ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶುಕಮುನಿಗಳು ಪಾರಿಕ್ಷಿತನಿಗೆ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು: "ಯಾರು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಡವನು; ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸದವನ ಸ್ಥಿತಿ ದಯನೀಯ. ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಕ್ತನಾದವನೇ ಸ್ವಾಮಿ, ಆದರೆ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತನಾದವನು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ. ಉದ್ಧವ, ನೀನು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಧರ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ದೋಷವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ದೋಷವೇ, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮವು ಎರಡೂ—ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮ—ಇವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ." ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗೋಪರು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮನ ವಿಸ್ಮಯಕರ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಗೋಪಿಕೆಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು—ಅವರು ಕಾಡಿನ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಂದಿಸಿ, ಪ್ರಲಂಬಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರೂ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ಹಿರಿಯ ಗೋಪರು ಮತ್ತು ಗೋಪಿಕೆಯರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾಗಿ, ವ್ರಜಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ರಾಮರನ್ನು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಮಳೆಗಾಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಜೀವಜಂತುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಚೈತನ್ಯಗೊಂಡವು; ಆಕಾಶ, ಭೂಮಿ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಕತ್ತಲು ಆವರಿಸಿತು. ಆಕಾಶವು ದಟ್ಟವಾದ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಮಿಂಚುತ್ತಾ, ಗರ್ಭಿತ ಗರ್ಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಳೆಯಿತು—ಇದು ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ. ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ಆ ಮೋಡಗಳು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳು ಆಕರ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸುರಿಯತೊಡಗಿದವು. ಭಾರೀ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತೂಗಾಡಿದ ಮೋಡಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಜೊತೆಗೆ ಜೀವದಾಯಕ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಯುತ್ತಾ, ಅದು ದಯೆಯಂತೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಬಾಡಿದ ಭೂಮಿ, ಆ ಮಳೆಯಿಂದ ತಂಪಾಗಿ ಪುನಃ ಜೀವಂತವಾಯಿತು—ಹಾಗೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದ ದೇಹವು ಹಿತಫಲವನ್ನು ಪಡೆದಂತೆ ಪುನಃ ಪುಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ರಾತ್ರಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜ್ಯೋತಿಸ್ಸುಗಳು ಮಾತ್ರ ಮಿಂಚಿದವು, ಗ್ರಹಗಳು ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ—ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪಾತಕದಿಂದ ವೇದಗಳು ಪಾಶಂಡಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹೊಳೆಯದಂತೆ. ಮೋಡಗಳ ಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿ, ಹಾಗಿಂದ ಮೌನವಾಗಿದ್ದ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಕೂಗಿ ಮೊಳಗಿದವು—ವ್ರತ ಮುಗಿಸಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವಂತೆ. ಬೇಸಾಯದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿ, ದಾರಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಪುನಃ ಹರಿಯತೊಡಗಿದವು—ಸ್ವತಂತ್ರನಾದವನ ಧನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯು ಪುನಃ ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ. ಭೂಮಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ, ಕೆಂಪು ಇಂದ್ರಗೋಪ ಕೀಟಗಳಿಂದ, ಹಾಗೂ ಮುಶ್ರೂಮ್ ನೆರಳಿನಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ಪುರುಷರಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟದಂತೆ ಕಂಡಿತು. ಬೆಳೆಯುಳ್ಳ ಹೊಲಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಸಂತೋಷ ತಂದರೆ, ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗಂತು—ಪ್ರಾಪ್ತಿಯೆಲ್ಲವೂ ವಿಧಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವೆಂದು ತಿಳಿಯದವರಿಗೆ—ದುಃಖ ತಂದವು. ಮಳೆಗಾಲದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜಲಜಂತುಗಳು, ಭೂಜಂತುಗಳು—all ಜೀವಿಗಳು—ಪುನಃ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು—ಹರಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರಂತೆ. ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅಲೆಗಳೆತ್ತಿದ ನದಿಗಳು, ಅನೇಕ ಹೊಳೆಯು ಸೇರಿ, ಉಕ್ಕಿದವು—ಅಪಕ್ವ ಯೋಗಿಯ ಮನಸ್ಸು ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಚಂಚಲವಾಗಿರುವಂತೆ. ಪರ್ವತಗಳು ಭಾರೀ ಮಳೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದರೂ, ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತವು—ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದವರ ಮನಸ್ಸು ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿರುವಂತೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಹಾದಿಗಳು ಮರೆಯಾಗಿದವು, ಗುರುತು ಕಾಣದಂತಾಯಿತು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಂದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಗೊಂಡ ವೇದಗಳು ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ವಿವಾದದಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುವಂತೆ. ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ, ಜನರ ನಡುವಿನ ಬಂಧಗಳು ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿವೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಸತ್ಕುಲದ ಪುರುಷರ ಮೇಲೆಯೂ ಮಹಿಳೆಯರ ನಿಷ್ಠೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಧನುಸ್ಸು ಗುಣರಹಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಗುಣಗಳಿರುವಂತೆ ತೋರಿತು—ಗುಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದಾಗ ಗುಣರಹಿತನು ಕೂಡ ಗುಣವಂತನಂತೆ ಕಾಣಿಸುವಂತೆ. ಚಂದ್ರನು ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಹರಡಲಿಲ್ಲ—ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಕಿರಣವನ್ನು ಹೊಳೆಯದಂತೆ. ಮೋಡಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಮಯೂರಗಳು ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ ಕುಣಿದರು; ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿ, ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಬಾಡಿ, ಕಾತರದಿಂದ, ಅವರು ಪ್ರಭುವಿನ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು—ಭಕ್ತರು ಭಗವಂತನಿಗಾಗಿ ಕಾಯುವಂತೆ. ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಮರಗಳು ಪುನಃ ಹಸಿರು ಹೊಳೆಯಿತು—ಇಚ್ಛೆಗಳ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವರು ಫಲವನ್ನು ಪಡೆದು ಪುಷ್ಟರಾಗುವಂತೆ. ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಬಕಗಳು ಶಾಂತ ಜಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವು—ವ್ಯರ್ಥಾಶೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೃಹಸ್ಥರು ಗೃಹದ ಕಾಳಜಿಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಂತೆ. ಮಳೆನಾಥನ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮಳೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಮುರಿದು ಬಿದ್ದವು—ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪಾಶಂಡಿಗಳ ಕಪಟವಾಕ್ಯಗಳಿಂದ ವೇದಮಾರ್ಗಗಳು ಮುರಿಯುವಂತೆ. ಮೋಡಗಳು ಗಾಳಿಯಿಂದ ತೂಗಾಡಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅಮೃತದಂತೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಸಿದವು—ಧನಾಧಿಪತಿಗಳು ದ್ವಿಜರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ. ಹೀಗೆ, ಹರಿ ತನ್ನ ಗೆಳೆಯರೊಂದಿಗೆ, ಗೋಮಾತೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗೋಪರೊಂದಿಗೆ, ಹಣ್ಣುಮರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಆನಂದಿಸಿದರು. ಗೋಮಾತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಬೊಜ್ಜು ಉಬ್ಬುಗಳಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಪ್ರಭುವಿನ ಕರೆಯಲು ತಕ್ಷಣ ಬಂದವು; ಅವರ ಉಬ್ಬುಗಳು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತೊಯ್ದಿದ್ದವು. ಅರಣ್ಯದ ಜೀವಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ, ಹನಿ ಹನಿಯಾಗಿ ಹನಿ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಮರಗಳ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರು; ಪರ್ವತಗಳ ಹತ್ತಿರದ ಗುಹೆಗಳು ಜಲಧಾರೆಯ ಶಬ್ದದಿಂದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿದವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಮರಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಭು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಬೇರು, ಹುಳಿ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸಂಕರ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗೋಪರೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ಜಲದ ಹತ್ತಿರದ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ತಂದಿದ್ದ ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಭೋಜನ ಮಾಡಿದರು. ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು, ಮೇಯುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಹಸು, ಕರುವು, ಎಮ್ಮೆಗಳು ತಮ್ಮ ಉಬ್ಬುಗಳ ಭಾರದಿಂದ ಕಳೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದ ಶ್ರಮವನ್ನು ಮರೆತು ತೃಪ್ತರಾದವು. ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಾಗ್ಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಮಳೆಗಾಲದ ವೈಭವವನ್ನು ನೋಡಿ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಹೀಗೆ ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೇಶವನು ವ್ರಜದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಶರತ್ಕಾಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು—ಆಕಾಶವು ನಿರ್ಮಲ, ನೀರು ಶುದ್ಧ, ಗಾಳಿ ಮೃದುವಾಯಿತು. ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕಮಲಗಳು ಅರಳಿದಂತೆ, ನೀರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು—ಪತನವಾದವರ ಮನಸ್ಸು ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಪುನಃ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವಂತೆ. ಶರತ್ಕಾಲವು ಆಕಾಶದಿಂದ ಮೋಡಗಳನ್ನು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಅಶುದ್ಧಿಯನ್ನು, ನೀರಿನಿಂದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು—ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತಿ ಯೋಗಿಗಳು ಪಾಪವನ್ನು ತೊರೆದಂತೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಬಿಟ್ಟು, ಭೂಮಿ ಶುದ್ಧವಾಗಿ ಹೊಳೆಯಿತು—ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಋಷಿಗಳು ಪಾಪರಹಿತರಾಗಿ ಶಾಂತರಾಗುವಂತೆ. ಪರ್ವತಗಳು ತಮ್ಮ ನೀರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶುಭವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ—ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯೋಗ್ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಾಮೃತವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೀಡದೆ. ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ನೀರಿನ ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ—ಅಜ್ಞಾನಿ ಗೃಹಸ್ಥನು ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯದಂತೆ. ಆಳವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ಶರದ್ಬಾನದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಿಲ್ಲ—ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸದ ಬಡ ಗೃಹಸ್ಥನು ದುಃಖವನ್ನು ಅರಿಯದಂತೆ. ಹೀಗೆ, ಶ್ರಾವಣದಿಂದ ಶರದ್ಕಾಲದವರೆಗೆ ವ್ರಜದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಕೃತಿ ವೈಭವ, ಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲಾ, ಹಾಗೂ ಜೀವನದ ದರ್ಶನಗಳು ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ.