ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಗೋಪಿಯರು ತಮ್ಮ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಶ್ರೀ ದಾಮೋದರನು ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡನು. ಅವನು ಆ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಗೋಪಿಯರಿಗೆ ಹಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಧರ್ಮಪರ ಗೋಪಿಯರೆ, ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ನನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ನೆರವೇರಲಿದೆ. “ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಸರ್ವಥಾ ನನ್ನಲ್ಲೇ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಅವರ ಇಚ್ಛೆಗಳು ಕಾಮಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹುರಿದ ಅಥವಾ ಬೇಯಿಸಿದ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮೊಳೆಯದಂತೆ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ದುಷ್ಕಾಮಕ್ಕೆ ಒಲೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈಗ ನೀವು ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ನಿಮ್ಮ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದಂತೆ ಶುದ್ಧರಾಗಿರಿ. ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ನನ್ನೊಡನೆ ಸಂಯೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಿರಿ. ನಿಮ್ಮ ವ್ರತ ನನಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ.” ಶ್ರೀಶುಕನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಭಗವಂತನ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಗೋಪಿಯರು, ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆತನ ಕಮಲಪಾದಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತುಂಬ ಕಷ್ಟವಾದರೂ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಆ ಬಳಿಕ ದೇವಕೀಪುತ್ರನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಾದ ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಗೋಪಬಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ವೃಂದಾವನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಹೋದುದು, ಗೋಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಹೊರಟನು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಭಾರೀ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಶರೀರದಿಂದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾ, ಗೋಪಾಲರಿಗೆ ನೆರಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಕೃಷ್ಣನು ವ್ರಜವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಸ್ಟೋಕಕೃಷ್ಣ, ಅಂಶು, ಶ್ರೀದಾಮ, ಸುಬಲ, ಅರ್ಜುನ, ವಿಶಾಲ, ಋಷಭ, ತೇಜಸ್ವಿನ್, ದೇವಪ್ರಸ್ಥ, ವರೂಥಪ! ಈ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿ. ಇವರು ಇತರರಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಗಾಳಿ, ಮಳೆ, ಬಿಸಿಲು, ಚಳಿಯನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಅವರ ಜನ್ಮ ಧನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅವರೇ ಆಧಾರ. ಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ, ಯಾರೂ ಆಶ್ರಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದರೂ ಅವರನ್ನು ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ನೆರಳು, ಬೇರು, ತೋಳು, ಮರದ ಹತ್ತಿ, ಸುಗಂಧದ ರಸ, ಸಾರು, ಬೂದಿ, ಎಲುಬು—ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಇವರು ಎಲ್ಲರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ಪಡೆದವರಿಗೆ, ಜೀವನ, ಸಂಪತ್ತು, ಬುದ್ಧಿ, ಮಾತು ಇವುಗಳಿಂದ ಸದಾ ಪರಮಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವುದು ನಿಜವಾದ ಸಾರ್ಥಕತೆ.” ಅಂತೆಂದು, ಅವರು ಯಮುನಾ ನದಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗು, ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ಎಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳ ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲೆ, ಶುದ್ಧ, ತಂಪಾದ, ಶುಭಕರವಾದ ನೀರನ್ನು ಗೋಗಳಿಗೆ ನೀರು ಕುಡಿಸಿ, ಗೋಪಾಲಕರು ತಾವು ಕೂಡ ಆ ಅಮೃತಸಮಾನವಾದ ನೀರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಕುಡಿದರು. ಆ ಯಮುನಾ ತಟದ ಕಾನನದಲ್ಲಿ, ಗೋಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮೇಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದರು. ಅವರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ತುಂಬಿದಾಗ ಗೋಪಾಲಕರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಲೀನವಾದಾಗ, ಜೀವಿಗೆ ತನ್ನನ್ನು ನೆನಪಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಮರಣವೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆತುಹೋಗುವುದು. ಜನ್ಮವನ್ನು ಜೀವಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ, ಅದು ಕನಸು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕನಸು ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದಂತೆ, ಜೀವನದ ಹೊಸ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಒಬ್ಬನು ಹಳೆಯದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. “ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—ಈ ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಂಬ ಭೇದ ಜನರಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಸತ್ಪುರುಷ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರ ಕ್ರಿಯೆಗಳಂತೆ. ಪ್ರಿಯನೇ, ಜೀವಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಕಾಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ವೇಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇದು ಕಾಣಿಸದು. “ಹಾಗೆ, ಜ್ವಾಲೆಗಳು, ನದಿಯ ಹೊಳೆಯು, ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳು—ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಯುಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗಳು ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ದೀಪವನ್ನು ‘ಜ್ವಾಲೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈ ನೀರನ್ನು ‘ಹೊಳೆ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ‘ಪುರುಷ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಈ ಮಾತುಗಳೆಲ್ಲ ಸುಳ್ಳು, ಶಾಶ್ವತ ಜೀವನವೆಂಬ ಭಾವನೆಯೂ ಸುಳ್ಳೇ. “ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಬೀಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅಥವಾ ಸತ್ಯವಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡಿ; ಅದು ಮಾಯೆ, ಹಚ್ಚಿದ ಮರದಿಂದ ಬೆಂಕಿಯು ಹುಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ನಾಶವಾಗುವುದು ಎನ್ನುವ ಭ್ರಮೆಯಂತೆ. ಗರ್ಭಧಾರಣೆ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ, ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಕಿಶೋರ, ಯೌವನ, ಪ್ರೌಢ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಮರಣ—ಇವು ದೇಹದ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗಳು. “ಇವು ವಿವಿಧ ದೇಹಗಳು, ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಕೆಳಮಟ್ಟದವು, ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ; ಗುಣಗಳ ಅನುಸಂಧಾನದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಆತ್ಮನ ಆಗಮನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಯಥಾರ್ಥ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತವನು ಎರಡನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವವನಲ್ಲ. “ಮರದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣನ್ನು ಅರಿತವನು ಅದರ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ನಾಶವನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ, ಸಾಕ್ಷಿಯು ದೇಹದಿಂದ ಭಿನ್ನ. ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸದೆ, ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮೋಹಗೊಂಡವನು ಸಂಸಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. “ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ, ರಜಸಿನಿಂದ ಮಾನವ ಮತ್ತು ದಾನವರ ಸ್ಥಿತಿ, ತಮಸಿನಿಂದ ಪ್ರೇತ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕರ್ಮದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ, ಜೀವಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇತರರನ್ನು ನೃತ್ಯಮಾಡುವುದು, ಹಾಡುವುದು ನೋಡಿದಂತೆ, ತಾನೂ ಅವನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ನಿರ್ಗತಿಕನು ಕೂಡ ಅನುಕರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ. “ನದಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿದರೆ ಮರಗಳು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿದರೆ ಭೂಮಿ ತಿರುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಇವು ಭ್ರಮೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳ ಅನುಭವವೂ ಸುಳ್ಳು; ಕನಸಿನ ದೃಶ್ಯಗಳೂ ಅಸತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸಂಸಾರವೂ ಅಸತ್ಯವೇ, ಓ ದಶಾರ್ಹಕುಲೋದ್ಭವ. “ವಿಷಯವಸ್ತು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಂಸಾರಚಕ್ರ ನಿಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಲೀನವಾದವನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಧೆಯು ಬರುವಂತೆ, ಜಾಗೃತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಉದ್ಧವ, ಭ್ರಾಂತಿಯುಳ್ಳ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಬೇಡ. ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾರ್ಥದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗೊಂದಲವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಜ್ಞಾನಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸು. “ಕೆಳಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ದುಷ್ಟರಿಂದ ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಹಾಸ್ಯವಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಇರ್ಷ್ಯೆಗೊಂಡರೂ, ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವನೋಪಾಯ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ, ಮೂರ್ಖರಿಂದ ತುಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಗೊಳಗಾದರೂ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲೆಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರೂ—even then, one who desires supreme good must uplift himself by his own self. ಶ್ರೀ ಉದ್ಧವರು ಕೇಳಿದರು: “ಓ ಭಗವಂತ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿ? ದಯಮಾಡಿ ವಿವರಿಸಿ. ಆತ್ಮನಿಗೆ ಆಗುವ ಈ ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಾಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದುದು, ಓ ವಿಶ್ವನಾಥಾ—even for the wise, for prakṛti is very powerful. Only those who are established in your dharma, peaceful, and who have ಶರಣಾದಾನ at your feet, can withstand it. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ಹರಿಯು ಸ್ವಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಗೋ, ಗುರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸೇವೆಯಿಂದ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೂವರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪುರುಷರು ಸ್ತುತಿ ಮತ್ತು ಗಾನದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಿವಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ರಾಮನು ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ.