ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಪುರಾಣಮ್

ಪರೀಕ್ಷಿತ್ ಮಹಾರಾಜನು, ಈ ಲೋಕವನ್ನೂ ಪರಲೋಕವನ್ನೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅವುಗಳ ವ್ಯರ್ಥತೆಯನ್ನು ತೂರಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಸೇವೆಗೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಅಮೃತ ಸಮಾನವಾದ ಗಂಗಾನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು. ಆ ಗಂಗಾನದಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಧೂಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಗಂಗೆಯಿಗಿಂತಲೂ ಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡುವದು; ಆ ನದಿಯು ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳನ್ನೂ ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅಂತಹ ಮರಣಮುಖದಲ್ಲಿರುವವರು ಆಕೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸದೆ ಇರುವವರಾರು? ಪಾಂಡುವಂಶದ ಈ ಪುತ್ರನು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕುಂದನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧನಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುಪಾದದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಲೋಕವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಮಹಾ ಋಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ಬಹುಪಾಲು ಋಷಿಗಳು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರು; ಯಾಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮಶೀಲರು ತಾವೇ ತೀರ್ಥಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ರಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಚ್ಯವನ, ಶರದ್ವಾನ್, ಅರಿಷ್ಠನೇಮಿ, ಭೃಗು, ಅಂಗಿರಾ, ಪರಾಶರ, ಗಾಧಿಯ ಪುತ್ರ, ರಾಮ, ಉತ್ತಥ್ಯ, ಇಂದ್ರಪ್ರಮದ, ಎದ್ಮವಾಹ, ಮೇಧಾತಿಥಿ, ದೇವಲ, ಆರ್ಷ್ಟಿಷೇಣ, ಭಾರದ್ವಾಜ, ಗೌತಮ, ಪಿಪ್ಪಲಾದ, ಮಿತ್ರೇಯ, ಔರ್ವ, ಕವಷ, ಕುಂಭಯೋನಿ, ದ್ವೈಪಾಯನ, ಹಾಗೂ ಪೂಜ್ಯ ನಾರದ ಮುಂತಾದವರು ಇದ್ದರು. ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರುಣಾದಿ ಅವರ ಸಂಗಾತಿಗಳು ಕೂಡ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ರಾಜನು, ಆಗಮಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿಗಳೆಲ್ಲರನ್ನು ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸತ್ಕರಿಸಿ, ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗಿದನು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಸುಖವಾಗಿ ಆಸನಾರೂಢರಾಗಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು. ಅವನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಅಯ್ಯಾ, ರಾಜವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಅತ್ಯಂತ ಧನ್ಯರು. ಯಾಕೆಂದರೆ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜವಂಶವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪಾದಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವ ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ ದೂರಹೋಗಿದೆ—ಅಯ್ಯೋ, ಎಂತಹ ದೋಷಕರ ಕರ್ಮಗಳು! ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಪುನಃ ಪುನಃ ಗೃಹಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಸರ್ವಾಧಿಪತಿ ಭಗವಂತನು, ದ್ವಿಜರ ವಚನಗಳಿಂದ ನನ್ನಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಆಸಕ್ತಿ ಶೀಘ್ರ ಭಯವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. "ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವವನಾಗಿ, ನೀವು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇರಲಿ. ದೇವಿ ಗಂಗೆಯೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವವರೆಗೆ ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದಿರಲಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಶಾಪವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ತಕ್ಷಕ ಸರ್ಪನಿಂದಲಾದರೂ ಸರಿ, ಆಗಲಿ; ಈ ಮಧ್ಯೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹಾಡಿರಿ. ಪುನಃ ಪುನಃ ಅನಂತನಾದ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿಯೂ, ಅವನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿಯೂ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹವು ನನಗಿರಲಿ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ." ಈ ರೀತಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ರಾಜನು, ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಕುಶಾಸನದ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ವ ತೀರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡನು. ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಪುತ್ರನ ಭಾರವನ್ನು ಸಾಗರಕನ್ಯೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಉಪವಾಸವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರಾಜನು ಉಪವಾಸವ್ರತಕ್ಕೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡುದನ್ನು ನೋಡಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಡಮರೂಗಳು ಗುಂಜಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ರಾಜನನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಅವನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು: "ಇವನ ನಡೆ ಜಗತ್ತಿನ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಭಗವಂತನ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದು." ಅವರು ಹೇಳಿದರು: "ಅಯ್ಯಾ, ಕೃಷ್ಣಭಕ್ತರಲ್ಲಿ, ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ತೊರೆದು ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಯಸುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ. ನಾವು ಎಲ್ಲರೂ ಇಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾಭಕ್ತನು ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸುವ ತನಕ ಉಳಿಯುವೆವು. ಬಳಿಕ ಅವನು ಕಾಮ-ಶೋಕರಹಿತನಾಗಿ ಪರಮಪದವನ್ನು ಪಡೆಯುವನು." ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪರಿಕ್ಷಿತನು ತನ್ನ ಗುರು ಮಧುಚ್ಯುದನೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಮುಂದಾದನು: "ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರುವದು, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂತೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಿಯಲ್ಲಾದರೂ ಪರಮ ಹಿತ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪವೇ ಗುರಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ: ಮೃತ್ಯುವಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಶುದ್ಧಧರ್ಮನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು? ಇದನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ವಿವರಿಸಿ." ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಸದ ಪುತ್ರರಾದ ಮಹಾಮುನಿ ಶುಕದೇವರು ಅಚಾನಕ್ ಆಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು. ಅವರು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೊರಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ, ಸ್ವಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು, ಮಕ್ಕಳ ಗುಂಪು ಅವರ ಸುತ್ತಲಿತ್ತು, ಅವಮಾನಿಯ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಮಹಾಮುನಿ ಹದಿನಾರು ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿ, ಮೃದುವಾದ ಪಾದ, ಕೈ, ತೊಡೆಯು, ಭುಜ, ಭುಜಾಂಶ, ಕಪೋಳ, ಸುಂದರವಾದ ಅಂಗಗಳು, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸಮಾನವಾದ ಕಿವಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಗಿನ ತುದಿಗಳು, ಸುಂದರ ಭ್ರೂಗಳು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮುಖ, ಶಂಖದಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಕಂಠ—ಈ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಭುಜಮೂಳೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವದಿಲ್ಲ, ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಉರಸು, ಆಳವಾದ ನಾಭಿ, ಮೃದು ಹಾಗೂ ರೇಖೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಹೊಟ್ಟೆ, ವಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದೆ, ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಹರಿದ ಕೂದಲು, ದೀರ್ಘವಾದ ಭುಜಗಳು, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೃದುವಾದ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣ, ಸದಾ ಯೌವನದ ಕಾಂತಿ, ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳಿರುವ ಅಂಗಗಳು, ಮನೋಹರವಾದ ನಗುವಿನಿಂದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವವರು. ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಅವರ ಪರಮತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಮಹಿಮೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಸನದಿಂದ ಎದ್ದು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದರು. ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಶಿರಬಾಗಿಸಿ, ಆ ಮಹಾಮುನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳೂ ಮಹಿಳೆಯರೂ ದೂರ ಸರಿದ ನಂತರ, ಅವರನ್ನು ಮಹಾಸನದಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿದನು. ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು, ರಾಜರ್ಷಿಗಳು, ದೇವರ್ಷಿಗಳು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಆ ಮಹಾಮುನಿ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದ. ರಾಜನು, ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತನಾಗಿ, ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವ ಆ ಋಷಿಗೆ ಶಿರಬಾಗಿಸಿ, ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಸೌಮ್ಯವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: "ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆ, ಇಂದು ನಾವು ಕ್ಷತ್ರಿಯರೂ ಸೇವೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ನಿಮ್ಮ ದಯೆಯಿಂದ ನೀವು ನಮ್ಮ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಬಂದು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿದ್ದೀರಿ. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವುದರಿಂದಲೇ ಮಾನವನ ಮನೆಗಳು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾವನವಾಗುತ್ತವೆ; ನೋಡಿದರೆ, ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ, ಪಾದಪ್ರಕ್ಷಾಳನೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಆಸನ ನೀಡಿದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರತೆ. "ಮಹಾಯೋಗಿಗಳಾದ ನಿಮ್ಮ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯದಿಂದ ಜನರ ತೀವ್ರ ಪಾಪಗಳು ಕೂಡ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ವಿಷ್ಣುವು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವಂತೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಪಾಂಡವಕುಮಾರರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ, ನಾವು ಮನುಷ್ಯರು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮೃತ್ಯುವಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ನಾವು, ಅಡಗಿರುವ ಮನಸ್ಸಿನ ನಿಮ್ಮಂತಹ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಋಷಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಣಬಹುದಿತ್ತು? "ಆದ್ದರಿಂದ, ಪರಮ ಯೋಗಿಗಳ ಗುರುವಿನಂತೆ, ನಾನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ—ಮೃತ್ಯುವಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಗೆ ಯಾವ ಪರಮ ಗತಿ? ಯಾವುದು ಶ್ರವಣ, ಪಠನ, ಆಚರಣ, ಸ್ಮರಣ, ಪೂಜನೆ ಮಾಡಬೇಕಾದುದು? ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುದೇನಾದರೂ ಇದೆಯೆಂದು ವಿವರಿಸಿ. "ಭಗವಂತನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವು ಗೃಹಸ್ಥರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಹಸುಗಳನ್ನು ಹಾಲು ಹಿಂಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲ." ಸೂತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ರಾಜನು ಹೀಗೆ ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಬಾದರಾಯಣಪುತ್ರ ಶುಕದೇವರು ಜ್ಞಾನಭರಿತವಾಗಿ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರು: "ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಗುಣಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾದಿಗಳು; ಸುಖವು ದುಃಖದ ಅಂತ್ಯ. ದುಃಖವು ಸುಖದ ಆಸೆಯಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಪಂಡಿತನು ಬಂಧನ-ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮೂಢನು ದೇಹಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾನು ಒಂದೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; ನನ್ನ ಮಾರ್ಗವೇ ವೇದ. ಮನಸ್ಸಿನ ಚಂಚಲತೆ ತಪ್ಪುಮಾರ್ಗ; ಸ್ವರ್ಗವು ಸತ್ವಗುಣದ ಪ್ರಭಾವ. ನರಕವು ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ; ಮಿತ್ರನು, ಗುರು, ಆತ್ಮನು ಒಂದೇ. ಮನೆ ದೇಹವೇ; ಮಾನವತ್ವ ಗುಣಧನ; ಧನಿಕನು ಗುಣವಂತನಾಗಿರಬೇಕು. "ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನು ದರಿದ್ರ; ಇಂದ್ರಿಯNigraham ಇಲ್ಲದವನು ದಯನೀಯ. ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಸಕ್ತನಾದವನು ಸ್ವಾಮಿ; ಗುಣಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತನಾದವನು ವಿರುದ್ಧ." ಇಂತಹ ರೀತಿ, ಗಂಗಾತೀರದಲ್ಲಿ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪರಿಕ್ಷಿತನು ಪರಮಾರ್ಥವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು; ಮಹಾಮುನಿ ಶುಕದೇವರು ಅವನಿಗೆ ಪರಮಹಿತೋಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು.