ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರೇ, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಈ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ನಾನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನೆರವೇರಲಿದೆ. ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವರಿಗೆ, ಇಚ್ಛೆಗಳು ಕಾಮಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಥವಾ ಹುರಿದ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮರುಮೂಲೆಯಾಗದೆ ಹಾಗೆಯೇ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ದುಷ್ಟಾಸೆಗಳಿಗೆ ಒಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನೀವು ಮಾಡಿದ ವ್ರತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈಗ ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಾನು ನಿಮ್ಮೊಡನೆ ಸನ್ನಿಧಾನ ಮಾಡುವೆನು; ಏಕೆಂದರೆ ನೀವು ಈ ವ್ರತವನ್ನು ನನ್ನ ಆರಾಧನೆಗಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೀರಿ. ಈ ರೀತಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಅವರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಕಮಲದಂತೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಕನ್ಯೆಗಳು ಸಂಕಲ್ಪಪೂರ್ಣರಾದವರಾಗಿ, ಗಂಭೀರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಆ ಬಳಿಕ ದೇವಕೀಪುತ್ರನಾದ ಕೃಷ್ಣನು, ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಬಲರಾಮನೊಡನೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿರುವ ಗೋಪಬಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ವೃಂದಾವನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದೂರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದುದು ಹಸುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಕಿಡಿಗೇಡಿದ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಛಾಯೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿತು. ಆಗ ಅವನು ವ್ರಜದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು: "ಓ ಸ್ಟೋಕಕೃಷ್ಣ, ಅಂಶು, ಶ್ರೀದಾಮ, ಸುಬಲ, ಅರ್ಜುನ, ವಿಶಾಲ, ಋಷಭ, ತೇಜಸ್ವಿ, ದೇವಪ್ರಸ್ಥ, ವರೂಥಪ! ಈ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಇವರು ಪರೋಪಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಳಿ, ಮಳೆ, ಸೂರ್ಯ, ಚಳಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಜನ್ಮ ಧನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಅವರಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ನಿಜವಾದ ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ಹೇಗೆ ಬೇಡಿಕೆಬಂದವರಿಗೆ ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಮರಗಳು ಸಹ. ಮರಗಳು ಎಲೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ಛಾಯೆ, ಬೇರು, ತೋಳು, ಕಟ್ಟಳೆ, ಸುಗಂಧದ ರಸ, ರಸ, ಬೂದು, ಎಲುಬುಗಳ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲರ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜೀವ, ಧನ, ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಮೂಲಕ ಸದಾ ಪರಮಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವುದು ನಿಜವಾದ ಜನ್ಮಸಾರ್ಥಕತೆ. ಈ ರೀತಿ ಯಮುನಾನದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಹಸಿರು ಕೊಂಬೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ಎಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧವಾದ, ತಂಪಾದ, ಶುಭಕರವಾದ ನೀರನ್ನು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಸಿದರು; ನಂತರ ಗೋಪಬಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಆ ಮಧುರ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು ತೃಪ್ತರಾದರು. ಆ ಮರಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ, ಹಸುಗಳನ್ನು ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮೇಯಲು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮನು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆಗ ಗೋಪಬಾಲಕರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಓ ರಾಮಾ, ಬಲವಂತನಾದವನು, ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಕೃಷ್ಣಾ, ಈ ಹಸಿವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ದಯಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು." ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಗಂಭೀರವಾದ ಅಂತರಂಗದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡನು: "ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಜೀವನು ತನ್ನನ್ನು ಮರೆಯುತ್ತಾನೆ; ಸಾವಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆತುಹೋಗುವುದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಜನ್ಮವೆಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು, ಅದು ಕನಸು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಂತೆಯೇ. ಹಿಂದೆ ಕಂಡ ಕನಸು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆ ನೆನಪಾಗದಂತೆ, ಹೊಸ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಜೀವನು ತಾನು ಹೊಸವನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಂಬ ಭೇದವು ಜನರಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಹಳೆಯವರ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರ ಕರ್ಮಗಳಂತೆ. ಪ್ರಿಯವನೇ, ಕಾಲದ ಅತೀ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ವೇಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮರುಳುಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಕಾಣಲಾಗದು. ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆ, ನದಿಯ ಹರಿವು, ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಯುಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ದೀಪವನ್ನು ಜ್ವಾಲೆ ಎಂದು, ಈ ನೀರನ್ನು ಹರಿವು ಎಂದು, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪುರುಷ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸುವುದು—all ಇವು ನಿಜವಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಕೂಡ. ಜೀವನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಬೀಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡಿ; ಅದು ಮರದ ಪಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜ್ವಾಲೆಯಂತೆ ಕೇವಲ ಭ್ರಮೆ. ಜೀವನದ ನವ ಹಂತಗಳು—ಗುರ್ಭಾವ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ, ಜನ್ಮ, ಬಾಲ್ಯ, ಕಿಶೋರ್, ಯೌವನ, ಪರಿಪಕ್ವತೆ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಮರಣ—ಇವು ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಂತಗಳು. ಗುಣಗಳ ಅನುಸಂಧಾನದಿಂದ, ಜೀವಿಗಳು ವಿವಿಧ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮನ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಊಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಯಾರು ವಸ್ತುಗಳ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಾವು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮರದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಮರದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನನಾಗಿರುವಂತೆ, ಸಾಕ್ಷಿಯು ದೇಹದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ. ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸದೆ, ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡು, ಜೀವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಾನವರು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು, ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಪಿಶಾಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಮದಿಂದ ಜೀವಿಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತರರನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ನೋಡಿದಾಗ, ನೋಡುತ್ತಿರುವವನು ಸಹ ಅವನಂತೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೂ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯನಾದವನು ಸಹ ಅನುಕರಣೆಗೆ ಒತ್ತಡಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಕಾಣುವುದು, ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿದಾಗ ಭೂಮಿ ತಿರುಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಕಾಣುವುದು—ಇವು ಭ್ರಾಂತಿಯೇ. ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳ ಅನುಭವವೂ, ಕನಸಿನ ದೃಶ್ಯಗಳೂ ನಿಜವಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಸಂಸಾರವೂ ಆತ್ಮನಿಗೆ ನಿಜವಲ್ಲ, ದಾಶಾರ್ಹಕುಲೋದ್ಭವನೇ. ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಸಾರಚಕ್ರ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವನಿಗೆ, ದುಃಖವು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದುದರಿಂದ, ಉದ್ಧವ, ನಂಬಲಾಗದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಿಥ್ಯಾಭ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೋ. ಯಾರು ದುಷ್ಟರಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಹಾಸ್ಯವನ್ನಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ದ್ವೇಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ, ಮೂಢರಿಂದ ಉಗುಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಗೊಳಗಾದರೂ, ನಾನಾ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣಗೊಳಗಾದರೂ, ಸದಾ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಆಗ ಉದ್ಧವನು ಕೇಳಿದನು: "ಓ ಭಗವಂತ, ಇದನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು? ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ. ಆತ್ಮದ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ಈ ಸಹಿಸಲಾರದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ನಾನು ತುಂಬಾ ಕಠಿಣವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ವಿಶ್ವನಾಥನೇ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಭಾರೀ; ನಿಮ್ಮ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರು, ಶಾಂತರಾದವರು, ನಿಮ್ಮ ಪಾದಾಶ್ರಯ ಪಡೆದವರು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾರಿಗೂ ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಹರಿಯು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದಲ್ಲಿ, ಗೋ, ಗುರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುರುಷರು ಹಾಡುಗಳಿಂದ, ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ, ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ರಾಮನು ಧರ್ಮಪ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ. ಯಜ್ಞಪತ್ನಿಯರು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಬಲಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ." ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೋಪಬಾಲಕರು ಹೀಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು: "ಓ ರಾಮಾ, ಬಲವಂತನಾದವನು, ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವ ಕೃಷ್ಣಾ, ಈ ಹಸಿವು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ. ದಯಮಾಡಿ ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕು.