾಲಕರೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನಾವು ರಾಮನಿಂದ ಬಂದ ಹಾಲುಮಕ್ಕಳು; ನಿಮಗೆ ಶುಭವಾಗಲಿ. ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರೇ, ರಾಮ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತ ಹತ್ತಿರವೇ ಹಸುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಹಸಿವಾಗಿದೆ, ನೀವು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಇದ್ದರೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡಿ." "ಪ್ರಶಸ್ತರೇ, ಪಶುಮೇಧ ಅಥವಾ ಸೌತ್ರಾಮಣಿಯ ಸಮಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ದೀಕ್ಷಿತನಾದರೂ ಅನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಅದು ಪವಿತ್ರತೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದು." ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಈ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು; ಆದರೆ ಅವರು ಅನೇಕ ವಿಧಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದರು, ಬಾಲಿಶರಾಗಿದ್ದರು, ವಯಸ್ಸಿನ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಆಪ್ತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. "ಈ ಯಜ್ಞದ ಸ್ಥಳ, ಕಾಲ, ವಿಭಿನ್ನ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ಮಂತ್ರಗಳು, ವಿಧಾನಗಳು, ಋತ್ವಿಕ್ಕುಗಳು, ಅಗ್ನಿಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಯಜಮಾನ, ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವವಾಗಿವೆ." ಹೀಗೆ, ಯಮುನಾ ತೀರದ ಹಸಿರು ವನದಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹಾಲುಮಕ್ಕಳ ಹಸಿವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಗೆ ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವಿಧಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿ, ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವರ ಪತ್ನಿಯರು ಮಾತ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ದೇವಕೀಪುತ್ರನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರು.