ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ವ್ರಜದ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಸುರಿನ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಸಂಗೀತವು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಕೃಷ್ಣನು ಕಾಣದಂತೆ, ಅವರು ಆ ಧ್ವನಿಯ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಆ ಹಾಡಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು; ಆದರೆ, ರಾಜನೇ, ಅವರ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಿಕಾರಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಅವರು ವರ್ಣನೆ ಮುಂದುವರಿಸಲಾರದೆ ನಿಂತರು. ಕೃಷ್ಣನು ಪಿಕಾಕು羽ವನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನೃತಕರ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಕರ್ಣಿಕಾರ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಕಿವಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾರದಂತೆ ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ, ಕಾಡು ಹೂಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ತನ್ನ ತುಟಿಯಿಂದ ಬಾಸುರಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾ, ಗೋವಾಲ ಬಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ವೃಂದಾವನದ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸುಂದರಗೊಳಿಸಿ, ತನ್ನ ಹಾಡಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ರಾಜನೇ, ಆ ಬಾಸುರಿಯ ಧ್ವನಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿತು; ವ್ರಜದ ಮಹಿಳೆಯರು ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಆ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾದರು. ಗೋಪಿಯರು ಹೇಳಿದರು: ಸ್ನೇಹಿತರೆ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಇದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಫಲವಿಲ್ಲ—ವ್ರಜದ ಪ್ರಭುವಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು, ಅವರ ಸಂಗಡಿಗರೊಂದಿಗೆ ಗೋಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಬಾಸುರಿಯ ಅಲಂಕಾರ, ಅವರ ಪ್ರೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು. ಮಾವಿನ ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಲೆಗಳು, ಪಿಕಾಕು羽ಗಳು, ಕಮಲ ಮತ್ತು ಕುಮುದ ಹಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾದ ಇಬ್ಬರೂ, ಕಾಡು ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಗೋವಾಲ ಸಮುದಾಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯಗಾರರು ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ನೇಹಿತರೆ, ಈ ಬಾಸುರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಭಾಗ್ಯ! ಅದು ಮಾತ್ರ ದಾಮೋದರನ ತುಟಿಯ ಅಮೃತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ; ಗೋಪಿಯರು ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ನದಿಗಳು ಅದರ ಉಳಿದ ಸಿಹಿಯನ್ನು ರುಚಿಸಿ ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತವೆ; ಅವರ ನೀರುಗಳು ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಮರಗಳು ಹಿರಿಯರಂತೆ ಅಶ್ರು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ನೇಹಿತೆ, ವೃಂದಾವನವು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದೇವಕಿಯ ಮಗನ ಪಾದಜಲವು ಅದನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಗೋವಿಂದನು ಬಾಸುರಿ ವಾದನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಪಿಕಾಕುಗಳು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಪರ್ವತದ ಮೇಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸರಳ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಜಿಂಕೆಗಳು ಕೂಡ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು. ನಂದನಂದನನ ಅದ್ಭುತ ವೇಷವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಕಪ್ಪು ಜಿಂಕೆ ಸಂಗಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಸುರಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. ಕೃಷ್ಣನ ರೂಪ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಬಾಸುರಿಯ ಮಧುರ, ಗುಪ್ತ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ದಿವ್ಯ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ದೇವಿಯರು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ವಿಕಾರಗೊಂಡು, ಹೂ ಹಾರಗಳು ಜಾರಿಹೋಗಿ, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ, ಭಾವವಶರಾದರು. ಗೋವುಗಳು, ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಸುರಿಯ ಹಾಡಿನ ಅಮೃತವನ್ನು ಕಿವಿಗಳಿಂದ ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ; ಅದರ ಕರುಗಳು ತುಟಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಹಿಡಿದು, ಗೋವಿಂದನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಕಣ್ನಲ್ಲಿ ಅಶ್ರು ತುಂಬಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅಮ್ಮಾ, ಈ ಅರಣ್ಯದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಋಷಿಗಳು. ಸುಂದರ ಮರಗಳ ಶಾಖೆಗೆ ಹತ್ತಿ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಸುರಿಯ ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತಿದ್ದಾರೆ. ನದಿಗಳು, ಮುಕುಂದನ ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವರ ಪ್ರವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ, ಅವರ ಕಾಮನೆ ಶಾಂತವಾಗಿದೆ; ಅವರು ಮುರಾರಿಯನ್ನು ತಿರುಗುಹಿತ Arms ಗಳಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಕಮಲಗಳನ್ನು ಅವನ ಪಾದಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ವ್ರಜದ ಗೋವುಗಳು, ರಾಮ ಮತ್ತು ಗೋವಾಲ ಬಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮೇಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಕೃಷ್ಣನು ಬಾಸುರಿ ವಾದನ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮರಗಳು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ, ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಛಾಯೆ ನೀಡಲು ಹರಡುತ್ತವೆ. ಪುಲಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮಹಾ ಗಾಯಕನ ಪಾದದ ಕುಂಕುಮವನ್ನು, ಅದು ಅವರ ಪ್ರಿಯರ ಹೃದಯವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಗಿಡಗಳ ಮೇಲೆ ಉಳಿದಿದ್ದನ್ನು, ತಮ್ಮ ಮುಖ ಮತ್ತು ಉಡರ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಉಂಟಾದ ಪ್ರೀತಿಯ ನೋವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರ್ವತವನ್ನು ನೋಡಿ, ಹರಿಯ ಪರಮ ಸೇವಕ; ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ಅವನು ನೀರು, ಎಳೆ ಹುಲ್ಲು, ಬೇರುಗಳನ್ನು ತೊಡಗಿ, ಅವರಿಗೆ, ಅವರ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಗಡಿಗರಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನು ಗೋಗಳನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಗೋವಾಲ ಬಾಲಕರೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಬಾಸುರಿಯ ಮಧುರ ಧ್ವನಿಯು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಚಲಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತವೆ, ಮರಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಅವರ ಬಂಧನದ ಗುರುತುಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಗೋಪಿಯರು ಪರಮಾತ್ಮನ ವೃಂದಾವನದ ಲೀಲೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಅವನ ಆಟದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾದರು. ಇದರಿಂದ ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ದಶಮಸ್ಕಂಧದ ಮೊದಲಾರ್ಧದ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ದು. ಇಂದ्रियವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನು ದೇಹಕ್ಕಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಗಾಳಿಯಂತೆ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ಜೀವನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಫಲಿತಾಂಶವು ಜನರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿತವಲ್ಲ; ಆದರೆ, ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಔಷಧವನ್ನು ರುಚಿಕರವಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆಂದರೆ ಹಾಗೆ. ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ, ಮನುಷ್ಯರು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಆಸೆಗಳಿಗೆ, ಜೀವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ ಬಂಧಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ, ಇವು ಅವರ ದುಃಖದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ತಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಹಿತವನ್ನು ಅರಿಯದವರು ದುಃಖದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾರೆ; ಜ್ಞಾನಿಯು ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ಆ ಅಂಧಕಾರದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬಾರದು. ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರಿಯದವರು, ತಪ್ಪು ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವರು, ಪುಷ್ಪದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ವೇದವನ್ನು ಅರಿಯುವವರು ಅವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಮ, ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಲೋಭದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾದವರು, ಪುಷ್ಪಗಳ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಇಡುವವರು, ಅಗ್ನಿಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಪಟಂಗಗಳಂತೆ, ತಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಲೋಕವನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಿಲ್ಲ—ನಾನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತೇನೆ, ಈ ಜಗತ್ತು ನನ್ನಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗಿದೆ; ಗೀತ, ಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತಿಯಾಗದವರು, ಮೋಡದಿಂದ ದೃಷ್ಟಿ ಮುಚ್ಚಿರುವವರಂತೆ. ನನ್ನ ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಇಂದ್ರಿಯವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾದವರು, ಹಿಂಸೆಗೆ ಆಸಕ್ತರಾದರೆ, ಯಜ್ಞವೂ ಅವರಿಗೆ ಅನುಮೋದಿತವಲ್ಲ. ನಿಜಕ್ಕೂ, ಕ್ರೂರರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಭೂತಗಳಿಗೆ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಲಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕನಸನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿದಂತೆ, ಅವರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆ ಅಸ್ಥಿರ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಕನಸಿನಂತೆ ಕೇಳಲು ಸುಂದರವಾಗಿದೆ. ರಾಜಸ, ಸಾತ್ವಿಕ, ತಾಮಸ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾದವರು, ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವರು, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನನನ್ನು ನಿಜವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, 'ನಾವು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸೋಣ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸ್ವರ್ಗದ ಅನುಭವ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ಪುನಃ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಧನ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜನ್ಮವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಪುಷ್ಪಮಯ ವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಾಕುಲವಾದವರು, ಗರ್ವ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಲೋಭದಿಂದ ಕೂಡಿದವರು, ನನ್ನ ಉಪದೇಶಗಳಿಗೂ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವೇದಗಳು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ; ಋಷಿಗಳು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ನಾನು ಕೂಡ ಪರೋಕ್ಷ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ಶಬ್ದ-ಬ್ರಹ್ಮ ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾದದ್ದು; ಅದು ಪ್ರಾಣ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ; ಅದು ಅಸೀಮ, ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತ, ಆಳವಾದುದು, ಸಮುದ್ರದಂತೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ನಾನು, ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಶಬ್ದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಕಮಲದ ದಂಡದಲ್ಲಿ ಇರುವ ದಾರಿಯಂತೆ. ಜಾಲವನ್ನು ಹೃದಯದಿಂದ, ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಜಾಲಗಾರನಂತೆ, ಪ್ರಾಣವು ಶಬ್ದದಿಂದ ಕೂಡಿದಂತೆ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ಪರ್ಶ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವನು, ಪರಮಾತ್ಮ, ಛಂದಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅಮೃತದಿಂದ ಕೂಡಿದನು, ಸಾವಿರ ಮಾರ್ಗಗಳನು ಹೊಂದಿದನು; ಓಂ, ವ್ಯಂಜನ, ಸ್ವರ, ಉಚ್ಚ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಘನ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ಅವನು ಒಳಗಿರುವನು. ಅವನು, ಸ್ವತಃ, ಮಹಾ ಮತ್ತು ಅನಂತ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ವಾಪಸ್ಸುಹೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ, ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳಂತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಗಾಯತ್ರಿ, ಉಷ್ಣಿಕ್, ಅನುಷ್ಟುಪ್, ಬೃಹತಿ, ಪಂಕ್ತಿ, ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್, ಜಗತಿ, ಅತಿಚ್ಛಂದಸ್, ಅತ್ಯಷ್ಟಿ, ಅತಿಜಗತ್ ಮತ್ತು ವಿರಾಟ್—ಇವು ಛಂದಸ್ಸುಗಳು. ಅದು ಏನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಏನು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ, ಏನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ? ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೊರತು ಯಾರಿಗೂ ಅದರ ಹೃದಯ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಕೃಷ್ಣನ ವೃಂದಾವನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ವೇದ, ಶಬ್ದ-ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ಗಂಭೀರ ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.