ಶ್ರೀಮಂತ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರನಿಗೆ ವ್ರಜದ ಯುವತಿಯರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು: “ಓ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನೇ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಸೇವಕರು, ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ ನಾವು ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ನಮ್ಮ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ನಾವು ರಾಜನ ಬಳಿ ಹೋದರೂ ಸಹ.” ಆಗ ಭಗವಂತನು ಮೃದುವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು: “ನೀವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಸೇವಕರು, ನಾನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾಡುವೆವು ಎಂದಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮೊಳಗಿನ ಶುದ್ಧಭಾವದಿಂದ ನಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಯುವತಿಯರು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನನ್ನ ಬಳಿ ತಮ್ಮ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ.” ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ತೀವ್ರವಾದ ಚಳಿಯಿಂದ ಕಂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಯುವತಿಯರು ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ತಮ್ಮ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಸಂಕೋಚದಿಂದ ನಿಂತರು. ಅವರ ಅಸಹಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಗವಂತನು ಅವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಅವರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸ್ಮಿತಮುಗ್ಧನಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು: “ನೀವು ವ್ರತದ ನಿಮಿತ್ತ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿರ್ವಸ್ತ್ರರಾಗಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಇದು ದೇವತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. ಈ ದೋಷವನ್ನು ನಿವಾರಣೆಗೆ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ತಲೆಬಾಗಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ. ನಂತರ ನಿಮ್ಮ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಧರಿಸಿ.” ಅಚ್ಯುತನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ವ್ರಜದ ಯುವತಿಯರು, ನಿರ್ವಸ್ತ್ರ ಸ್ನಾನವು ವ್ರತದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಭಗವಂತನ ಆಜ್ಞೆಯೆಂದೇ ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ನಿರ್ದೋಷಿಯೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ವಿನಯಭಾವವನ್ನು ನೋಡಿ, ದೇವಕೀಪುತ್ರನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು ಅವರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು. ಅವರ ಮೇಲೆ ಕೃಷ್ಣನು ಮೋಜಿನಲ್ಲಿ ಮಿದುಳು ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಅವಮಾನಪಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವರ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಆ ಯುವತಿಯರು ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆನಂದಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಹೃದಯವನ್ನು ಪ್ರಿಯನ ಭೇಟಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ, ಅವರು ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾ, ಅವನ ಬಳಿ ಇದ್ದರು, ದೂರ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ದಾಮೋದರನು, ವ್ರತಪಾಲನೆ ಮಾಡಿದ ಆ ಯುವತಿಯರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠೆಯರೇ, ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನಾನು ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಿಮ್ಮ ಈ ಆಶಯವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುವುದು.” “ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಆಸೆ ಕಾಮವಲ್ಲ. ಹೇಗೆಂದರೆ, ಹುರಿದುಕೊಂಡ ಅಥವಾ ಹುರಿದುಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತೆ ಮೊಳೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ, ಹೀಗೆಯೇ ನಿಮ್ಮ ಆಸೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ.” “ಈಗ ನೀವು ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ನಿಮ್ಮ ವ್ರತವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದವರಾಗಿ. ಮುಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಿಮಗೆ ನನ್ನ ಸಂಗ ಸಿಗುವುದು. ನೀವು ಈ ವ್ರತವನ್ನು ನನ್ನ ಪೂಜೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ.” ಶುಕಮುನಿಯು ಹೇಳಿದನು: “ಭಗವಂತನ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ತಮ್ಮ ಆಶಯಗಳು ಪೂರೈಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಭಾಸಿಸಿದ ಆ ವ್ರಜಯುವತಿಯರು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನ ಪದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ, ಕಷ್ಟವಿದ್ದರೂ ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.” ಆ ನಂತರ, ಗೋಪ ಬಾಲಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವಳಿದ ದೇವಕೀಪುತ್ರ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಾದ ಬಲರಾಮನೊಂದಿಗೆ ವೃಂದಾವನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ದೂರದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದುದು, ಗೋಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಹೊರಟನು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ತೀವ್ರ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ, ಮರಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಶರೀರವನ್ನು ಛತ್ರದಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ನೆರಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೃಷ್ಣನು ವ್ರಜದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಓ ಸ್ಟೋಕಕೃಷ್ಣ, ಅಂಶು, ಶ್ರೀದಾಮ, ಸುಬಲ, ಅರ್ಜುನ, ವಿಶಾಲ, ಋಷಭ, ತೇಜಸ್ವಿನ್, ದೇವಪ್ರಸ್ಥ, ವರೂಥಪ! ಈ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ನೋಡಿ. ಇವರು ಪರರಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಗಾಳಿ, ಮಳೆ, ಬಿಸಿಲು, ಚಳಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿ, ನಮಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.” “ಅವರ ಜನ್ಮ ಧನ್ಯವಾದದ್ದು. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೂ ಇವರಿಂದ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಪುರುಷರಂತೆ, ಅವರ ಬಳಿ ಶರಣಾಗತರಾದವರನ್ನು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.” “ಇವರು ತಮ್ಮ ಎಲೆ, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ನೆರಳು, ಬೇರು, ತೊಗಟೆ, ಮರದ ಕೊಂಬೆ, ಸುಗಂಧದ ರಾಳು, ರಸ, ಬೂದಿ, ಎಲುಬು ಇವುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ.” “ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ಥಕವಾದ ಜನ್ಮ ಎಂದರೆ, ತನ್ನ ಪ್ರಾಣ, ಸಂಪತ್ತು, ಬುದ್ಧಿ, ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಸದಾ ಪರೋಪಕಾರ ಮಾಡುವುದು.” ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಕೃಷ್ಣನು ಹಸಿರು ಮೊಗ್ಗು, ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಎಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮರಗಳ ಕೆಳಗಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಯಮುನಾನದ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಶುದ್ಧವಾದ, ತಂಪಾದ, ಶುಭಕರವಾದ ನೀರನ್ನು ಮೊದಲು ಗೋಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಸಿದರು; ನಂತರ ಗೋಪ ಬಾಲಕರೂ ಆ ಮಧುರ ನೀರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಕುಡಿದರು. ಆನಂತರ, ಆ ಹಸಿರು ವೃಕ್ಷಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋಗಳನ್ನು ಸ್ವೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಮೇಯಲು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಗೋಪ ಬಾಲಕರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವಿಗೆ ತನ್ನ ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ ಮರೆಯುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ, ಮೃತ್ಯು ಎಂಬುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮರೆಯುವಿಕೆಯೇ. ಜನ್ಮವೆಂಬುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆತ್ಮದಿಂದ ಅನುಭವವಾದರೂ, ಅದು ಇಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು, ಕನಸು ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆಯಂತೆ.” “ಹಿಂದಿನ ಕನಸು ಅಥವಾ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ನಾವು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ, ಹಾಗೆಯೇ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಜೀವ ತಾನು ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಎಂದು ಭಾಸಿಸುತ್ತದೆ, ಹಿಂದಿನದಾಗಿ ಅಲ್ಲ.” “ಈ ಮೂರು ವಿಧದ ಪ್ರಪಂಚ—ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು—ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಒಳಗಂತೆಯೂ ಹೊರಗಂತೆಯೂ ಇರುವ ವಿಭಜನೆ ಜನರಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಸತ್ಪಾಪಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಂತೆ.” “ಓ ಪ್ರಿಯನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾ, ನಾಶವಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಸಮಯದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ವೇಗದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇದು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.” “ಹಾಗೆಂದರೆ, ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆ, ನದಿಯ ಹರಿವು, ಮರದ ಹಣ್ಣುಗಳಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ವಯಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.” “ಈ ದೀಪವನ್ನು ಜ್ವಾಲೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈ ನೀರನ್ನು ಹರಿವು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪುರುಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ—ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳು ಸುಳ್ಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಶಾಶ್ವತ ಜೀವಿತದ ಕಲ್ಪನೆ ಕೂಡ.” “ಈ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬೀಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅಥವಾ ಅವನು ಸತ್ಯವಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡಿ; ಇದು ಮಿಥ್ಯೆ. ಹಾಗೆಂದರೆ, ಮರದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಶವಾಗುವುದು ಹೇಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ.” “ಗರ್ಭಧಾರಣೆ, ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ, ಜನನ, ಬಾಲ್ಯ, ಬಾಲಕಾವಸ್ಥೆ, ಯೌವನ, ಪೌಷ್ಟಿಕ್ಯ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ಮರಣ—ಇವು ದೇಹದ ಒಂಬತ್ತು ಅವಸ್ಥೆಗಳು.” “ಈ ವಿಭಿನ್ನ ಉನ್ನತ ಹಾಗೂ ಅಧಮ ದೇಹಗಳು ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಗುಣಗಳ ಅನುಸರಣೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೆ.” “ತಂದೆ ಮತ್ತು ಮಗನಿಂದ ಆತ್ಮದ ಹುಟ್ಟು ಹಾಗೂ ನಾಶವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಯಾರು ಆಗಮನ-ಗಮನಗಳ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿತಿರುವನೋ ಅವನು ಎರಡೂ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.” “ಮರದ ಬೀಜ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನೂ ನಾಶವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನು ಮರದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನನಾಗಿರುವಂತೆ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಭೂತನಾದ ಆತ್ಮವೂ ದೇಹದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನನೆ.” “ಆದರೆ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ವಿಭಜಿಸದೆ, ಸಂಸರ್ಗದಿಂದ ಮರುಳುಗೊಂಡವನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ.” “ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ದಾನವ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಸ್ಥಿತಿ; ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರೇತ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ಸ್ಥಿತಿ. ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ, ಜೀವಿಗಳು ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಪರ್ಯಟಿಸುತ್ತಾರೆ.” “ಇತರರನ್ನು ನೃತ್ಯ, ಗಾಯನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತಾನೂ ಹಾಗೆ ಅನುಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಬುದ್ಧಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೂ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯನಾದವನು ಕೂಡ ಅನುಕರಿಸಲು ಪ್ರೇರಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.” “ಹರಿದುಹೋಗುವ ನೀರನ್ನು ನೋಡಿ ಮರಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುವುದು, ಕಣ್ಣು ತಿರುಗಿದಾಗ ಭೂಮಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಾಣುವುದು ಹೇಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು ವಿಕೃತವಾಗುತ್ತವೆ.” ಹೀಗೆ, ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪ, ಜೀವದ ಸ್ಥಿತಿ, ಪರೋಪಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾ, ವ್ರಜದ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದನು.